Mihigintza ehuntzen Basaurin

Asteartea, 2017ko otsailaren 21a

Ikerketa lan honetan, Txerra Rodriguezek, Emuneko gure lankideak, Basauriko Euskarabila euskara elkartearen inguruan garatutako aktibismoa eta diskurtsoak aztertu ditu; horretarako, hainbat gairi oratu die (komunitategintza, administrazioarekin izandako harremanak, elkartearen barne bizitza, elkartearen irudia…) eta, ikerketa lana saritua izan da Soziolinguistika Klusterrak antolatzen duen Hausnartu Sarietan. Lan honetan, diskurtsoak aztertzeaz gain, aurrera begirako proposamenak eta praktika zehatzak ere jaso ditu Txerrak, beste euskara elkarte batzuentzat baliagarriak izan daitezkeelakoan.

Dokumentu honetan daude laburtuta, hasierako hipotesiak, metodologia, ondorioak eta aurrera begirako proposamenak. Sari banaketa ekitaldiko aurkezpen bideoa ere hemen duzue ikusgai:

Eta, ikerketa lana irakurtzera gonbidatzeko, aurrerapen gisa, hemen dituzue ondorioetatik atera ditugun hainbat pasarte:

1) Euskarabilak antolatzen duen Basaurin Be Bagara egitasmoak (2012tik, urtero, Basaurin egiten den egun osoko jaiegunak) urte gutxian erreferentzialtasun handia batu du, ia-ia herriko ikono bihurtu arte. Egia da ez duela ekarri jende gehiago elkartearen eguneroko jardunera, baina, herriko hainbat elkarte eta eragilerekin konplizitateak sortu egin dira.

Sare horiek aprobetxatu beharraz aritu dira ikerketako parte-hartzaileetako bat baino gehiago, elkarte, kolektibo eta eragileetan nolabait “Euskarabila” txikiak egon edo sor daitezen; sare horiek sakondu, sare horiek sendotu, sare horiek trinkotu. Agian, zaila dauka Euskarabilak euskara “lehentasun” moduan duen jendea aurkitzea. Agian, errazago dauka Euskarabilak sare horietan euskararen aldeko lana egingo duen jendea aurkitzea.

2) Euskarabila elkartearen erdigunea osatzen duten kideek ez dute erakusten Basaurin elkarteak berak duen aniztasuna (genero aldetik, adin aldetik eta, batez ere, ideologia aldetik). Badirudi elkartearen erdigunea adin batetik gorako euskaldunek betetzen dutela; badirudi, gainera, kide horiek nola edo hala hautu politiko jakin batekin (ezker abertzalearekin) lotzen duela jende batek (ez dut esan nahi horrela denik, ezta Euskarabilak jardun alderdikoia duenik ere).

Ikerketan parte hartu duten kideetako askok esaten du Euskarabilak jarraitu behar duela jardun ez alderdikoia egiten eta kalera begira ematen duen irudia horretan datzala, eta ez horrenbeste aurpegietan. Argi dago jarduna dela funtsezkoena, baina nire ustez horrek ez du esan gura irudia zaindu behar ez denik. Gainera, Basaurin Be Bagara ekimenean Euskarabilak bai ematen du aniztasun irudia, bai islatzen du bere baitan dagoen aniztasuna.

3) Egia da Euskarabila eta Basauriko Udalaren arteko harremanak ez direla behar bezain sakon eta eraginkorrak, ez alderdi teknikoari dagokionez, ezta alderdi politikoari dagokionez ere.

Argi dago harreman naturalago batek gauzak erraztuko lituzkeela. Baina, eta ikerketa parte hartu duten kideen iritziak aintzat hartuta, ez du ematen harreman hobe batek elkartearen egunerokora jende gehiago erakarriko zuenik. Izan daiteke, baina ez du ematen bien arteko eragin zuzena egon daitekeenik.

4) Ikerketan parte hartu dutenen berbak irakurrita, ematen du Euskarabilak, bere jardunean eta pentsaeran, kontziente izan dituela norbera, taldea eta proiektua. Taldea hartu du aintzat: bazkideak informatu egin ditu, taldearen parte sentiarazteko lana egin izan du… Proiektua ere izan du Euskarabilak ikusmiran: funtzioak eta jardunak landu egin ditu, aliantzak bilatu ditu (gatzatu diren ala ez, hori beste kontu bat da), ekimen berritzaileak abian jarri eta abar. Norberaren arloa ere landu delakoan nago. Izan ere, elkarteko kideen bizipoza, autoerrealizazioa, iritziak eta abar izan ditu aintzat elkarteak bere jardunean.

Hiru faktoreak landu ditu Euskarabilak. Hala ere, lantzeak ez dakar, berez, hiru faktore horietan gura izan ziren helburuak lortzea. Eta horixe da, nire ustez, parte-hartzaile gehienek euren iritzietan islatzen dutena.

5) Ikerketan parte hartu duten kide gehienen iritziz, Basaurin, orain eta hemen, hizkuntza normalizazioaren inguruko diskurtso eta praktikak ez daude behar beste jendarteratuta.

Euskarabilak hizkuntza normalizazioaren oinarrien inguruko pedagogia lana egin behar duela iritzi diote ikerketan parte hartu duten gehienek. Eta hori bat dator nik esandakoarekin.

Baina… ikerketan parte hartu duten kideek ez dute hain argi euskaldunak aktibatzeko katalizatzaile nagusietakoa Euskarabila izan behar denik. Euskarabilak sustatu, bultzatu behar ditu euskarazko jardunak Basaurin. Baina Euskarabilak antolatu behar dituenik ez dago horren argi. Elkarteak lan egin beharko luke besteek euskarazko jardunak, euskarazko ekintzak, euskarazko harremanak sor ditzaten. Baina, agian, eraginkorragoa da Euskarabilak antolatzea baino, besteek antola dezaten lan egitea.

6) Bukatzeko, Euskarabilak 2012an egindako gogoeta-prozesua oso kide gutxik aipatu dute eta, gainera, aipatu dutenean, gainetik aipatu dute eta Basaurin Be Bagara ekimenari lotuta. Ez du ematen prozesu hark arrasto sakonik utzi zuenik elkartearen egunerokoan, eta, badirudi, gogoeta-prozesuak ekarri duen fruitu bakarra (edo nagusiena behinik behin) Basaurin Be Bagara izan dela.

Eta, bukatzeko, jarraian zerrendatu ditugu, labur-labur, Txerrak aurrera begirako egiten dituen proposamen batzuk, 3 arlotan multzokatuta:

Norbera:

  • Euskarabilako zuzendaritzako kideen zaintza gehiago landu behar du elkarteak berak.
  • Kideen prestakuntza ere landu behar da; baina, ez horrenbeste oinarrizko soziolinguistikari buruzkoa, baizik eta, hori baino gehiago, elkarte baten eguneroko bizitzan egoten diren behar praktikoei erantzutekoa: Gestio Plan bat nola egiten den, komunikazio kanpaina bat egiteko zer egin behar den…
  • Kide berriei ongietorri formala egiteko modua.
  • Bizipoza: pasioa, ilusioa… hori ere landu beharrekoa da.

Taldea edo elkartea:

  • Bazkideen zaintza, kasu honetan bai eman beharko lirateke soziolinguistikari buruzko oinarriak.
  • Parte-hartzearen zaintza egin; hau da, bazkideek zertan parte hartu dezaketen zabaldu, eta parte hartzeko modu berriak ere planteatu euskara elkartearen barruan.
  • Zuzendaritza taldea zaindu; batez ere, eraginkortasuna bilatzeko helburuarekin (bileren iraupenean zorrotz jokatzea, ardurak txandakatzea…).
  • Bazkideen prestakuntzari ere behar duen garrantzia ematea.

Proiektua:

  • Zubiak eraiki, kasu honetan, batez ere, Udala eta elkartearen artean.
  • Gazteen autonomia eta autogestio goseari bere bidea egiten uztea eta elikatzea; gazteek parte hartzea nahi badugu, utzi egin behar zaie euren erara antolatzen eta erabakiak hartzen.
  • Bizi-eredu aurreratzaileak martxan jarri; “Egia estiloa” moduko egitasmoak, hain zuzen ere.
  • Basaurin Be Bagara helburu baino, tresna moduan erabiltzea bestelako sare eta konplizitate batzuk lortzeko basauritarren artean.

Euskara liderrak identifikatzeko eta garatzeko metodologia

Astelehena, 2017ko otsailaren 13a

HIZNETeko sakontze egitasmo honetan, Izar Larrañagak, Iñaki Markoren (EHU) “Hizkuntza-eraldaketa organizazioetan: Esperientzia eta modelizazioa” doktore tesia oinarri hartuta, euskara plan batean dauden lidergo motak identifikatu, bakoitzaren inguruko hausnarketa egin eta hobetzekoak identifikatzeko eredua garatu du.

Gaia hau lantzen hasteko proposatzen dena zera da: euskara planeko beste gai batzuk kudeaketa planean txertatzen diren bezala, lidergoaren azterketa ere planifikatzea eta kudeaketa planean txertatzea.

Behin hori eginda, euskara planak dituen helburu eta ekintzak lortu ahal izateko dituen lidergo mota bakoitza ea badugun, nolako funtzionamendua duten eta helburuak erdiesteko egokiak diren aztertuko dugu.

Lau lidergo mota aztertu dira: euskara teknikaria (edo lan hori egiten duen pertsona), taldea (euskara batzordea, erabilera taldeak…), erakundeko arduradunak eta tokiko liderrak. Lidergo bakoitzaren egoera aztertzeko metodologia eta tresnak zehatzak sortu dira.

Teknikariaren lidergoa nolakoa den aztertzeko lehenengo autoebaluazio egitea eta ondoren taldean osatzea proposatzen da. Besteak beste, esparru hauek aztertuko dira: helburuak erdiesteko indar pertsonalak, ahuleziak, eragin ahalmena, taldekideek teknikariarekiko duten balorazioa…

Talde(eta)ko lidergoa taldeetan lantzea proposatzen da, ekintza zuzentzaileak bertan identifikatuz. Besteak beste, arlo hauei buruz hausnarketa egingo da: asistentzia, rola, kideak eta erabilitako metodologia. Amaieran taldekideen artean hobetzeko konpromisoak zehaztuko dira.

Tokiko liderrak identifikatu ondoren, atal hauek aztertuko ditugu: hizkuntza gaitasuna, norbanakoen hizkuntza portaera, ingurukoen hizkuntza portaera eta eragin eremua.

Lidergo exekutiboan erakundeko arduradun garrantzitsuenak aukeratuko ditugu, eta, bakoitzaren ezaugarriak jaso ostean, zein lidergo mota egiten duten eta planeko helburuak lortzeko egokiak diren jasoko dugu.

Amaitzeko, lidergo bakoitzaren hausnarketako emaitzak bildu eta aurrera eramatea posible diren ekintza zuzentzaileak definitzea eta kudeaketa planean txertatzea proposatzen da.

Bidaltzailea: Izar Larrañaga (Emuneko teknikaria)

Ohiko akatsak eta hobetzekoak (I)

Astelehena, 2017ko otsailaren 6a

Maiz, itzulpenak eta zuzenketak egitea egokitzen zaie enpresa eta erakundeetan ari diren gure lankideei, eta, askotariko akats eta hobetzekoekin egiten dute egunerokoan topo; baina, badira batzuk behin eta berriz errepikatzen direnak.

Emunen, euskara teknikariez gain, trebatzaileak, itzultzaileak, zuzentzaileak eta euskara irakasleak ere baditugu, eta horietako bost lankideri eskatu diegu egunerokoan ikusten dituzten akats, hobetzeko eta zuzendu beharrekoetatik hiruna aukeratu eta horien gainean euren azalpena emateko. Jarraian dituzue lehen hirurak, Miren Lazkano itzultzaile eta trebatzaileak proposatutakoak:

‘Sal eta Eros’, merkataritzan euskara bultzatzeko benetako fikzioa

Asteartea, 2017ko urtarrilaren 24a

Urretxuko, Zumarragako eta Legazpiko udaletako euskara zerbitzuek, Zingi Zango eta Zintzo Mintzo euskara elkarteekin batera, herriko dendetan euskara erabiltzeko kanpainak jartzen dituzte martxan urtero. Aurten, salerosketak euskaraz egiten dituzten erosleei eta merkatariei elkarrekin argazki bat ateratzea proposatu diete. Kanpaina girotzeko, Sal eta Eros izeneko irrati nobelatxoa egin dute. Kanpaina hasi arteko asteetan irrati nobelaren zortzi atal eskaini dira, ZingiZangoren webgunean, udalen webguneetan eta KKinzona eta Segura irratietan. Asier Iriondo irrati nobelaren sortzaileak eman dizkigu irrati nobelatxoaren nondik norakoak.

Lehendabizi pertsonaien izenak pentsatu genituen: Sal eta Eros. Istorioan bertan azaltzen da izen horien jatorria. Istorio originala eta erakargarria egin nahi izan genuen, harridura eta jakin-mina sortuko zituena, goxoki bat izango zena. Istorioan, nahita, ez da hizkuntzaren gaia aipatzen. Ipuin bat da, besterik gabe. Atal bakoitzaren hasieran eta amaieran, zein kanpainaren barruan kokatzen den esaten duen ahotsa ageri da.

Grabazioa Iñaki Gurrutxaga musikari legazpiarraren estudioan egin genuen eta ederki pasatu genuen. Hori nahi genuen, gainera. Askotan zail da neurtzen egindakoak zerbait, ezer, asko, gutxi eragiten duen, baina egin beharra sentitzen dugunez, ondo pasatuz egin dezagun behintzat.

Irrati nobela entzun nahi baduzue, hemen dituzue atal guztiak:

Lehenengo atala

Bigarren atala

Hirugarren atala

Laugarren atala

Bosgarren atala

Seigarren atala

Zazpigarren atala

Zortzigarren atala

Erika Mendibil (Fagor Arrasate): “Inguruak hainbat hizkuntza erabiltzea eskatzen digu, baina euskarari uko egin gabe eta lekuan lekuko hizkuntzari lekua eginda”

Astelehena, 2017ko urtarrilaren 16a

Erika Mendibil Fagor Arrasateko pertsonal burua eta euskara koordinatzailea da 2008tik. Bera izan da hizkuntz aniztasunaren kudeaketa proiektua gidatu duena, 2015ean lanketa prozesua hasi eta 2016ko urrian Kontseilu Errektoreak onartu duen arte.

231011361_4a4a257a60_o

Argazkia: flickr

  • Zeintzuk dira, nagusiki, Fagor Arrasatek egunerokoan erabili edo kudeatu behar izaten dituen hizkuntza nagusiak?

Euskara: Euskal Herrian sortutako kooperatiba izanik, langileak euskaraz lan egiteko aukera izan dezan nahi dugu.

Gaztelania: EAEn ofiziala da, euskararekin batera, eta kanpo harremanetan ohiko erabilerakoa da gure hornitzaileekin.

Ingelesa: tokiko hizkuntzarekin batera, gure atzerriko plantako eta zenbait ordezkaritzatako lan hizkuntza da, eta ohiko hizkuntza kanpo harreman komertzialetan.

Txinera: Txinako plantako lan hizkuntza da, ingelesarekin batera.

Alemana eta frantsesa: zenbait proiektutan eta harreman komertzialetan zabalkunde handikoak dira biak ere.

  • Nondik etorri zen hizkuntzen kudeaketarako proposamen bat lantzeko beharra edo abiapuntua?

Gero eta eleaniztunagoa den inguruagatik eta nazioartekotzaren gaineko erabakiaren ondorioz, hainbat hizkuntza erabiltzen ditugulako. Gainera, Fagor Arrasateko negozioen hazkundea eta lehiakortasuna bilatu nahi ditugunez, hizkuntz aniztasuna onuragarria dela iruditzen zaigu gure interes taldeengana iristeko. Bezeroek ere, bere hizkuntzan zerbitzatzeari balioa ematen diote eta eskatu ere egiten dute. Hizkuntzen kudeaketarekin lortu nahi duguna da: lantegi bakoitzean lekuan lekuko hizkuntzaren erabilera bermatzea, eta lantegien arteko komunikazio prozesuak erraztea eta komunikazio eraginkorra ziurtatzea bezero, bezerogai eta hornitzaileekin.

  • Zeintzuk izan dira mugarri garrantzitsuenak lanketa horrek jarraitu duen prozesuan?

Lehenengo beste eredu batzuk aztertu eta Fagor Arrasateko hainbat alorretako langileekin elkarrizketak egin genituen. Jasotzen ari ginen informazioarekin sortzen ari ginen txostena kontraste talde batekin landu zen. Ondoren, txosten zirriborroa Euskara Batzorde Orokorrak aztertu eta lehen proposamena idatzi zen. Zalantzazko alor batzuk arduradun eta interes talde jakinekin berriro kontrastatu ziren eta Euskara Batzorde Orokorrak behin betiko proposamena egin zion Kontseilu Errektoreari. Kontseilu Errektoreak 2016ko urriaren 24an onartu zuen.

Mugarri garrantzitsuenak aipatzekotan, kontraste taldearekin egindako bilerak eta Euskara Batzordeak, une oro, proiektu guztian zehar, interes taldeekin izan duen harremana aipatuko nituzke.

  • Lanketaren ostean, zein izan da atera duzuen ondorio nagusia?

Inguruak hainbat hizkuntza erabiltzea eskatzen digula, baina euskarari uko egin gabe eta lekuan lekuko hizkuntzari lekua eginda kudeatu dezakegula.

  • Eta, aurrera begira, zein estrategia erabiliko duzue?

Hizkuntzen kudeaketa erakundeko kudeaketa sisteman txertatuko da.

  • Hizkuntza aniztasunaren kudeaketan zein leku izango du euskarak?

Hizkuntzen kudeaketarako politika honek bere baitan hartzen du Fagor Arrasatek lehendik duen euskara normalizatzeko politika eta helburua, atzerapausorik eman gabe.