TU Lankide paperezko azken aldizkarian jaso den artikuluan aipatzen den bezala, abian da euskararen plan estrategiko korporatiboa.

Argazkia: MONDRAGONen Mahai Teknikoa

Jarraibide esparruari dagokionez, Euskara Normalizatzeko Oinarriei (ENO) eutsiaz gain, erreferentziazko eredua landuko da. Horrela, batetik, kooperatibek bi urtez behin jarraituko dute betetzen ENOrekiko autoebaluazio ariketa; eta bestetik,  berariazko azterlanak garatuz eta iradokizun postontzia kudeatuz, kooperatiben hobetzekoak identifikatu eta garatzeko bideak landuko dira. Horretaz gain, normalizaziorako erreferentziazko eredua ere landuko da:  lehenik,  hizkuntza-normalkuntza definituko du Mahaiak,  eta, ondoren, normalizazio estadioari dagozkion atalak landu eta garatuko ditu, hala nola nazioartekotzea eta euskara, hizkuntza eskakizunak, kontratazioak, ikasleekiko jokaerak eta kudeaketa.

Bestalde, alde batetik, enpresa kulturari buruzko diagnostikoetan euskararen kudeaketak tartea izan dezan sustatuko da eta, bestetik,  euskara planik ez dutenengana ere joko da, MONDRAGONen jarraibideen eta euskara planen dinamiken berri emateko eta jauzi egiten laguntzeko.

Gainera, ziklo estrategiko honen beste helburu nagusietako bat da MONDRAGONen izaera euskalduna zabaltzea: Korporazioan antolatutako ekitaldietan euskararen erabilera indartzea. kanpo agerraldietan euskararen aukera aztertzea eta erabilera lehenestea. Zentzu horretan soziolinguistika klusterraren “Jendaurrean erabili” egitasmoan parte hartzea aurreikusi du MONDRAGONek.

Ezagutza partekatzeko ildoari dagokionez, batetik, Korporazioko euskara planen ezaugarriak jasotze dituen bilduma eguneratuko da eta, bestetik, mintegiak eta topaketak antolatuko dira lehenesten diren gaiak lantzeko.

Artikulu osoa irakurgai dago kolaborazioetan: http://www.tulankide.com/eu/kolaborazioak 

Irakurtzen jarraitu...

MONDRAGON Korporazioak kudeatzen duen Nafarroako enpresen Euskara Batzordeak MAPSArekin elkarlanean antolatu du Topaketa. Helburuak honako hauek izan dira: batetik, Nafarroako gizarteari kooperatibetako euskara batzordeen lanen berri ematea eta beste enpresa batzuengana iristea; bestetik, euskara planetako esperientziak eta praktika onak partekatzea; eta, azkenik, MAPSAk euskara planarekin izan duen 10 urteko ibilbidea sozializatzea eta jendarteratzea. Topaketa EMUNek gidatu du.

 img-20161122-wa0004

Juantxo Martinez-Garcirian MAPSAko lehendakariak kooperatibak euskara planarekin egin duen ibilbidea azaldu du; besteak beste, hizkuntza politika esplizitatu izanak bazkideen eskubideak eta betebeharrak zehaztea erraztu duela azpimarratu du.

Ondoren, Mikel Arregi Euskarabideako zuzendariak Euskararen Plan Estrategikoaren gaineko azalpenak eman ditu; Mikelek aipatu duenez, enpresetan euskara planak sustatzea aurreikusten du Euskarabideak, bere esanetan arlo sozioekonomikoa gakoa baita euskararen prestigiorako.

Halaber, topaketan Sagrario Aleman eta Juan Kruz Lakastak euren iritzia eman dute; biek ala biek, euskalgintza eta administrazioaren artean elkarlana beharrezkoa dela nabarmentzeaz gain, euskararen normalizazio prozesuan aurrera egiteko sinergiak batzeak duen garrantzia azpimarratu dute.

Jarraian, enpresetako euskara planei egin zaie erreferentzia, horiek izan baitira Topaketako protagonistak. Jakina da Nafarroako egoera soziolinguistikoa zein den: euskararen foru legea, euskararen erabilera… Arlo sozioekonomikoan, aldiz, enpresek hizkuntzaren normalizazio prozesuan duten esku-hartzea nolakoa den ez da hainbeste zabaldu. Izan ere, egun, Nafarroako hainbat enpresak du euskara plana; Mapsa, Fagor Ederlan Tafalla eta Altsasuko MONDRAGONeko kooperatibek, esaterako. Halaber, Nafarroan hedatuta dauden eta euskara plana duten beste kooperatiba batzuk ere badira -Laboral Kutxa, LKS eta Eroski-. Horrela, zenbait enpresatako esperientziak gertutik ezagutzeko aukera izan da Topaketan. MAPSAk azken urte hauetan izan dituen lorpenen berri eman du, besteak beste, hizkuntza politika, aldizkaria eta euskara eskolak. Bestalde, Fagor Ederlaneko errealitate ezberdinak aurkeztu dira; batetik, Fagor Ederlan Tafallaren euskara plana eta, bestetik, Fagor Ederlan kooperatibak, oro har, Euskal Autonomia Erkidegoko plantetan izan duen euskararen normalizazio prozesuaren erakundetzea.

Nafarroako enpresen Euskara Batzordeari ere egin zaio aipamena, euskararen normalkuntza helburu duten erakunde horien guztien ahaleginak partekatzeko eta esperientziak trukatzeko helburuarekin eratu zena eta MONDRAGONek gidatzen duena, hain zuzen ere. Batzordea edozein enpresarentzat irekita dagoela ere azpimarratu da, Batzordean parte hartzeko ez baita ezinbestekoa euskara plana edukitzea edo MONDRAGONeko kide izatea.

Amaitzeko, Topaketari itxiera eman dio MONDRAGONen izenean Ander Etxeberriak, Korporazioko Hedapen Kooperatiboaren zuzendari eta euskara koordinatzaileak. Anderrek, MONDRAGONek euskara normalizatzeko ezarrita dituen Oinarriak eta euskara planak garatzeko Korporazioak bideratzen dituen laguntzak aipatzeaz gain, nabarmendu du kooperatiba bakoitzaren egoera soziolinguistikora egokitutako normalkuntza plan bat abiatzeak kolektiboari dakarzkion onurak.

Irakurtzen jarraitu...

MAPSA Orkoienen dagoen enpresa da, une honetan Nafarroan dagoen garrantzitsuenetarikoa langile kopuruari eta fakturazio datuei erreparatzen badiegu. Aurten, ospakizun bikoitza dute: batetik, MAPSA kooperatiba bihurtu zela 25 urte pasatu baitira; bestetik, Euskara Planak 10 urte bete dituelako.

20161114_093553

MAPSA 1957. urtean sortu zen, Huarte Taldeko SA gisa eta bere jabeak 1990ean porrot egin ostean, 1991ko azaroaren 11n enpresa kooperatiba bihurtu zen, egoera oso zail baten erdian; 141 bazkidek bere gain hartu zituzten aurreko zorrak eta, ordutik, Mondragon Korporazioaren baitan, 25 urteko ibilbidea osatu dute kooperatiba gisa.

25 urteko ibilbide hori ospatzeko, hainbat egitasmo eta ekitaldi egin dituzte urte osoan zehar; egitasmo horien artean nabarmentzekoa izan da, EMUNen laguntzarekin, argitaratu berri duten liburua. Liburu bakarrean jaso ditugu euskarazko eta gaztelaniazko bertsioak; alde batetik irekitakoan euskarazkoa kontsulta daiteke; bestetik, berriz, gaztelaniazkoa.

Liburuari hasiera eta amaiera kooperatibaren lehendakariak eta zuzendari gerenteak ematen diote, hurrenez hurren. Horrez gain, Luis Sarriés Sanz Soziologia Industrialean katedradunak jartzen du testuinguru historikoa, Nafarroako industrializazio prozesua ezagutu nahi duen edonorentzat kontsultarako ezinbesteko irakurgaia.

Barruko mamia osatzeko, berriz, hainbat langileri elkarrizketak egin genizkien. Halaber, hamaiketako baten bueltan elkartu genituen MAPSAren hainbat fundatzaile eta bazkide; horrela, giro goxoan, mokadu eta mokadu artean, garai desberdinetako testigantzak jaso ahal izan genituen, liburua pasadizo eta anekdotaz osatuz. Bilketa lana bukatzeko, MAPSAn gordeta zeuden hainbat katalogo eta argazki zahar gordailutik atera, eta digitalizatu egin behar izan ziren liburuan erabili ahal izateko.

Esan bezala, testuez eta itzulpenaz EMUN arduratu da; diseinuaz eta maketazioaz Larrama Creative eta inprimaketaz GraphyCems. Guztien elkarlanari esker, dagoeneko kalean da MAPSAren historia eta Nafarroako industrializazio garaia ederki azaltzen duen liburu interesgarri eta irakurterraza. 2.000 ale inprimatu dira guztira, bertako langileei ez ezik, MAPSAra bisitan doazenei edo interesa duen edonori oparitzeko.

Irakurtzen jarraitu...

Hizkuntza normalizatu gabe egotearen beste ondorioetako bat baino ez da: antzemandako hizkuntza eskubide urraketaren gainean dagokion salaketa, iradokizun edo eskaera egin ahal izateko webgune, telefono edo postontziak abiatzea.

Gogora dezagun Kontseiluak Behatokia zerbitzua abiatu zuela 2001eko ekainean eta Eusko Jaurlaritzak Elebide 2006ko azaroan. MONDRAGONek, bestalde, barne kontsumorako baina, taldeko kooperatiba kideentzat euskararen Iradokizun Postontzia prestatu zuen 2014an; harrezkero estranet korporatiboan erabilgarri dagoena. Eta, zentzu horretan ere, asko dira, euskararen presentzia eta erabilera hobetze aldera, intzidentzien gainean barne sistemaren bat abian duten kooperatibak.

image_large

MONDRAGONen Iradokizun Postontzia

Postontzia MONDRAGONen Euskara Batzordeak eta bere gidaritzapean diharduen Mahai Teknikoak abiatutako egitasmoa da, eta helburutzat du, kooperatibek elkarri eraginez, Korporazioko kooperatibetan euskararen presentzia eta erabilera hobetzea.

Korporazioko kooperatibaren baten euskararen inguruan zer hobeturik antzematen duen MONDRAGONeko bazkide orok erabil dezake Postontzia horren berri emateko. 

Postontzia norberarena ez den beste kooperatiba bati buruzko zer hobetuak iradokitzeko tresna da. Beraz, Postontzia ez da norberaren kooperatibaren zer hobetuak iradokitzeko, horiek kooperatiba bakoitzaren barruko bideetatik joan beharko lirateke eta.

Halaber, Iradokizun Postontzia euskararen aldeko jokaeren aurrean esker ona adierazteko ere erabil daiteke.

Jasotako iradokizun edota eskaera aztertu ondoren, eta MONDRAGONen Euskara Normalizatzeko Oinarriak aintzat hartuta, dagozkion eginbideak garatzen dira, eta horien berri ematen zaio iradokitzaileari. Erabateko konfidentzialtasunaz jokatzen da eta ez dira iradokitzailearen datuak zabaltzen.

Orain arte denetariko eskaerak jaso dira Iradokizunen Ponstontzian; honakoak, besteak beste: kooperatiba bateko segurtasun langileak euskaraz ez ulertzea eta erdaraz egin behar izatea, webgunea erabat erdaraz egotea, zerbitzua euskaraz ematen duten profesionalak (edo soilik erdaraz ematen dutenak) identifikatzeko eskaera, Politika Sozioenpresarialean euskararen normalkuntza ildotzat hartzea, Zentro Korporatibotik zabaldutako dokumentu jakin bat erdara hutsen zabaldu izana, eta bezerotzat kontsumitzailea duen filial batek telefono erantzungailua erdara hutsen izatea.

Irakurtzen jarraitu...

Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoan Egin salto! interbentzioa egin da. Interbentzio horren helburua da, bikoteak abiapuntu gisa hartuta, maila desberdinetako euskara ezagutza duten pertsonek dakiten euskara hori erabiltzeko saltoa ematea; eta Emunek salto hori emateko behar duten prestakuntza eskaintzen die.

Ana Altuna eta Edu Sanchez Mondragon Goi Eskola Politeknikoko Informazio Sistemak Saileko langileak dira eta euskara ikasten ari dira. Euskara eskola amaitu dutenean tartetxo bat hartu dugu eurekin hitz egiteko.

Egin_salto_MGEP

Badira urte batzuk euskara ikasten hasi zinetela, orain ondo moldatzen zarete, erabilerara salto egin duzue?

Ana: urte asko dira, ia bizitza osoa daramat euskara ikasten, 18 urterekin hasi nintzen, institutuan, baina, urtero hasieratik hastea izan da. Ez genuen aurreratzen, saioak boluntarioak ziren, klasetik kanpo… Beste aldetik, beti lotsa handia izan dut euskara ez jakiteagatik eta horrek ez dit lagundu. Orain lotsa gutxiago sentitzen dut, adinak eragin handia dauka, eta noizean behin ausartzen naiz euskaraz hitz egitera.

Edu: aurretik zerbait egin dut, baina, aurten oso ondo nabil. Lehen ez nintzen ezer esateko gai eta orain ez naiz arraro sentitzen euskaraz egiten dudanean.

Ikasturte hasieran zuen departamentuko lankide bat zuekin euskaraz egiten hasi zen. Esan dezakegu bakoitzak laguntzaile-tutore bat duzuela, zuen ikasketa prozesuan zer eragin izan du honek?

Ana: nik pentsatzen dut laguntza garrantzitsua dela, eta bermatzen duela egunero zerbait euskaraz hitz egitea. Batzuetan presio bat gehiago dela ere sentitzen dut. Edozein modutan, eskertzekoa da nire tutorearen laguntza, nahiz eta batzuetan oso azkar egiten duen euskaraz.

Edu: nire tutorearen jarrera oso ona da, aspalditik ezagutzen dugu elkar, eta hizkuntza-ohitura aldatu behar izan dugu.

Horrelako interbentzio batek erabilerara salto egiten laguntzeko balio du zuen ustez?

Ana: oso baliagarria da, erabilerara salto egiten laguntzen du. Orain espazio bat daukat euskaraz eroso sentitzen naizena. Hala ere, batzuetan laneko gauzei buruz gaztelaniaz egiten dut.

Edu: interbentzio honi esker bermatuta daukat egunero zerbait euskaraz egingo dudala. Motibatuago nago pauso bat aurrera egin dudalako eta esparru bat gehiago dudalako euskara praktikatzeko. Euskaraz egiteko mugak ditudala sentitzen dut eta oso baliagarria izan da lehenengo pertsona batekin egiten hastea, espazio bat ireki dugu. Gainerako lankideekin bi edo hiru hitz egiten ditut euskaraz.

Gomendioren bat emango diezue euskara ikasten ari direnei?

Ana: niretzat garrantzitsuena da lotsa galtzea, baina ez dakit hori nola lortzen den. Nire kasuan urteek eragin handia izan dutela uste dut. Lasaitasunak ere bere garrantzia dauka, onartu beharra daukazu euskaraz ezin dugula hitz egin gaztelaniaz bezain azkar, euskaraz zerbait esateko denbora pixka bat gehiago behar duzula. Eta euskara ikasi nahi baduzu, euskaraz hitz egin behar duzu, ez dago beste modurik.

Edu: euskaraz hitz egitea. Euskara praktikatzeko espazioak sortzea. Pauso hori ematea beharrezkoa da. Euskara Euskaltegian bakarrik ezin da ikasi, helburua ulertzea bada bai, baina, bestela ez.

Larraitz Madinabeitia Emuneko Euskara Formazioko lankidea da bikote honen euskara irakaslea da. Berak ere azpimarratu du euskara maila batetik aurrera eskolaz kanpoko orduek duten garrantzia. Helduen Euskalduntzearen mailari dagokionez, ikasle hauek “erabiltzaile independenteak” dira. Euskara-eskoletan ikasten eta simulatzen ari direnaz gain, ikas prozesua behar bezala joan dadin, ezinbestekoa da eguneroko komunikazio-egoera errealetan euskara erabiltzea. Helduen Euskalduntzearen Oinarrizko Curriculum berrian ere  oso argi irakur dezakegu maila hauetan euskaltegiko irakastorduak adina ordu erabili behar dituela ikasleak bakarlanean eta erabilera askean.

Irakurtzen jarraitu...