“Euskalgintzaren barruan geldialdiarena, diskurtso berriak lantzeko premia, iparra falta dela… bezalako terminoak entzuten dira. Feminismoaren kasuan, justu kontrakoa, belaunaldi aldaketa bat eman dela, gazte asko daudela, sare zabal eta anitza dagoela, zenbait hedabidetan sartzea lortu dela, gizartean indar egiten dutela. Bat oso apal ikusten da eta bestea, berriz, gora datorrela. Oso diferente sumatzen dira”. Horrela hasten du Emuneko gure lankide Saioa Lizarraldek bere Hizneteko “Euskalgintza eta feminismoaren arteko sinergiak” proiektuko ondorioen atala.

Feminismoaren esperientzia hori baliatuz, euskararen normalizazioari begira eta erdaldunen mundu hori aktibatzeko, feminismoan interesgarriak eta baliogarriak izan daitezkeen estrategiak eta diskurtsoak aztertzen saiatu da Saioa. Horiek aztertzeaz gain, Lorea Agirre eta Mari Luz Esteban adituei zuzenean egin die elkarrizketa.

12973266914_5bbbef8901_o

Argazkia: Flickr

Hona ekarri ditugu Saioak proposatzen dituen eta euskalgintzaren ikuspuntutik garrantzitsuak izan daitezkeen lan ildoak:

Desnaturalizazio prozesua ematea: emakumeak ez ditu biologiak eramaten zaintzara, umeak heztera, etxeko lanak egitera… hori dena deseraikitzea izan da feminismoak egin duen iraultza potenteenetariko bat. Erronka bera du euskalgintzak, nola ulertu euskal identitatea modu konplexuagoan,  malguagoan.

Gatazka probokatzea: feminismoaren taktika neurri batean izan da gatazka probokatzea, izan ere, gatazka injustizia ikusarazteko modu bat baita. Hiztunen planora ekarrita, gatazka probokatzea, arazo bihurtzea, justizia sozialera ekartzea da egin beharko genukeena.

Kontsentsua bilatzea: kontsentsua zerbait desiragarria da, baina ez edozein preziotan. Feminismoak kontsentsuaren bidea hartu izan balu gauza asko ez lituzke lortuko. Euskararen kasuan askotan minimoetatik behera ibili gara; izan ere, ez dugu lortzen inor deseroso jartzea.

Pribilegioei buelta ematea: sinestea eta jakitea pribilegiatua izango zarela elebidun bazara. Klabea izango da euskaraz aritze hori pribilegiatzea eta horren inguruko praktikak martxan jartzea.

Protokoloen bidea lantzea: feminismoak protokolo batzuk eginak ditu eta, protokolo sinple batzuk izanda ere, lortu du leku batzuetan presentzia ziurtatzea. Euskalgintzak bide luzeagoa du hor egiteko.

Euskaldunak-erdaldunak paradigma berraztertzea: dagoeneko ez da erdaldunak versus euskaldunak. Taldea da, eskubideen alde daudenak eta eskubideen kontra daudenak, demokratak eta ez demokratak. Zu zergatik egon behar zara euskararen alde? Ba eskubide bat delako, zuk dituzun beste hainbat eskubide sozial bezalakoa, eta justizia sozialeko ekintza bat delako, ez horrenbeste euskaldun izan behar duzulako.

Paradigma partzial batetik paradigma unibertsal batera pasatzea: feminismoak esaten du emakume berdinzalea bizi den lekuan bizi ahal dela edonor, guretzako ona dena ona dela guztiontzat. Feminismoak egin duena da esatea ez dela gure problema, baizik eta gizakion problema dela. Euskararekin egin daiteke hori? Euskara gaur egun partziala da, bai agendan, bai politiketan… euskarak egin dezake diskurtso bat esanez, gu ez gara partzialak, unibertsalak gara?

Gutxiengo batzuk zehaztea: feminismoa, nahiz eta gatazkekin eta eztabaidekin, gai izan da abertzaleak eta ez abertzaleak, instituzionalistak eta ez instituzionalistak batzeko eta minimo batzuk zehazteko. Euskalgintzan beti egon da arazo gehiago horretarako; horregatik da hain garrantzitsua gutxiengo batzuk zehaztea.

Ahalduntzearen diskurtsoa zabaltzea: euskalgintza eta feminismoa lehenago ere alderatu izan dira zapaldutako mugimendu gisa. Zer izango litzateke kasu bakoitzean jabetzea, ahalduntzea eta boteretzea? Lau dira: jakitea (injustizia edo desberdintasun hori bizi duzula), jabetzea (konturatzea), ahalmentzea (jabetu eta gero gai izatea horri aurre egiteko) eta boteretzea (prozesu bat abian jartzea injustizia edo eskubide galera hori sortzen dituzten eremu diferenteak kontuan hartuta: politikoak, psikosozialak, kognitiboak… ). Hori da feminismotik jasotzen duguna eta hori aplikatu daiteke mugimendu eta borroka gehienei.

Eremu mistoak sortzea eta konplizeak bilatzea: feminismoan emakumeen espazioak egon behar dira, baina, garrantzitsua da eremu mistoak ere egotea. Badira konplize gisa jokatzen duten gizonak eta hori komeni zaigu. Euskararen arlora etorrita, eremu asko daude non erdaldunak bakarrik dauden, eta hor ez baditugu konplizeak ez dugu ezer egiten.

Berdintasunaren ondorioak azaltzea: berdintasunaren onurak zeintzuk diren azaltzen saiatzen gara, baina galerak ez. Ahalegin bat egin beharko genuke berdintasun horrek pribilegioak galtzea ekarri dezakeela azaltzen. Hor lehia bat dago gizon eta emakumeen artean, edo euskaldun eta erdaldunen artean.

Gune propioak sortzea: halaber, garrantzitsua da bakarrik emakumeentzako/euskaldunentzako diren gune propioak ere izatea. Komunitate edo lobbyak sortzea, alegia.

Uko egitearen kontzeptua zabaltzea: erdaldunen kasuan ez da bakarrik urratsak ematea ikastearen alde, onartzea arlo/talde batzuetan ez zarela egongo euskara ez badakizu, dena ez duzula ulertuko, uko egiteko ahalmen hori interesgarria da. Feminismoan lortu nahi dena da, feminismoak eskatzen dion horri uko egitea, eta ez norberak nahi duenari egitea uko. Abiapuntua ez naiz ni, taldea da.

Honakoa ez da atzo goizeko eztabaida, Maria Mercè Marçal (1952-1998) poeta kataluniarrak bere Dibisa poeman (Itxaro Bordak itzulia, Susa) izan zuen hizpide duela hamarkada batzuk. “Menturari hiru dohain zor dizkiot: emakume sortu izana, klase sozial apalekoa, eta herrialde eta kultura zapaldukoa, eta hiru bider errebelde izateko aukera eman izana”.

Sakontze egitasmo osoa hemen duzue irakurgai

Irakurtzen jarraitu...

Urola Garaia Mankomunitateak iaz jarri zuen martxan Euskaraz? Pozik gainera kanpaina Urretxun, Zumarragan eta Legazpin, merkataritzan euskara sustatzeko 2006tik martxan den planari beste bultzadatxo bat emateko.

Dendetan euskara erabiltzeko prest dauden herritarrei, beren argazkiak bidaltzeko eskatu zieten; eta, iaz jasotako 1.039 argazkiekin eta aurten jasotako 360ekin, mosaiko handi bat osatu dute:

EUSKARA mosaiko 2016A3

Merkatari, ostalari eta zerbitzu establezimenduetako arduradunek bidalitako argazkiekin diaporama bat ere egin dute:

Kanpaina borobiltzeko, parte hartu duten herritarren artean 50 euroko 30 erosketa-txartel zozkatu dituzte, parte hartu duten 30 dendetan gastatzeko. Sari-banaketa ekitaldia apirilaren 28an egin zuten, Zelai Arizti kultur-etxean, eta mankomunitateko lehendakariak (Legazpiko alkate ere baden Koldobike Olabidek), Urretxuko zein Zumarragako alkateek, eta Zintzo-Mintzo eta ZingiZango euskara elkarteetako ordezkariek parte hartu zuten.

Irakurtzen jarraitu...

Geu Elkartearekin eta Oihanederrekin elkarlanean Non jarri behar dugu arreta euskaraz gehiago egin ahal izateko? saioa antolatu du Emunek. Hitzordua maiatzaren 5ean (osteguna) izango da 19:00etan, Oihaneder Euskararen Etxean.

P1010335

EMUN Aholkularitzak ibilbide luzea du hizkuntza portaera aldaketetan eragiten duten faktoreak aztertzen. Horren emaitza da Durangoko azokan aurkeztu genuen “Irten hizkuntzaren armairutik” liburua.

Baldin badakigu egoera jakin batzuetan zergatik erabiltzen dugun euskara edo gaztelania, zein mekanismo jartzen diren abian, orduan hurbilxeago izango dugu euskarara aldatzeko aukera erreala. Saio horretan Emuneko Ainhoa Lasarekin mekanismo horiez hitz egiteko, eta gure esperientzia eta zalantzak konpartitzeko aukera izango dugu.

Hitzaldiaren aitzakian, Irten hizkuntzaren armairutik liburuaren hainbat ale zozketatuko dira galdera honi zuzen erantzuten diotenen artean.

Zer-nolako liburua da?

a) Autolaguntza liburua

b) Linguistika liburua

c) Soziolinguistika liburua

Parte hartu!

Irakurtzen jarraitu...

Pasa den asteko artikuluan azaldu genuen zertan zetzan gure esperimentua, eta honako artikulu honetan izan genituen bizipenak, eta ateratako ondorioak eta irakaspenak jaso ditugu; izan ere, eskatzen dugun hori guk geuk lehen pertsonan bizitzeak enpatizatzen, eta emozioak eta zailtasunak ezagutzen lagundu baitigu.

6262012615_fcd237de90_o

Argazkia: Flickr

Eskatutakoa, araua, hobekien bete zutenek zergatik bete zuten? Betebehar moduan ikusi zutelako (ez zen borondatezkoa), taldeak hartutako erabakia zelako (ez norbanako batzuk euren kabuz hartutakoa), jolaserako aukera gisa hartu zutelako eta liderrak, euren portaerarekin, eredu izan zirelako.

Dena den, nekea sentitu zuela ere aitortu zuen batek baino gehiagok eta ihesbide/arnasgune batzuen beharra ere bai. Adibidez, bulego batean, bazkalorduan, su-etena izan zuten; horrela, tarte batez, euskaraz hitz egiteko lizentzia eman zioten elkarri. Arratsaldean, oro har, nobedadea amaituta, saririk gabe, nekea agerikoa egin zen; ariketa lan bat gehiago bihurtu eta betetze-mailaren jaitsiera nabarmena izan zen.

Are gehiago, bazen betetzeko gogoa zeukan edo bete behar zela uste zuenik ere, baina besteak euskarara etortzen zirela ikusita, lotsa ematen zien erdaraz aritzea eta, kasu horietan, batzuk euskarara itzuli ziren. Halakoetarako TELP saioak beharko genituzke, guk gureari, euskarari… barkatu, erdarari eutsi behar diogula gogorarazteko.

Gutako askok azpimarratu zituen zailtasunak; besteak beste, alderdi emozionalarekin lotutako gaiak gaztelaniaz azaltzekoa (elkarrizketa artifizialean ari ginen sentsazioa), eta baita euskaraz erabiltzen ditugun hainbat termino gaztelaniaz esatekoa ere. Alderdi emozionala eta teknikoa izaten dira, hain zuzen ere, hizkuntza-ohiturak aldatzeko bi ohiko korapilo.

Gai konprometitua (edo serioa, garrantzitsua, presazkoa…) lantzen ari ziren bileran, “este tema que es tan delicado, ¿lo podemos tratar en euskera?” proposatzeko tentazioa izan zuela aitortu zuen beste batek; ”euskera” kenduko bagenu, eta “castellano” jarri, hori bera entzun behar izaten dugu, maiz, hainbat eta hainbat langilerengandik.

Halaber, elebitasunaren karga ere sufritu genuen gure larruan; bezeroei aurkeztu beharreko dokumentuak gaztelaniaz sortu eta gero euskarara itzuli beharrak denbora gehiago eskatuko zigula ikusita, araua hautsi eta euskaraz egitea erabaki zuen batek baino gehiagok.

Hizkuntza-ohiturak kolpera aldatzea eskatu zitzaigun; eraginkorragoa zer den baloratzen hasi gabe, erosotasunaren ikuspegitik errazagoa litzateke progresiboki eta pertsona jakin batzuekin hasi izan bagina. Gure kasuan, egun bakarreko ariketa zenez, ez genuen aklimatazio tarterik izan, eta horrek zaildu egin zuen aldaketa.

Hizkuntza-portaera aldatzen laguntzen du aldaketa horrek zein onura ekarriko dizkigun bisualizatzeak (gure hizkuntza maila handituko dela usteak, taldean integratzeko balioko didala pentsatzeak…); guk, egun bakarrean probatuta, ez genuen beste munduko espektatibarik; desberdina litzateke, adibidez, ingelesez maila hobetzeko helburuarekin, egunero, kafe-orduan, ingelesez aritzea erabakiko bagenu.

Gure inguruan ez dago euskaldun elebakarrik; bestela, errespetuaren aitzakian euskararako ihesbidea izango genuke; izan ere, errespetuaren kontu hori gaztelaniaz aritzen jarraitzeko askok erabiltzen duen arrazoia izan ohi da. Izan ere, kontuan izan behar dugu esperimentu honetan gaztelaniaz egin ohi duten euskaldunen lekuan jarri ginela, baina, erakundeetan euskaraz ez dakitenak ere izaten dira, eta horien lekuan jartzeko beste ariketa motaren bat egin beharko genuke.

Bukatzeko, Ainhoa Lasa teknikari adituak azaldu zuenez, “segurtasun-gunetik aterarazten gaituztenean erresistentziak izaten ditugu; normala da, gure burua babesteko mekanismoa baita hori”.

Irakurtzen jarraitu...

Cuando nuestros compañeros y compañeras que trabajan con Talleres de Motivación nos plantearon pasar un día de trabajo entero trabajando en castellano, hubo de todo, pero predominaron las bromas (que si es era un decretazo, que si ese día voy a coger fiesta, que si en lugar de “Arnasgune” había que decir “Respiradero”…); pero más allá de un día donde predominó el humor, también pudimos vivir en primera persona qué es lo que le pedimos a la gente cuando les animamos a cambiar sus hábitos lingüísticos.

Lo que se nos pedía: pasar un día entero (el pasado jueves) trabajando en castellano: tanto las conversaciones orales, las reuniones, los documentos de trabajo, las actas, los emails que nos intercambiamos…

Objetivos:

  • Entender y sentir en primera persona qué es lo que sienten las personas con las que trabajamos cuando les aconsejamos cambiar un hábito lingüístico.
  • Ante un cambio que no hemos decidido nosotros y se ha dado en un grupo, vivir la experiencia en primera persona, y ver qué dificultades (y qué tipo de resistencias) tenemos.

La experiencia:

En este vídeo hemos recogido cómo vivieron ese “experimento” 6 compañeros y compañeras de Emun:

Irakurtzen jarraitu...