Fagor Arrasateko (Markina) eta JMAko (Arrasate) langileei esan zieten ea euskararen erabilera areagotzeko Eusle metodoa probatu nahi zuten. Eusleak, beti euskaraz egingo zuten langileak izango ziren, gainerakoentzat ez zen derrigorra izango euskaraz aritzea. Bi hilabeteko esku-hartzeek emaitza onak izan dituzte. Argia aldizkarian artikulu bat argitaratu dute esperientzia horren gainean.

2493_37_01

Argazkian Markinako Fagor Arrasaten Eusle ekimenean parte hartu duten langileak

Nicolas Unanue Bizkaiko Markinako Fagor Arrasate enpresan Automatismoen Saileko langilea da eta eusle lanetarako aukeratu zuten. Bi hilabetez Saileko gainerako langile guztiei euskaraz egitea zen bere lana. Pozik dago Eusle metodoan parte hartu izanagatik: “Sistema oso erraza da, ez dauka sofistikaziorik”.

Artikulu osoa irakur daiteke hemen

Irakurtzen jarraitu...

Mondragon Assembly kooperatibak Aretxabaletan du bere egoitza, eta 100 langile inguru ditu bertan lanean; horrez gain, beste 150 langile inguru ditu Frantzia, Alemania, Mexiko, Txina eta Brasilgo plantetan. Bere jarduera zenbait produkturen muntaia automatizatzeko makinak ekoiztean datza eta, horretarako, bi negozio ditu: bata, eguzki energiarena; bestea, makina bereziena. Euskara Plana 1997. urtean jarri zen martxan, eta ia 20 urteko ibilbideak izan du ondo merezitako errekonozimendua, Urrezko Bikain Ziurtagiria lortu berri baitute. Arkaitz Mardarasi eskatu diogu euren esperientziaren berri emateko; Arkaitz –Atxondokoa eta athletizale amorratua izateaz gain– Mondragon Assemblyko Kontseilu Errektoreko lehendakaria eta makina berezien Ingeniaritzako arduraduna ere bada.

Irudia2

Urrezko Bikain ziurtagiria lortu duzue. Zerk bultzatu zintuzten aurkeztera?

Gure Euskara Planak ibilbide luzea egin du eta, horrelako sari batera aurkeztean, euskararen normalizaziorako bidean zein egoeran geunden jakin nahi genuen; hobetzekoak non dauden identifikatzeko eta aurrera jarraitzen laguntzeko, hain zuzen ere. Eta, gainera, saria lortu dugunez, harrotasun puntu bat ere eman digu; urteetan egindako lanari emandako saria izan da.

Espero al zenuten urrezko ziurtagiria lortzea?

Plan estrategikoan zilarra lortzea genuen helburu moduan. Baina, egia esan, Euskara Batzordeko kideei urrezkoa lortzeko erronka luzatu nien, posible zela uste bainuen; eta lortu dugu.

Ziurtagiria lortzeak (eta aurreko prozesuak) zertarako balio izan du eta zertarako balioko du?

Goian aipatu bezala, euskara normalizatzeko bidean zein ahulgune ditugun identifikatzeko, gauzak hobeto egiteko gogoa pizteko, motibatzeko eta euskaraz lan egitea posible dela sinesteko.

Mondragon Assembly-n lortu duzuen garapen-maila lortzeko, zure ustez zein izan da gakoa?

Pausoz pauso egindako lana izan da. Gakoa, nire ustez, daukagun euskararen ezagutza maila eta langileek euskararekiko duten jarrera dira. Enpresak duen tamainak ere eragiten du; tamaina polita da, denok elkar ezagutzen baitugu, eta, horrela, mezua helaraztea ere errazagoa da. Orain Euskara Batzordeko gidaritza daramaten Nagore Espillaren eta Leire Zubiaren lana ere goraipatzeko modukoa da.

Bikainen ebaluatzaileen arabera, zeintzuk dira zuen indarguneak?

1.- Enpresan euskarak duen lekuari dagokiona; euskara enpresaren kudeaketa planean txertatuta egotea, hain zuzen ere. Halaber, epe luzerako estrategia izatea, Euskara Batzordeak baliabide pertsonalak (euskara teknikaria…) eta materialak (urteko aurrekontua…) zehaztea, Euskara Batzordea enpresa osoko organo eta taldeetako ordezkariz osatuta egotea, eta abar.

2.- Lanpostuei dagozkien hizkuntza-eskakizunak zehaztuta izatea: langile berrien hautaketatik hasi, lanpostuetan leku aldatzeetara eta langileak bazkide izaterainoko guztian irizpideak zorrotz betetzen ditugu, hala dagokionari prestakuntza emanez eta jarraipena enpresaren Zuzendaritzatik eginez. Enpresako kudeatzailea bera da eredu, azken 4 urteak baitaramatza euskara lan-orduetatik kanpo ikasten.

3.- Eguneroko lanean, enpresako barne harremanetarako baliabide informatikoetatik hasi, komunikazio horizontal eta bertikala ia erabat euskaldunetik segi eta Euskal Herriko bezeroei harremana nahiz produktuak euskaraz eskaintzeaz gain, administrazioarekin eta bestelako kanpo harremanetan ere harremana euskaraz izaten saiatzen gara haiek ahal duten heinean.

Ba al duzue hobetzeko nabarmenik, gehiago eragin beharreko alderdirik, edo datozen urteetarako erronka berririk?

1.- Hornitzaileekin egiten dugun antzera, Eusko Jaurlaritzarekin, adibidez (eta nahi adina kanpoko bestelako erakundeekin ere) harremana euskaraz izan dadin bermatzea eska dezakegula adierazi digute.

2.- Euskararen egoeraren eta erabileraren neurketak gune guztietara zabaltzea zehaztea gomendatu digute, aurrez erabakitako epeetan jarraipen sistematikoa eginez.

3.- Oso erraz konpondu daitezkeen egoerak ere antzeman dituzte; hala nola, oraindik baditugu dokumentu batzuk euskaratzeke (eskaintza-orria, tailerreko nahiz bulegoetako hainbat errotulu…).

Nire iritziz, beti dago hobetzeko parada.

Lana euskalduntzeko planak zuri zer eman dizu eta zer kendu dizu?

Beharbada, Kontseilu Errektoreko lehendakari ere egin ninduen, jendeak gehiago ezagutzen zaituen heinean, beste ardura batzuk hartzera eramaten zaituelako. Azken lau urte hauek nolakoak izan diren kontuan izanda, ez dakit zein neurritan den hori horrela. Bestalde, gurea denari garrantzi gehiago emateko kontzientzia hartu ahal izan dut. Ez dugu behar beste denbora hartzen daukagunari benetan duen balio emateko; eta ez dut esaten euskararengatik bakarrik.

Demagun, euskara normalizatzeko beharrik ikusten ez duen beste kooperatiba bateko lehendakariarekin elkartu zarela, eta diskurtso honekin datorkizula; zer erantzungo zenioke?

  • “Euskara normalizatzea ez da errentagarria; ez dugu gehiago saltzen euskara erabiltzeagatik”

Nire ama hizkuntza euskara da, gaztelania kalean ikasi baitut eta nahiko ondo, nire iritziz. Euskara herrialde honetan hizkuntza ofiziala baldin bada, euskaraz lan egiteko eskubidea daukat. Gainera, ez al dago Mondragonen balioetan euskal kultura sustatzea? Zer da, ba, euskara? Nik, behintzat, gusturago egiten dut lan euskaraz.

  • “Mundu global baterantz goaz, enpresetan ingelesa izango da gero eta gehiago lan hizkuntza”

Egia da, baina nirea euskara da, eta kanpokoekin egin beharko dut ingelesez, ez etxekoekin. Norbaiti entzun nion Euskal Herrian bizi den erdaldun batek euskara erabiltzeko infinitu aukera gehiago dituela ingelesa erabiltzeko baino. Orduan, zergatik lehenesten du ingelesa? Ez dut ulertzen.

  • “Euskara erabili behar izateak, gauza batzuk itzultzea eta bikoiztea eskatzen du; gainkarga da, alegia”

Baieztapen horri buelta eman ahal zaio; pertsona jakin batzuek euskaraz ulertu ez izateak batzuei lana bikoizten digunez, pertsona horiek euskalduntzen egin behar dugu lan. Beraz, euskara planak ezinbestekoak dira.

  • “Ez dago zertan enpresetan euskara normalizatzen ibili beharrik. Belaunaldi berriek badakite euskaraz, eta modu naturalean normalizatuko dute euskara”

Aurreko batean nire adineko pertsona batekin egon nintzen gaztelaniaz hizketan; nik 37 urte ditut, eta erretiroa 70ekin hartu behar badugu, beste horrenbeste itxaron behar dugu? Ez dut uste.

  • Politikari ezagun batek esan zuen euskarak ez zuela balio esparru batzuetarako (zehatzagoak izanda, fisika nuklearraren gainean jarduteko)”

Zentzurik ez daukanari ez dago zertan erantzun.

Irakurtzen jarraitu...

Bikain kanpo ebaluazioak Eusko Jaurlaritzak antolatzen ditu Euskalit Bikaintasunerako Euskal Fundazioarekin lankidetzan, eta erakunde batean euskararen erabilera, presentzia eta kudeaketa neurtzera daude zuzenduak. Bikainek hiru garapen-maila edo ziurtagiri hartzen ditu bere baitan: oinarrizkoa (200 puntu gutxienez); tarteko maila edo zilarrezkoa (400 puntu gutxienez); eta goi maila edo urrezkoa (700 puntu gutxienez).

Aurtengo ziurtagiriak astelehenean, abenduak 21, banatu ziren Gasteizko Europa Jauregian, eta Iñigo Urkullu lehendakariaz gain, Hizkuntza Politika eta Kulturako sailburu Cristina Uriartek, Hizkuntza Politikarako sailburuorde Patxi Baztarrikak, eta CONFEBASKeko presidente Roberto Larrañagak ere parte hartu zuten.

2015_12_21_lhk_bikain_196

Argazkia: irekia

Ebaluazioa egiten, orotara, Bikain Ebaluatzaileen Klubeko 158 kide aritu zirela nabarmendu zen; bestalde, banatutako 65 ziurtagirietatik 41 urrezkoak izan ziren, 20 zilarrezkoak eta 4 oinarrizkoak. EMUNen zerbitzua eta aholkularitza jasotzen duten erakundeetatik, aurtengo edizioan ziurtagiria jaso dutenak honako hauek izan dira:

“Gure helburua da euskararen erabilerari aplikatutako kalitate-parametroek toki naturala topatzea gure enpresen eta erakundeen kudeaketan, ekoizpenean eta komunikazioan”, adierazi zuen Urkulluk. Berritzailea izan zen Bikain bere sorreran, eta aurrerantzean ere berritzaile izaten jarraituko du, Bikain berria eta berritua, enpresetara ez ezik, administrazio eta erakunde publikoetara ere zabalduko baita.

Bukatzeko, Bikain ziurtagiriak duen babesa azaltze aldera, gogora dezagun Bikain Ziurtagiriaren zuzendaritza organoan Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordea dela batzordeburu, eta EAEko enpresarien elkarteak (CONFEBASK, SEA, CEBEK eta ADEGI), Euskadiko Kooperatiben Konfederazioa, hiru foru aldundiak, Euskalit, Euskaltzaindia eta EUDEL biltzen direla bertan.

Iturria: irekia

Irakurtzen jarraitu...

Urriaren 24an, Bilbon, Alternatiben Herria egin zen. Emunek ere parte hartu zuen bertan eta, besteak beste, hizkuntza ohiturak aldatzeko kontsultorioa jarri zuen. Kontsultoriotik 12 pertsona pasatu ziren goizean zehar, eta Txerra Rodriguezek, Emuneko aholkulariak, ohitura horiek euskarara ekartzeko gomendioak eta pistak eman zizkien.

Denetariko kezkak plazaratu zituzten kontsultoriotik pasa zirenek. Hala ere, denek armairutik ateratzeko pausoa eman, baina egunerokoan zailtasunak eta trabak aurkitzen dituzte. Batzuek lagun artean, beste batzuek ikaskideekin, besteren bat kezkatuta dago haren alabekin, hurrengoak Bilbora etorri eta espazio euskaldunak ez aurkitzearekin du kezka, beste batek euskararako espazio berriak lortu nahi ditu bere familian, urliak bikotekidearekin gaztelaniaz aritzea ez du gustuko, berendiak lankideekin ohituraren poderioz gaztelaniaz aritzeko joera du, egin berri dituen lagun berriekin zelan aritu du kezka beste batek, eta abar.

Alternatiben_Herria

Kezka horiek ezagunak egiten zaizkigu denoi, eguneroko kezkak dira euskaldun askorentzat. Hizkuntza ohituren inguruko kezka nagusiak dira horiek eta, sarritan, geure burua ez dugu behar bezala trebatuta izaten horiei aurre egiteko. Horregatik, beharrezkoa zaigu horrelakoei arreta jartzea, horien gainean jardutea, eta buelta emateko esperimentuak egitea han eta hemen. Eta saiatzea, eta batzuetan asmatzea, eta beste batzuetan tronpatzea. Eta aholkua eskatzea eta besteek egin dutenarekin ikastea.

Irakurtzen jarraitu...

Urriaren hasieran Garabideko Txema Abarrategi eta Jon Sarasua izan genituen EMUNen “Beltzean Mintzo” dokumentala aurkezten. Dokumentaleko protagonistak “Jatorrizko hizkuntzen eta identitateen berreskurapenerako” masterra egitera Euskal Herrira etorritako hainbat kide dira; kitxua, nasa, nahuatl, kaqchiquel, aimara, maputxe eta maia yukatek hizkuntza komunitateetako ordezkariak, hain zuzen ere.

Zer ari da gertatzen Amerikako hizkuntza handiekin? Nola ikusten gaituzte euskaldunok gainerako hizkuntza gutxituetako kideek? Lagun ahal dakieke euskal esperientziak euren hizkuntza berreskuratzeko prozesuan?

Hona ekarri ditugu bideoko protagonistek aipatutako ideia batzuk:

Arnasguneez…

RumiSamai (kitxua otavalo): “Estatuen eta gobernuen politikak hizkuntza ukatzera bideratu dira; azken urteetan egoera larria dugu kitxuerarentzat. Orain arte kitxuera nahiko seguru zegoen tokietan gaztelania sartzen ari da”.

David (kaqchikel): “Kontzientziatu behar ditugu kaqchikeleraz klasea emateko, baliabide gutxi izan arren. Hori egiten ez badugu, bost bat urte barru galduko da hizkuntza. Nekazari guneak oraindik santutegiak dira niretzat. Han badira umeak kaqchikeleraz badakitenak, eta irakasleari kaqchikeleraz galdetzen diotenak”.

Transmisioaz…

Hilda (kitxua panzaleo): “Sarritan gurasoek uste dute ez dutela hizkuntza transmititu behar familian, bizitzan defendatzeko armarik gabe egotea delako, guztiaren azpian egon behar dela, eta ez duela ezertarako balio. Eta ez badu balio, gazteek ez dute hitz egin nahi, lotsatu egiten dira”.

Jatorrizko hizkuntzen garrantziaz…

Yazmin (maia yukatek): “Ez dakit poetikoki edo sentimentalki hitz egitea den, baina guztia gozoagoa bilakatzen da maiaz mintzatzean. Etxekotasuna aurkitzen duzu. Eztabaida batean egon zaitezke, baina maian maitasuna aurkitzen duzu hitzetan, ulermena aurkitzen duzu. Nik uste dut gure hizkuntza delako desadostasunean ere elkar ulertu dezakegula”.

Cesar (Kitxua kayambe): “Kitxua mundua da, kitxua bizia ematen diguna da. Kitxua gure aitona da, gure bidea, gure argia, gure bizitza, gure muga”.

Euskararen esperientziaz…

Arturo (kitxua cachisagua): “Korrikarena adibide ona izan da. Nola hizkuntza bihur daitekeen motor bat, pertsonak, eragileak, erakundeak, milaka bihotz mobilizatzeko, norabide bat partekatuz. Beharbada guk Ekuadorren ere hori egin dezakegu…”.

David (kaqchikel): “Hasteko, Ikastolen proiektu edukatiboa dago. Inmertsio osoaren ereduan daude. Beharbada zaila da gurean hori egitea, baina hasi egin behar dugu”.

RumiSamai (kitxua otavalo): “Aitortu behar dut euskaldunek eskuzabaltasun itzela dutela gure herriekiko. Uste dut antzekotasun asko ditugula. Uko egiten diogu gure jatorria ezabatzeari kontinente desberdineko jatorrizko herriek”.

…eta zer dugu guk haiengandik ikasteko?

Txema Abarrategi (Garabide Elkarteko koordinatzailea): “Euskaldunok adi egon beharko dugu, arreta paratu behar diegu beste biziberritze prozesuei, horietatik jakintza teknikoa, gako psikologikoak eta muturreko egoerak iraultzeko abilidadea eta egonarria ikas ditzakegulako. Horrekin batera, bistan da, lagun berriak ere topatu ditugula bidean, erronka unibertsal bati aurre egiteko aliatuak.

Eta, hara, gizarte eleanitza kudeatzeko taktiketan ere badugu elkarrengandik zer ikasi, eta hobe lukete beste  “hegemoniko” batzuek ere haiei eta guri erreparatuko baligute.

Azkenik, Hegoko herrietatik gure kosmobisioa berrosatzeko, berreraikitzeko, ildoak ere badatozkigu. Inspirazio iturri interesgarria dugu beste hizkuntza komunitate horietan”.

Beltzean Mintzo emanaldien egutegia

Irakurtzen jarraitu...