Donostia 2016 egitasmoaren barruan antolatu den Hitzargiak topaketan, hizkuntza gutxituak biziberritzeko Europan izan diren praktika eredugarriak aurkeztu dira ekainaren 23an eta 24an Hernaniko ORONA Ideo eraikinean.

eika_hitzargiak

Europako hainbat herrialdetatik etorritako ordezkariak izan dira bertan, bakoitza bere esperientzia azaltzen: Euskal Herria, Galizia, Katalunia, Asturias, Aragoi, Eskozia, Irlanda, Alsazia, Bretainia, Italia, Estonia, Bretainia, Portugal, Holanda, Finlandia, Poloniako kaxubiarrak,…

EIKA kooperatibaren esperientzia horien artean izan da, lan munduan euskara biziberritzeko esperientzia eredugarri moduan aukeratua izan baita, Europako gainerako esperientziekin batera. Hizlaria Ainhoa Irureta izan da, Eika Koop.E.ko industria zuzendaria.

Eguneroko lanean euskararen normalizazioaren alde plangintza eta kudeaketa egitea ezinbestekoa dela azaldu du bertan Ainhoak:

  • Euskaraz eskolatuta datozen belaunaldi berrientzat lan tresnak euskaraz prest izatea.
  • Lanpostu bakoitzak bete beharreko euskararen ezagutza zehaztuta izatea.
  • Lana euskaraz egitea ahalbidetuko duen hizkuntza politika eraginkorra zehaztuta izatea.
  • Kontratazio berriak eta barne promozioak egiten direnean, dagokion euskararen ezagutza eskatzea.
  • Eskakizuna betetzen ez duten langileak ezagutza eskuratzeko formazio planean integratzea.
  • Langileek zerbitzua euskaraz jasotzeko planifikazio zehatzak burutzea; arlo sozialetik, pertsonen sailetik, prebentzio sailetik, ….
  • Lana euskaraz egiteko planifikazio zehatzak burutzea: langileen arteko ahozko harremanetan, bileretan, produkzio prozesuan…

Iturria: TU lankide

Irakurtzen jarraitu...

Hizkuntza normalizatu gabe egotearen beste ondorioetako bat baino ez da: antzemandako hizkuntza eskubide urraketaren gainean dagokion salaketa, iradokizun edo eskaera egin ahal izateko webgune, telefono edo postontziak abiatzea.

Gogora dezagun Kontseiluak Behatokia zerbitzua abiatu zuela 2001eko ekainean eta Eusko Jaurlaritzak Elebide 2006ko azaroan. MONDRAGONek, bestalde, barne kontsumorako baina, taldeko kooperatiba kideentzat euskararen Iradokizun Postontzia prestatu zuen 2014an; harrezkero estranet korporatiboan erabilgarri dagoena. Eta, zentzu horretan ere, asko dira, euskararen presentzia eta erabilera hobetze aldera, intzidentzien gainean barne sistemaren bat abian duten kooperatibak.

image_large

MONDRAGONen Iradokizun Postontzia

Postontzia MONDRAGONen Euskara Batzordeak eta bere gidaritzapean diharduen Mahai Teknikoak abiatutako egitasmoa da, eta helburutzat du, kooperatibek elkarri eraginez, Korporazioko kooperatibetan euskararen presentzia eta erabilera hobetzea.

Korporazioko kooperatibaren baten euskararen inguruan zer hobeturik antzematen duen MONDRAGONeko bazkide orok erabil dezake Postontzia horren berri emateko. 

Postontzia norberarena ez den beste kooperatiba bati buruzko zer hobetuak iradokitzeko tresna da. Beraz, Postontzia ez da norberaren kooperatibaren zer hobetuak iradokitzeko, horiek kooperatiba bakoitzaren barruko bideetatik joan beharko lirateke eta.

Halaber, Iradokizun Postontzia euskararen aldeko jokaeren aurrean esker ona adierazteko ere erabil daiteke.

Jasotako iradokizun edota eskaera aztertu ondoren, eta MONDRAGONen Euskara Normalizatzeko Oinarriak aintzat hartuta, dagozkion eginbideak garatzen dira, eta horien berri ematen zaio iradokitzaileari. Erabateko konfidentzialtasunaz jokatzen da eta ez dira iradokitzailearen datuak zabaltzen.

Orain arte denetariko eskaerak jaso dira Iradokizunen Ponstontzian; honakoak, besteak beste: kooperatiba bateko segurtasun langileak euskaraz ez ulertzea eta erdaraz egin behar izatea, webgunea erabat erdaraz egotea, zerbitzua euskaraz ematen duten profesionalak (edo soilik erdaraz ematen dutenak) identifikatzeko eskaera, Politika Sozioenpresarialean euskararen normalkuntza ildotzat hartzea, Zentro Korporatibotik zabaldutako dokumentu jakin bat erdara hutsen zabaldu izana, eta bezerotzat kontsumitzailea duen filial batek telefono erantzungailua erdara hutsen izatea.

Irakurtzen jarraitu...

DANOBATGROUP eta berau osatzen duten kooperatibek euskararekin duten konpromisoa berretsi egin zen, berriz ere, BIEMH 2016 erakustazokan. Konpromiso horri jarraituz, Bilboko makina erreminta erakustazokako aurtengo edizioan, DANOBATGROUPen eta IK4-Idekoren standetan errotulazio eta panel guztiak euskaraz ere egoteaz gain, bideo korporatiboa ere euskaraz ikusteko aukera izan zuten bertara hurbildu zirenek; halaber, prentsara helarazitako zein sare sozialen bidez zabaldutako informazio guztia euskaraz ere zegoen.

Presentación2

Irakurtzen jarraitu...

Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoan Egin salto! interbentzioa egin da. Interbentzio horren helburua da, bikoteak abiapuntu gisa hartuta, maila desberdinetako euskara ezagutza duten pertsonek dakiten euskara hori erabiltzeko saltoa ematea; eta Emunek salto hori emateko behar duten prestakuntza eskaintzen die.

Ana Altuna eta Edu Sanchez Mondragon Goi Eskola Politeknikoko Informazio Sistemak Saileko langileak dira eta euskara ikasten ari dira. Euskara eskola amaitu dutenean tartetxo bat hartu dugu eurekin hitz egiteko.

Egin_salto_MGEP

Badira urte batzuk euskara ikasten hasi zinetela, orain ondo moldatzen zarete, erabilerara salto egin duzue?

Ana: urte asko dira, ia bizitza osoa daramat euskara ikasten, 18 urterekin hasi nintzen, institutuan, baina, urtero hasieratik hastea izan da. Ez genuen aurreratzen, saioak boluntarioak ziren, klasetik kanpo… Beste aldetik, beti lotsa handia izan dut euskara ez jakiteagatik eta horrek ez dit lagundu. Orain lotsa gutxiago sentitzen dut, adinak eragin handia dauka, eta noizean behin ausartzen naiz euskaraz hitz egitera.

Edu: aurretik zerbait egin dut, baina, aurten oso ondo nabil. Lehen ez nintzen ezer esateko gai eta orain ez naiz arraro sentitzen euskaraz egiten dudanean.

Ikasturte hasieran zuen departamentuko lankide bat zuekin euskaraz egiten hasi zen. Esan dezakegu bakoitzak laguntzaile-tutore bat duzuela, zuen ikasketa prozesuan zer eragin izan du honek?

Ana: nik pentsatzen dut laguntza garrantzitsua dela, eta bermatzen duela egunero zerbait euskaraz hitz egitea. Batzuetan presio bat gehiago dela ere sentitzen dut. Edozein modutan, eskertzekoa da nire tutorearen laguntza, nahiz eta batzuetan oso azkar egiten duen euskaraz.

Edu: nire tutorearen jarrera oso ona da, aspalditik ezagutzen dugu elkar, eta hizkuntza-ohitura aldatu behar izan dugu.

Horrelako interbentzio batek erabilerara salto egiten laguntzeko balio du zuen ustez?

Ana: oso baliagarria da, erabilerara salto egiten laguntzen du. Orain espazio bat daukat euskaraz eroso sentitzen naizena. Hala ere, batzuetan laneko gauzei buruz gaztelaniaz egiten dut.

Edu: interbentzio honi esker bermatuta daukat egunero zerbait euskaraz egingo dudala. Motibatuago nago pauso bat aurrera egin dudalako eta esparru bat gehiago dudalako euskara praktikatzeko. Euskaraz egiteko mugak ditudala sentitzen dut eta oso baliagarria izan da lehenengo pertsona batekin egiten hastea, espazio bat ireki dugu. Gainerako lankideekin bi edo hiru hitz egiten ditut euskaraz.

Gomendioren bat emango diezue euskara ikasten ari direnei?

Ana: niretzat garrantzitsuena da lotsa galtzea, baina ez dakit hori nola lortzen den. Nire kasuan urteek eragin handia izan dutela uste dut. Lasaitasunak ere bere garrantzia dauka, onartu beharra daukazu euskaraz ezin dugula hitz egin gaztelaniaz bezain azkar, euskaraz zerbait esateko denbora pixka bat gehiago behar duzula. Eta euskara ikasi nahi baduzu, euskaraz hitz egin behar duzu, ez dago beste modurik.

Edu: euskaraz hitz egitea. Euskara praktikatzeko espazioak sortzea. Pauso hori ematea beharrezkoa da. Euskara Euskaltegian bakarrik ezin da ikasi, helburua ulertzea bada bai, baina, bestela ez.

Larraitz Madinabeitia Emuneko Euskara Formazioko lankidea da bikote honen euskara irakaslea da. Berak ere azpimarratu du euskara maila batetik aurrera eskolaz kanpoko orduek duten garrantzia. Helduen Euskalduntzearen mailari dagokionez, ikasle hauek “erabiltzaile independenteak” dira. Euskara-eskoletan ikasten eta simulatzen ari direnaz gain, ikas prozesua behar bezala joan dadin, ezinbestekoa da eguneroko komunikazio-egoera errealetan euskara erabiltzea. Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Curriculum berrian ere  oso argi irakur dezakegu maila hauetan euskaltegiko irakastorduak adina ordu erabili behar dituela ikasleak bakarlanean eta erabilera askean.

Irakurtzen jarraitu...

“Euskalgintzaren barruan geldialdiarena, diskurtso berriak lantzeko premia, iparra falta dela… bezalako terminoak entzuten dira. Feminismoaren kasuan, justu kontrakoa, belaunaldi aldaketa bat eman dela, gazte asko daudela, sare zabal eta anitza dagoela, zenbait hedabidetan sartzea lortu dela, gizartean indar egiten dutela. Bat oso apal ikusten da eta bestea, berriz, gora datorrela. Oso diferente sumatzen dira”. Horrela hasten du Emuneko gure lankide Saioa Lizarraldek bere Hizneteko “Euskalgintza eta feminismoaren arteko sinergiak” proiektuko ondorioen atala.

Feminismoaren esperientzia hori baliatuz, euskararen normalizazioari begira eta erdaldunen mundu hori aktibatzeko, feminismoan interesgarriak eta baliogarriak izan daitezkeen estrategiak eta diskurtsoak aztertzen saiatu da Saioa. Horiek aztertzeaz gain, Lorea Agirre eta Mari Luz Esteban adituei zuzenean egin die elkarrizketa.

12973266914_5bbbef8901_o

Argazkia: Flickr

Hona ekarri ditugu Saioak proposatzen dituen eta euskalgintzaren ikuspuntutik garrantzitsuak izan daitezkeen lan ildoak:

Desnaturalizazio prozesua ematea: emakumeak ez ditu biologiak eramaten zaintzara, umeak heztera, etxeko lanak egitera… hori dena deseraikitzea izan da feminismoak egin duen iraultza potenteenetariko bat. Erronka bera du euskalgintzak, nola ulertu euskal identitatea modu konplexuagoan,  malguagoan.

Gatazka probokatzea: feminismoaren taktika neurri batean izan da gatazka probokatzea, izan ere, gatazka injustizia ikusarazteko modu bat baita. Hiztunen planora ekarrita, gatazka probokatzea, arazo bihurtzea, justizia sozialera ekartzea da egin beharko genukeena.

Kontsentsua bilatzea: kontsentsua zerbait desiragarria da, baina ez edozein preziotan. Feminismoak kontsentsuaren bidea hartu izan balu gauza asko ez lituzke lortuko. Euskararen kasuan askotan minimoetatik behera ibili gara; izan ere, ez dugu lortzen inor deseroso jartzea.

Pribilegioei buelta ematea: sinestea eta jakitea pribilegiatua izango zarela elebidun bazara. Klabea izango da euskaraz aritze hori pribilegiatzea eta horren inguruko praktikak martxan jartzea.

Protokoloen bidea lantzea: feminismoak protokolo batzuk eginak ditu eta, protokolo sinple batzuk izanda ere, lortu du leku batzuetan presentzia ziurtatzea. Euskalgintzak bide luzeagoa du hor egiteko.

Euskaldunak-erdaldunak paradigma berraztertzea: dagoeneko ez da erdaldunak versus euskaldunak. Taldea da, eskubideen alde daudenak eta eskubideen kontra daudenak, demokratak eta ez demokratak. Zu zergatik egon behar zara euskararen alde? Ba eskubide bat delako, zuk dituzun beste hainbat eskubide sozial bezalakoa, eta justizia sozialeko ekintza bat delako, ez horrenbeste euskaldun izan behar duzulako.

Paradigma partzial batetik paradigma unibertsal batera pasatzea: feminismoak esaten du emakume berdinzalea bizi den lekuan bizi ahal dela edonor, guretzako ona dena ona dela guztiontzat. Feminismoak egin duena da esatea ez dela gure problema, baizik eta gizakion problema dela. Euskararekin egin daiteke hori? Euskara gaur egun partziala da, bai agendan, bai politiketan… euskarak egin dezake diskurtso bat esanez, gu ez gara partzialak, unibertsalak gara?

Gutxiengo batzuk zehaztea: feminismoa, nahiz eta gatazkekin eta eztabaidekin, gai izan da abertzaleak eta ez abertzaleak, instituzionalistak eta ez instituzionalistak batzeko eta minimo batzuk zehazteko. Euskalgintzan beti egon da arazo gehiago horretarako; horregatik da hain garrantzitsua gutxiengo batzuk zehaztea.

Ahalduntzearen diskurtsoa zabaltzea: euskalgintza eta feminismoa lehenago ere alderatu izan dira zapaldutako mugimendu gisa. Zer izango litzateke kasu bakoitzean jabetzea, ahalduntzea eta boteretzea? Lau dira: jakitea (injustizia edo desberdintasun hori bizi duzula), jabetzea (konturatzea), ahalmentzea (jabetu eta gero gai izatea horri aurre egiteko) eta boteretzea (prozesu bat abian jartzea injustizia edo eskubide galera hori sortzen dituzten eremu diferenteak kontuan hartuta: politikoak, psikosozialak, kognitiboak… ). Hori da feminismotik jasotzen duguna eta hori aplikatu daiteke mugimendu eta borroka gehienei.

Eremu mistoak sortzea eta konplizeak bilatzea: feminismoan emakumeen espazioak egon behar dira, baina, garrantzitsua da eremu mistoak ere egotea. Badira konplize gisa jokatzen duten gizonak eta hori komeni zaigu. Euskararen arlora etorrita, eremu asko daude non erdaldunak bakarrik dauden, eta hor ez baditugu konplizeak ez dugu ezer egiten.

Berdintasunaren ondorioak azaltzea: berdintasunaren onurak zeintzuk diren azaltzen saiatzen gara, baina galerak ez. Ahalegin bat egin beharko genuke berdintasun horrek pribilegioak galtzea ekarri dezakeela azaltzen. Hor lehia bat dago gizon eta emakumeen artean, edo euskaldun eta erdaldunen artean.

Gune propioak sortzea: halaber, garrantzitsua da bakarrik emakumeentzako/euskaldunentzako diren gune propioak ere izatea. Komunitate edo lobbyak sortzea, alegia.

Uko egitearen kontzeptua zabaltzea: erdaldunen kasuan ez da bakarrik urratsak ematea ikastearen alde, onartzea arlo/talde batzuetan ez zarela egongo euskara ez badakizu, dena ez duzula ulertuko, uko egiteko ahalmen hori interesgarria da. Feminismoan lortu nahi dena da, feminismoak eskatzen dion horri uko egitea, eta ez norberak nahi duenari egitea uko. Abiapuntua ez naiz ni, taldea da.

Honakoa ez da atzo goizeko eztabaida, Maria Mercè Marçal (1952-1998) poeta kataluniarrak bere Dibisa poeman (Itxaro Bordak itzulia, Susa) izan zuen hizpide duela hamarkada batzuk. “Menturari hiru dohain zor dizkiot: emakume sortu izana, klase sozial apalekoa, eta herrialde eta kultura zapaldukoa, eta hiru bider errebelde izateko aukera eman izana”.

Sakontze egitasmo osoa hemen duzue irakurgai

Irakurtzen jarraitu...