“THE CONVERSATION Academic rigour, journalistic flair” blogetik atera dugu aste honetako artikulua. Gabrielle Hogan-Brun, Bristoleko Unibertsitateko ikerlariak zalantzan jartzen du ingelesa bakarrik erabiltzen duten enpresen estrategia. Jatorrizko argazkia eta artikulua hemen dituzue kontsultagai; guk hona ekarri dugu, euskarara itzulita.

Ez da oso estrategia ona merkataritza harremanak soilik ingelesez hitz egiten dutenekin izatea.

Estatu Batuetako Larry Summers ekonomialari ezagunak txio hau idatzi zuen orain dela gutxi Erresuma Batuarekiko harremanean Estatu Batuek duten ikuspegiari dagokionez. Eta arrazoi du. Beste herrialdeei merkataritza oztopoak jartzeak ondorio ekonomiko larriak ekarriko lizkieke Estatu Batuei –edo beste edozein herrialderi–.

Hizkuntzak badu bere garrantzia, ez soilik eskala handiko nazio mailan, baita negozio txikien mailan ere. Gazta eta haragi sandwichak saltzen dituen Geno’s izeneko Filadelfiako saltoki famatu batek ez zien saltzen ingelesa ez zen beste hizkuntza batean eskatzen zuten bezeroei. 2011ra arte ez zuten kendu errotulu hori.

Geno’s saltokiko erakusleihoko errotulua, 2011n kendua. Brian Zambrano / flickrCC BY-NC-SA

Halako jarrera itxia duena saltoki txiki bat besterik ez denean, apenas eragiten dio maila handiko ekonomiari. Aitzitik, Donald Trump presidente hautatzearekin batera, Estatu Batuetara sentimendu protekzionista itzuli da– eta horrek bai, horrek askoz ere eragin handiagoa izan lezake ekonomian.  Trump presidenteak behin eta berriz azpimarratzen du “America First” (Amerika aurrena) merkataritza politika; haatik, AEBak merkataritza askearen sustatzaile nagusiak izan dira hamarraldi askoan. Erretorika isolazionista hori ateak ixten ari zaio trukeari, berrikuntzari eta hazkundeari. Eta, hala ere, merkataritza askeak aberastu egin gaitu guztiok.

Gailurrera iritsi ziren antzinako zibilizazioek, hala nola, Txinak, Greziak eta Erromak, kulturen arteko merkataritza harremanekin lortu zuten arrakasta. Antzinako merkatariek bazekiten ezinbestekoa zela haien bezeroekin elkar ulertzea emaitza ekonomiko onak lortu nahi bazituzten. Eta horien artean Marco Polo zegoen, Mediterraneotik hasi eta Txinaraino negozioak egin zituen merkatari eleanitz arrakastatsua.

Era bertsuan, gaur egun ere, ongi informatutako enpresariek hainbat hizkuntza ezagutzen dituzte. Horren erakusgarri diren hainbat adibide aurkitu nituen nire libururako (Linguanomics. What is the Market Potential of Multilingualism?) ikertzen ari nintzenean. Besteak beste, Mark Zuckerberg Facebooken sortzailea, mandarin txinera ikasten ari da. Bere emaztearen familia txinatarra da eta, beraz, mandarin txinera ikasteko motibazio pertsonala duela pentsa dezakezu. Haatik, merkatua bera ere txinera ikasteko pizgarria da beretzat. Izan ere, bere konpainia aspalditik dabil Txinako merkatuan sartu nahian.

Alde horretatik, aspaldiko mantra bati eusten dio Willy Brandtek, Alemaniako Errepublika Federaleko kantziler izandakoak, era gogoangarrian hauxe adierazi zuenean:  “Saltzailea ni naizenean, zure hizkuntza hitz egingo dut. Baina eroslea naizenean, dann müssen Sie Deutsch sprechen [orduan zeuk hitz egin behar didazu alemanez]”. Horrek erakusten digu, gaur egun, oraindik ere, bezeroa dela agintzen duena.

Hizkuntzaren ahalmen ekonomikoa

Britainia Handia merkatu berriak ireki nahian dabil Europar Batasunetik kanpo, eta horrek hizkuntza premia berriak sortuko ditu segur aski. Erronka horri erantzuten dioten konpainiek eleaniztasun gaitasun handia izan beharko dute mugaz haraindiko merkatuetan aritzeko. Horretarako, ezinbestekoa da zirkulatzeko askatasuna izatea. Izan ere, Britainia Handiko herritar askok diote ez direla trebeak ingelesa ez den beste hizkuntzak hitz egiteko. Zoritxarrez, gobernuaren azken estatistiken arabera, Erresuma Batuak, dagoeneko, BPGaren %3,5 galtzen du langileek gabeziak dituztelako hizkuntza gaitasunei dagokienez.

Aitzitik, AEBek, historian aspaldi errotutako kultura nahasketari esker, hizkuntza aukera zabala eskaintzen dute itxurazko elebakartasun horren azpian. Hain zuzen, ingelesa ez da AEBetako hizkuntza ofiziala, Geno’s saltokiari hala izatea biziki gustatuko litzaiokeen arren. Eta hori, herrialdearen osaera kultural pluralari zor zaio. Baina, erdi lo dagoen heterogeneotasunaren kontura, AEBetan elebakartasuna sustatzeko estrategia erabiltzen bada, ekonomia kaltetuko da. Izan ere, orain gutxiko azterketa batzuek erakutsi dutenez, AEBetako sei negozioetatik batek kalte ekonomikoak pairatzen ditu bere langileek hizkuntza gaitasun eta kultur kontzientzia nahikoa ez dutelako.

Beste herrialde batzuek argi erakusten dute eleaniztasunari etekina atera diezaiokegula eta, ekonomia globalizatu honetan, baliabide baliagarria izan daitekeela trukea. Suitzan, adibidez, eleaniztasunaren balio ekonomikoa BPGren %10 dela balioztatu da. Eta hori hala da, nagusiki, negozio eta enpresa askotako langileek hainbat hizkuntzatan lan egin dezaketelako.

Estatu Batuetako joera protekzionista Erresuma Batuan eta Europar Batasunean indartuz gero, segur aski, beste herrialde batzuk gailenduko dira, besteak beste: Txina, India, Mexiko, Indonesia eta Turkia. Gero eta dibertsifikatuago dagoen mundu mailako ekonomia honetan, gerta liteke etorkizunean ingelesak nagusitasuna galtzea. Eta nagusitasun galera hori ironiaz beteta legoke, “make America great again (bihurtu Amerika berriro handi)” lelopean gertatuko balitz.

Irakurtzen jarraitu...

2015ean hasi zen Gipuzkoako Foru Aldundia lantokietan prestakuntza aldiak euskaraz bideratzeko diru laguntzak ematen enpresei. Orduan 114 enpresak jaso zuten diru laguntza eta 253 ikasleri eragin zien.

Argazkia: Mondragon Unibertsitatea

GFAko Hizkuntza Berdintasuneko Zuzendaritzak martxoaren 7an argitaratu ditu lantokietan prestakuntza aldiak euskaraz bideratzeko diru laguntzak ematea arautzen duten oinarriak. Eskaerak aurkezteko epea 2017ko martxoaren 8an hasi da eta 2017ko martxoaren 30ean bukatuko da.

Diru laguntza hauen xedea da Lantokiko Prestakuntza modulua euskaraz eskaini ahal izateko enpresa eskatzaileek egin ditzaketen gastu jakin batzuk konpentsatzea. Hiru gastu mota hauek izango dira diruz lagungarriak:

  1. Enpresaren aldetik Lantokiko Prestakuntza euskaraz egin ahal izateko instrukzioaz, garapenaz, jarraipenaz eta ebaluazioaz arduratzen diren pertsonen prestakuntza berezituaren kostua.
  2. Xede horretarako dokumentu materialak euskaraz egiteko kostuak.
  3. Praktika aldiak euskaraz egin ahal izateko sortzen diren berariazko beste gastuak edo kostuak.

Diru laguntza hau jasoko duten enpresek 600 euroko zenbateko finko bat jasoko dute eta ikasle bakoitzaren prestakuntza ordu bakoitzeko 0,50 euroko zenbatekoa, gehienez ere 400 orduko mugaz. Edonola ere, ematen diren diru laguntzen kopuruaren gehienezko muga 3.000 euro izango da.

Irakurtzen jarraitu...

Ikerketa lan honetan, Txerra Rodriguezek, Emuneko gure lankideak, Basauriko Euskarabila euskara elkartearen inguruan garatutako aktibismoa eta diskurtsoak aztertu ditu; horretarako, hainbat gairi oratu die (komunitategintza, administrazioarekin izandako harremanak, elkartearen barne bizitza, elkartearen irudia…) eta, ikerketa lana saritua izan da Soziolinguistika Klusterrak antolatzen duen Hausnartu Sarietan. Lan honetan, diskurtsoak aztertzeaz gain, aurrera begirako proposamenak eta praktika zehatzak ere jaso ditu Txerrak, beste euskara elkarte batzuentzat baliagarriak izan daitezkeelakoan.

Dokumentu honetan daude laburtuta, hasierako hipotesiak, metodologia, ondorioak eta aurrera begirako proposamenak. Sari banaketa ekitaldiko aurkezpen bideoa ere hemen duzue ikusgai:

Eta, ikerketa lana irakurtzera gonbidatzeko, aurrerapen gisa, hemen dituzue ondorioetatik atera ditugun hainbat pasarte:

1) Euskarabilak antolatzen duen Basaurin Be Bagara egitasmoak (2012tik, urtero, Basaurin egiten den egun osoko jaiegunak) urte gutxian erreferentzialtasun handia batu du, ia-ia herriko ikono bihurtu arte. Egia da ez duela ekarri jende gehiago elkartearen eguneroko jardunera, baina, herriko hainbat elkarte eta eragilerekin konplizitateak sortu egin dira.

Sare horiek aprobetxatu beharraz aritu dira ikerketako parte-hartzaileetako bat baino gehiago, elkarte, kolektibo eta eragileetan nolabait “Euskarabila” txikiak egon edo sor daitezen; sare horiek sakondu, sare horiek sendotu, sare horiek trinkotu. Agian, zaila dauka Euskarabilak euskara “lehentasun” moduan duen jendea aurkitzea. Agian, errazago dauka Euskarabilak sare horietan euskararen aldeko lana egingo duen jendea aurkitzea.

2) Euskarabila elkartearen erdigunea osatzen duten kideek ez dute erakusten Basaurin elkarteak berak duen aniztasuna (genero aldetik, adin aldetik eta, batez ere, ideologia aldetik). Badirudi elkartearen erdigunea adin batetik gorako euskaldunek betetzen dutela; badirudi, gainera, kide horiek nola edo hala hautu politiko jakin batekin (ezker abertzalearekin) lotzen duela jende batek (ez dut esan nahi horrela denik, ezta Euskarabilak jardun alderdikoia duenik ere).

Ikerketan parte hartu duten kideetako askok esaten du Euskarabilak jarraitu behar duela jardun ez alderdikoia egiten eta kalera begira ematen duen irudia horretan datzala, eta ez horrenbeste aurpegietan. Argi dago jarduna dela funtsezkoena, baina nire ustez horrek ez du esan gura irudia zaindu behar ez denik. Gainera, Basaurin Be Bagara ekimenean Euskarabilak bai ematen du aniztasun irudia, bai islatzen du bere baitan dagoen aniztasuna.

3) Egia da Euskarabila eta Basauriko Udalaren arteko harremanak ez direla behar bezain sakon eta eraginkorrak, ez alderdi teknikoari dagokionez, ezta alderdi politikoari dagokionez ere.

Argi dago harreman naturalago batek gauzak erraztuko lituzkeela. Baina, eta ikerketa parte hartu duten kideen iritziak aintzat hartuta, ez du ematen harreman hobe batek elkartearen egunerokora jende gehiago erakarriko zuenik. Izan daiteke, baina ez du ematen bien arteko eragin zuzena egon daitekeenik.

4) Ikerketan parte hartu dutenen berbak irakurrita, ematen du Euskarabilak, bere jardunean eta pentsaeran, kontziente izan dituela norbera, taldea eta proiektua. Taldea hartu du aintzat: bazkideak informatu egin ditu, taldearen parte sentiarazteko lana egin izan du… Proiektua ere izan du Euskarabilak ikusmiran: funtzioak eta jardunak landu egin ditu, aliantzak bilatu ditu (gatzatu diren ala ez, hori beste kontu bat da), ekimen berritzaileak abian jarri eta abar. Norberaren arloa ere landu delakoan nago. Izan ere, elkarteko kideen bizipoza, autoerrealizazioa, iritziak eta abar izan ditu aintzat elkarteak bere jardunean.

Hiru faktoreak landu ditu Euskarabilak. Hala ere, lantzeak ez dakar, berez, hiru faktore horietan gura izan ziren helburuak lortzea. Eta horixe da, nire ustez, parte-hartzaile gehienek euren iritzietan islatzen dutena.

5) Ikerketan parte hartu duten kide gehienen iritziz, Basaurin, orain eta hemen, hizkuntza normalizazioaren inguruko diskurtso eta praktikak ez daude behar beste jendarteratuta.

Euskarabilak hizkuntza normalizazioaren oinarrien inguruko pedagogia lana egin behar duela iritzi diote ikerketan parte hartu duten gehienek. Eta hori bat dator nik esandakoarekin.

Baina… ikerketan parte hartu duten kideek ez dute hain argi euskaldunak aktibatzeko katalizatzaile nagusietakoa Euskarabila izan behar denik. Euskarabilak sustatu, bultzatu behar ditu euskarazko jardunak Basaurin. Baina Euskarabilak antolatu behar dituenik ez dago horren argi. Elkarteak lan egin beharko luke besteek euskarazko jardunak, euskarazko ekintzak, euskarazko harremanak sor ditzaten. Baina, agian, eraginkorragoa da Euskarabilak antolatzea baino, besteek antola dezaten lan egitea.

6) Bukatzeko, Euskarabilak 2012an egindako gogoeta-prozesua oso kide gutxik aipatu dute eta, gainera, aipatu dutenean, gainetik aipatu dute eta Basaurin Be Bagara ekimenari lotuta. Ez du ematen prozesu hark arrasto sakonik utzi zuenik elkartearen egunerokoan, eta, badirudi, gogoeta-prozesuak ekarri duen fruitu bakarra (edo nagusiena behinik behin) Basaurin Be Bagara izan dela.

Eta, bukatzeko, jarraian zerrendatu ditugu, labur-labur, Txerrak aurrera begirako egiten dituen proposamen batzuk, 3 arlotan multzokatuta:

Norbera:

  • Euskarabilako zuzendaritzako kideen zaintza gehiago landu behar du elkarteak berak.
  • Kideen prestakuntza ere landu behar da; baina, ez horrenbeste oinarrizko soziolinguistikari buruzkoa, baizik eta, hori baino gehiago, elkarte baten eguneroko bizitzan egoten diren behar praktikoei erantzutekoa: Gestio Plan bat nola egiten den, komunikazio kanpaina bat egiteko zer egin behar den…
  • Kide berriei ongietorri formala egiteko modua.
  • Bizipoza: pasioa, ilusioa… hori ere landu beharrekoa da.

Taldea edo elkartea:

  • Bazkideen zaintza, kasu honetan bai eman beharko lirateke soziolinguistikari buruzko oinarriak.
  • Parte-hartzearen zaintza egin; hau da, bazkideek zertan parte hartu dezaketen zabaldu, eta parte hartzeko modu berriak ere planteatu euskara elkartearen barruan.
  • Zuzendaritza taldea zaindu; batez ere, eraginkortasuna bilatzeko helburuarekin (bileren iraupenean zorrotz jokatzea, ardurak txandakatzea…).
  • Bazkideen prestakuntzari ere behar duen garrantzia ematea.

Proiektua:

  • Zubiak eraiki, kasu honetan, batez ere, Udala eta elkartearen artean.
  • Gazteen autonomia eta autogestio goseari bere bidea egiten uztea eta elikatzea; gazteek parte hartzea nahi badugu, utzi egin behar zaie euren erara antolatzen eta erabakiak hartzen.
  • Bizi-eredu aurreratzaileak martxan jarri; “Egia estiloa” moduko egitasmoak, hain zuzen ere.
  • Basaurin Be Bagara helburu baino, tresna moduan erabiltzea bestelako sare eta konplizitate batzuk lortzeko basauritarren artean.
Irakurtzen jarraitu...

HIZNETeko sakontze egitasmo honetan, Izar Larrañagak, Iñaki Markoren (EHU) “Hizkuntza-eraldaketa organizazioetan: Esperientzia eta modelizazioa” doktore tesia oinarri hartuta, euskara plan batean dauden lidergo motak identifikatu, bakoitzaren inguruko hausnarketa egin eta hobetzekoak identifikatzeko eredua garatu du.

Gaia hau lantzen hasteko proposatzen dena zera da: euskara planeko beste gai batzuk kudeaketa planean txertatzen diren bezala, lidergoaren azterketa ere planifikatzea eta kudeaketa planean txertatzea.

Behin hori eginda, euskara planak dituen helburu eta ekintzak lortu ahal izateko dituen lidergo mota bakoitza ea badugun, nolako funtzionamendua duten eta helburuak erdiesteko egokiak diren aztertuko dugu.

Lau lidergo mota aztertu dira: euskara teknikaria (edo lan hori egiten duen pertsona), taldea (euskara batzordea, erabilera taldeak…), erakundeko arduradunak eta tokiko liderrak. Lidergo bakoitzaren egoera aztertzeko metodologia eta tresnak zehatzak sortu dira.

Teknikariaren lidergoa nolakoa den aztertzeko lehenengo autoebaluazio egitea eta ondoren taldean osatzea proposatzen da. Besteak beste, esparru hauek aztertuko dira: helburuak erdiesteko indar pertsonalak, ahuleziak, eragin ahalmena, taldekideek teknikariarekiko duten balorazioa…

Talde(eta)ko lidergoa taldeetan lantzea proposatzen da, ekintza zuzentzaileak bertan identifikatuz. Besteak beste, arlo hauei buruz hausnarketa egingo da: asistentzia, rola, kideak eta erabilitako metodologia. Amaieran taldekideen artean hobetzeko konpromisoak zehaztuko dira.

Tokiko liderrak identifikatu ondoren, atal hauek aztertuko ditugu: hizkuntza gaitasuna, norbanakoen hizkuntza portaera, ingurukoen hizkuntza portaera eta eragin eremua.

Lidergo exekutiboan erakundeko arduradun garrantzitsuenak aukeratuko ditugu, eta, bakoitzaren ezaugarriak jaso ostean, zein lidergo mota egiten duten eta planeko helburuak lortzeko egokiak diren jasoko dugu.

Amaitzeko, lidergo bakoitzaren hausnarketako emaitzak bildu eta aurrera eramatea posible diren ekintza zuzentzaileak definitzea eta kudeaketa planean txertatzea proposatzen da.

Bidaltzailea: Izar Larrañaga (Emuneko teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...