Aurrekoan, beste artikulu batean, azaldu genuen bezala, Soziolinguistika Klusterrak, Euskararen Normalizazio Kasu Aurreratuak proiektuaren bidez, hizkuntza kudeaketa arrakastatsua duten lau erakunde txikiren testigantza bildu du. Orduan Koniker-en kasua azaldu genuen; gaurkoan, berriz, Edertek-en txanda da.

Presentación1

Irakurtzen jarraitu...

Berariazko trebakuntzaren arrakastarako gakoak identifikatzeko Ander Zuloaga, Donostia Unibertsitate Ospitaleko euskara teknikariak, bertako trebakuntza arrakastatsua izan dadin proposatutako egitasmoa aztertzetik abiatu ginen. Bertan, edukiak lantzeaz gain, prestaketa eta jarraipen faseak behar bezala planifikatu eta lantzea gakoa dela adierazten zuen Anderrek, emaitzak erabileran isla izatea nahi badugu behintzat. Planteamendu horretatik abiatuta, berariazko trebakuntza saioak arrakastatsuak izan daitezen, hizkuntzaren, hiztunaren eta inguruaren (hiztun komunitatea) aldetik kontuan hartu beharrekoak zeintzuk diren lantzen aritu ginen.

Hizkuntzari dagokionez, metodologian eta materialetan hutsune handia daukagula ondorioztatu genuen. Ona litzateke arlo honetan dabiltzan erakundeak (HABE, unibertsitateak, euskaltegiak…) elkarlanean aritzea material gehiago eta egokiagoa sortu eta metodologia hobetzeko, gaur egun bakoitza bere aldetik dabil eta. Kontuan hartzekoa da, halaber, berariazko trebakuntzaz ari garenean, hizkera ulergarri eta erraza erabili eta irakasteak pisu handiagoa izatea faktore garrantzitsua litzatekeela jabekuntza prozesua arrakastatsu izate aldera eta, era berean, zuzentasunari garrantzia kentzea (jariotasunaren mesedetan).

Hiztunari dagokionean, eta aurreko puntuan aipatu zuzentasunari erreferentzia eginez, akatsak egiteko eskubidea aldarrikatzea gakoa dela aipatu genuen ikasleei erabileran pausoak ematen laguntzeko eta, horrekin batera, jarrerak aldatzeko laguntza eta gertutasuna ematea, motibazioan eragitea, alegia. Ikasitakoa praktikan jartzeko guneak eskura jartzea ere garrantzitsua da norabide honetan.

Trebakuntza saioak garatzen diren inguruari dagokionez, bukatzeko, mintzagai ditugun trebakuntza saio horiek testuinguru planifikatua izatea ezinbestekoa da. Trebakuntza saioak arrakastatsuak izatea nahi badugu, ezinbestekoa da plangintza baten barruan kokatzea (honek berekin dituen helburu, epe eta arduradunak zehaztuta, besteak beste). Zentzu honetan, berebiziko garrantzia du plangintzaren jabe den erakundeak konpromisoa hartu eta eredugarri izatea.

Irakurtzen jarraitu...

Sentsibilizazioaren helburu nagusia izan beharko luke euskaraz bizitzeko dauden aukerak azaltzea. Horretarako, ezinbestekoa da motibazio iturriak identifikatzea, balio gehigarria azalera ekartzea eta euskararen egoera azaltzea.

Baina sentsibilizazioa ezin da modu bakartuan joan. Izan ere, horrek eragina izan dezan ezinbestekoak dira koherentzia eta eredugarritasuna. Gainera, sentsibilizazioak zentzu osoa izateko, beharrezkoa da horrekin batera aisialdian, zerbitzuetan eta abarretan aurrerapausoak egitea. Eta, zelan ez, horiek sendotuko duten neurri instituzionalak.

Izan ere, sentsibilizazioa ezin da plangintza isolatu gisa hartu. Beharrak ere motibazioa elikatzen du eta neurri ausartek ere bai. Testuinguru osoak lagundu behar du motibazioan, bestela alferrik arituko gara. Gainera, motibazioa euskara ikasten ari direnekin ez ezik, beste euskaldun guztiekin ere landu beharko genuke.

Kanpaina asko egin dira gurean, baina jarraipenik gabekoak. Gainera, esfortzu handiagoa egin da ezagutzan horretan baino. Bakoitza bere esparrura begira ari da eta horrela ezinezkoa da sendoa izango den kanpaina egin. Plangintza baten barruan egon beharko lirateke kanpaina horiek, adierazleak, epeak, arduradunak eta abarrekin hornituak. Gainera, ez dugu pentsatu behar kanpaina batekin pertsona bat betiko motibatuko dugula. Motibazioa etengabe landu behar da, egunero elikatu behar da. Eguneroko ekintzen bidez landu beharko genuke sentsibilizazioa eta neurri sozialekin hauspotu, indartu.

Batzuen ustez, sentsibilizazioa gaur egun ezagutzen dugun moduan, akaso agortuta egon daiteke. Izan ere, abiapuntutik bertatik motibatuta ez dagoena zelan motibatu? Eta, bestetik, zelan lortu sentsibilizaziotik erabilera handitzea? Gainera, motibazioa gehiegi lotu omen dugu ludikotasunetik eta emaitzak ez dira izan behar adinakoak.

Gazteekin zuzeneko mezuak saihestu beharko genituzke. Subliminalagoak eta originalagoak izan beharko genuke, baita umorea erabili ere. Euren gustuko jardueretan txertatu beharko lirateke sentsibilizazioa. Eta, gainera, sentsibilizazioa egiteko akaso euren adinetik gertuago daudenak inplikatu beharko genituzke, eraginkorragoa izan dadin. Gainera, motibatu nahi ditugun horiek ere hartu beharko lukete parte, ezta?

Irakurtzen jarraitu...

Moti+batu topaketan euskara ikasten ari direnek erabilerarako jauzia eman dezaten nola lagundu izan da galderetako bat. Gure ustez, horretarako baliabide edo praktika interesgarria izan daiteke elkarrizketa elebiduna.

Juanjo Ruizek topaketetarako bideoan azaltzen duen bezala, elkarrizketa elebiduna hizkuntza batean baino gehiagotan elkar komunikatzen duten bi pertsona edo gehiagoren arteko elkarrizketa da. Izan ere, euskara ulertzeko arazorik ez dagoenean, hizkuntza ezberdinak erabil ditzakegu elkarrizketa berean.

Eta hortxe dago, hain zuzen ere, gako nagusietako bat, ulermenean. Euskal Herrian euskaraz ulertzen duen gero eta jende gehiago dago, nahiz eta gaitasun faltagatik, edo dena delakoagatik (oraindik…) hitz egiten ez duen. Horrela, esate baterako, ezagutza datuetan azaltzen den elebidun hartzaileen multzokoekin euskaraz egingo bagenu, batetik, euskaraz egin nahi dugunoi aukerak biderkatuko litzaizkiguke; eta bestetik, hizketakideari euskara entzuteko, praktikatzeko, euskalduntze prozesuan aurrera egiteko…aukera emango genioke.

Hala ere, esan dezakegu, oro har, Euskal Herrian elkarrizketa elebiduna ez dela ohiko praktika bat. Gure ustez oztopo nagusiak maila kognitiboan dauzkagu, eta zehazki, gure aurreiritzi edo interpretazio okerretan oinarritzen dira. Beraz, beste gakoetako bat, horiek desmuntatzean datza: hizkuntza alternantzia normala da munduan, ez daukagu zertan guztiok/guztia hizkuntza bakarrean egin behar, bestearentzat ez dauka zertan traba izan behar, lagungarria baizik, agian besteak hala nahi du, ez da errespetu eza, gaiaz hitz egitea lagungarria izan daiteke, ez dauka zertan gatazkatsua izan behar…

Azken finean, elkarrizketa elebiduna probatu, praktikatu, kalera atera, normalizatu…egin beharko genuke, eta aukera daukagunean baliatu.

Horrela, hasierako galderari erantzunez, erabilerarako jauzia emateko bide horretan, euskara ikasten ari den horri laguntzeko modu bat izan daiteke eta euskaraz bizi nahi dugunontzat gure hizkuntza erabiltzeko aukera ezin hobea.

Irakurtzen jarraitu...

Moti+batuko topaketan legitimitateari buruz aritu zen honako lantaldea. Lehenik eta behin, Pablo Suberbiolak legitimitatea zer den azaldu zuen. Hasiera batean, termino juridikoa zen: legearen araberakoa. Gaur egun, idatzi gabeko legearen araberakoa izango litzateke, onarpen soziala duena, alegia.

Hitz egiteko legitimitateak alde bietako onarpena dakar: hiztunak sentitzen duen legitimatea (onarpena) eta solaskideek ematen duten legitimitatea (onarpena, egokitasuna). Beraz, zein egoeratan da legitimo (egoki, onargarri) euskaraz egitea? eta zeinetan ez? Eta ez hori bakarrik: nolako euskara erabiltzea da legitimo eta nolakoa ez?

Lantaldearen ustez, legitimizazioaren gaiak euskararen normalizazioa lantzeko beste ikuspuntu bat jarri du mahai gainean. Orain arte ez diogu alderdi honi aparteko arretarik eskaini, ez behintzat izen horrekin. Tira egin eta sakontzeko aukera asko eskaintzen ditu.

Legitimizazio linguistikoa erabilerarekin erabat lotuta dago. Erabilerak sentiaraziko du hiztuna legitimo. Hortaz, erabilera eremuak dira landu beharrekoak. Erabilera eremuak sustatzeko euskal hiztunen gaitasuna landu behar da.

Hala ere, legitimazioa eta derrigortasuna ez dira elkarren etsai. Zenbait egoeratan/baldintzatan euskara erabiltzea eskatzea legitimoa da, batez ere, kudeaketa publikoa eskatzen duten egoeratan (hizkuntza eskakizuna laguntza publikoaz atera duten langileen zerbitzua…)

Landu behar dugu legitimazio soziala. Arau sozialek markatzen dute gure portaera, sarritan, gehienetan, ez dago idatzita, baina giroan dago (edukazio txarrekoa, aurpegi “arraroa”..). Arauak esplizitatzeak babesa eta onarpena ematen dio hiztunari. Hizkuntza kontratuak sustatzea interesgarria izan daiteke egoera askotan aurrera egin ahal izateko.

Egoerak, inguruneak eta hiztun motak dira legitimizazioan eragin zuzena duten aldagaiak. Hauen arteko lanketak aurrera egiteko bideak zabaldu ditzake.

Irakurtzen jarraitu...