Geu Elkartearekin eta Oihanederrekin elkarlanean Non jarri behar dugu arreta euskaraz gehiago egin ahal izateko? saioa antolatu du Emunek. Hitzordua maiatzaren 5ean (osteguna) izango da 19:00etan, Oihaneder Euskararen Etxean.

P1010335

EMUN Aholkularitzak ibilbide luzea du hizkuntza portaera aldaketetan eragiten duten faktoreak aztertzen. Horren emaitza da Durangoko azokan aurkeztu genuen “Irten hizkuntzaren armairutik” liburua.

Baldin badakigu egoera jakin batzuetan zergatik erabiltzen dugun euskara edo gaztelania, zein mekanismo jartzen diren abian, orduan hurbilxeago izango dugu euskarara aldatzeko aukera erreala. Saio horretan Emuneko Ainhoa Lasarekin mekanismo horiez hitz egiteko, eta gure esperientzia eta zalantzak konpartitzeko aukera izango dugu.

Hitzaldiaren aitzakian, Irten hizkuntzaren armairutik liburuaren hainbat ale zozketatuko dira galdera honi zuzen erantzuten diotenen artean.

Zer-nolako liburua da?

a) Autolaguntza liburua

b) Linguistika liburua

c) Soziolinguistika liburua

Parte hartu!

Irakurtzen jarraitu...

Pasa den asteko artikuluan azaldu genuen zertan zetzan gure esperimentua, eta honako artikulu honetan izan genituen bizipenak, eta ateratako ondorioak eta irakaspenak jaso ditugu; izan ere, eskatzen dugun hori guk geuk lehen pertsonan bizitzeak enpatizatzen, eta emozioak eta zailtasunak ezagutzen lagundu baitigu.

6262012615_fcd237de90_o

Argazkia: Flickr

Eskatutakoa, araua, hobekien bete zutenek zergatik bete zuten? Betebehar moduan ikusi zutelako (ez zen borondatezkoa), taldeak hartutako erabakia zelako (ez norbanako batzuk euren kabuz hartutakoa), jolaserako aukera gisa hartu zutelako eta liderrak, euren portaerarekin, eredu izan zirelako.

Dena den, nekea sentitu zuela ere aitortu zuen batek baino gehiagok eta ihesbide/arnasgune batzuen beharra ere bai. Adibidez, bulego batean, bazkalorduan, su-etena izan zuten; horrela, tarte batez, euskaraz hitz egiteko lizentzia eman zioten elkarri. Arratsaldean, oro har, nobedadea amaituta, saririk gabe, nekea agerikoa egin zen; ariketa lan bat gehiago bihurtu eta betetze-mailaren jaitsiera nabarmena izan zen.

Are gehiago, bazen betetzeko gogoa zeukan edo bete behar zela uste zuenik ere, baina besteak euskarara etortzen zirela ikusita, lotsa ematen zien erdaraz aritzea eta, kasu horietan, batzuk euskarara itzuli ziren. Halakoetarako TELP saioak beharko genituzke, guk gureari, euskarari… barkatu, erdarari eutsi behar diogula gogorarazteko.

Gutako askok azpimarratu zituen zailtasunak; besteak beste, alderdi emozionalarekin lotutako gaiak gaztelaniaz azaltzekoa (elkarrizketa artifizialean ari ginen sentsazioa), eta baita euskaraz erabiltzen ditugun hainbat termino gaztelaniaz esatekoa ere. Alderdi emozionala eta teknikoa izaten dira, hain zuzen ere, hizkuntza-ohiturak aldatzeko bi ohiko korapilo.

Gai konprometitua (edo serioa, garrantzitsua, presazkoa…) lantzen ari ziren bileran, “este tema que es tan delicado, ¿lo podemos tratar en euskera?” proposatzeko tentazioa izan zuela aitortu zuen beste batek; ”euskera” kenduko bagenu, eta “castellano” jarri, hori bera entzun behar izaten dugu, maiz, hainbat eta hainbat langilerengandik.

Halaber, elebitasunaren karga ere sufritu genuen gure larruan; bezeroei aurkeztu beharreko dokumentuak gaztelaniaz sortu eta gero euskarara itzuli beharrak denbora gehiago eskatuko zigula ikusita, araua hautsi eta euskaraz egitea erabaki zuen batek baino gehiagok.

Hizkuntza-ohiturak kolpera aldatzea eskatu zitzaigun; eraginkorragoa zer den baloratzen hasi gabe, erosotasunaren ikuspegitik errazagoa litzateke progresiboki eta pertsona jakin batzuekin hasi izan bagina. Gure kasuan, egun bakarreko ariketa zenez, ez genuen aklimatazio tarterik izan, eta horrek zaildu egin zuen aldaketa.

Hizkuntza-portaera aldatzen laguntzen du aldaketa horrek zein onura ekarriko dizkigun bisualizatzeak (gure hizkuntza maila handituko dela usteak, taldean integratzeko balioko didala pentsatzeak…); guk, egun bakarrean probatuta, ez genuen beste munduko espektatibarik; desberdina litzateke, adibidez, ingelesez maila hobetzeko helburuarekin, egunero, kafe-orduan, ingelesez aritzea erabakiko bagenu.

Gure inguruan ez dago euskaldun elebakarrik; bestela, errespetuaren aitzakian euskararako ihesbidea izango genuke; izan ere, errespetuaren kontu hori gaztelaniaz aritzen jarraitzeko askok erabiltzen duen arrazoia izan ohi da. Izan ere, kontuan izan behar dugu esperimentu honetan gaztelaniaz egin ohi duten euskaldunen lekuan jarri ginela, baina, erakundeetan euskaraz ez dakitenak ere izaten dira, eta horien lekuan jartzeko beste ariketa motaren bat egin beharko genuke.

Bukatzeko, Ainhoa Lasa teknikari adituak azaldu zuenez, “segurtasun-gunetik aterarazten gaituztenean erresistentziak izaten ditugu; normala da, gure burua babesteko mekanismoa baita hori”.

Irakurtzen jarraitu...

Urriaren 24an, Bilbon, Alternatiben Herria egin zen. Emunek ere parte hartu zuen bertan eta, besteak beste, hizkuntza ohiturak aldatzeko kontsultorioa jarri zuen. Kontsultoriotik 12 pertsona pasatu ziren goizean zehar, eta Txerra Rodriguezek, Emuneko aholkulariak, ohitura horiek euskarara ekartzeko gomendioak eta pistak eman zizkien.

Denetariko kezkak plazaratu zituzten kontsultoriotik pasa zirenek. Hala ere, denek armairutik ateratzeko pausoa eman, baina egunerokoan zailtasunak eta trabak aurkitzen dituzte. Batzuek lagun artean, beste batzuek ikaskideekin, besteren bat kezkatuta dago haren alabekin, hurrengoak Bilbora etorri eta espazio euskaldunak ez aurkitzearekin du kezka, beste batek euskararako espazio berriak lortu nahi ditu bere familian, urliak bikotekidearekin gaztelaniaz aritzea ez du gustuko, berendiak lankideekin ohituraren poderioz gaztelaniaz aritzeko joera du, egin berri dituen lagun berriekin zelan aritu du kezka beste batek, eta abar.

Alternatiben_Herria

Kezka horiek ezagunak egiten zaizkigu denoi, eguneroko kezkak dira euskaldun askorentzat. Hizkuntza ohituren inguruko kezka nagusiak dira horiek eta, sarritan, geure burua ez dugu behar bezala trebatuta izaten horiei aurre egiteko. Horregatik, beharrezkoa zaigu horrelakoei arreta jartzea, horien gainean jardutea, eta buelta emateko esperimentuak egitea han eta hemen. Eta saiatzea, eta batzuetan asmatzea, eta beste batzuetan tronpatzea. Eta aholkua eskatzea eta besteek egin dutenarekin ikastea.

Irakurtzen jarraitu...

Halaxe dio esaera zahar batek. EMUNeko bezeroek euren egunerokoan ur freskoa beharrezko dute eta, horri erantzuteko, pitxarrak berritzeko sistema indartzen dihardugu azken hamar urteetan.

lantalan

Dagoeneko 2002. urtean, I+Gko egitekoak zerrendatu genituen orrialde batean, eta baita ondorio azkar bat atera ere: baliabide eta dedikazio gabe ez goaz inora!

Beraz, 2005ean berrikuntza arduraduna izendatu –Imanol Larrea– eta erabaki organoa eta talde teknikoa jarri ziren lanean. Berezia izan zen urte hura, dena baitzegoen sortzeko. Pentsatzeko eta antolatzeko urtea izan zen. Hainbat kontzeptu ere deskubritu genituen: zaintza sistema, estandarizazioa, word-cafeak, praktika onak, hobekuntza…

Hurrengo bi urteak ikasitakoa EMUNeratu eta martxan jartzeko urteak izan ziren, eta oparoa izan da ordutik gaur egunera arte egindako bidea:

  • EMUNeko teknikari guztiek parte hartzen dute, urtero, IGBk proposatutako barne proiekturen batean. Horretaz gain Soziolinguistika Klusterra edo Langune moduko erakundeekin hainbat proiektu martxan ditugu.
  • 200 praktika on edo baliagarritik gora jaso dira.
  • Hainbat liburuxka argitaratu ditugu: Zer egin…?, Hizkuntza harrerarako gidaliburu praktikoa
  • Beste hainbat produktu merkaturatu dira: kultura planak, aniztasun zerbitzuak, ETM edo TELP saioak (azken horiek Gemma Sangines eta Ferran Suay-k sortutako saioen egokitzapena dira)…
  • 2013ko Hausnartu Sarietan 1. Saria jaso zuen I+G+Btik bideratutako “Lantokietako ahozko erabileraren neurketak. Interpretaziorako eta interbentziorako hainbat gako” lanak.
  • Une honetan 5 teknikari dabiltza I+G+Bko taldean –dedikazio desberdinekin–.

Eta oraindik ere pitxerra berritzeko langintza horretan dihardugu. Horretarako behar-beharrezkoa dugu EMUNkide guztiok berrikuntza sisteman aktibo izatea eta talde tekniko indartsu bat izatea, bideratzaile lanetan. Bide horretan jarraituko dugu, ur freskoa etengabe izan dezagun.

Bidaltzailea: Olatz Olaso (EMUNeko I+G+Bko zuzendaria)

Irakurtzen jarraitu...

Moti+batu topaketan euskara ikasten ari direnek erabilerarako jauzia eman dezaten nola lagundu izan da galderetako bat. Gure ustez, horretarako baliabide edo praktika interesgarria izan daiteke elkarrizketa elebiduna.

Juanjo Ruizek topaketetarako bideoan azaltzen duen bezala, elkarrizketa elebiduna hizkuntza batean baino gehiagotan elkar komunikatzen duten bi pertsona edo gehiagoren arteko elkarrizketa da. Izan ere, euskara ulertzeko arazorik ez dagoenean, hizkuntza ezberdinak erabil ditzakegu elkarrizketa berean.

Eta hortxe dago, hain zuzen ere, gako nagusietako bat, ulermenean. Euskal Herrian euskaraz ulertzen duen gero eta jende gehiago dago, nahiz eta gaitasun faltagatik, edo dena delakoagatik (oraindik…) hitz egiten ez duen. Horrela, esate baterako, ezagutza datuetan azaltzen den elebidun hartzaileen multzokoekin euskaraz egingo bagenu, batetik, euskaraz egin nahi dugunoi aukerak biderkatuko litzaizkiguke; eta bestetik, hizketakideari euskara entzuteko, praktikatzeko, euskalduntze prozesuan aurrera egiteko…aukera emango genioke.

Hala ere, esan dezakegu, oro har, Euskal Herrian elkarrizketa elebiduna ez dela ohiko praktika bat. Gure ustez oztopo nagusiak maila kognitiboan dauzkagu, eta zehazki, gure aurreiritzi edo interpretazio okerretan oinarritzen dira. Beraz, beste gakoetako bat, horiek desmuntatzean datza: hizkuntza alternantzia normala da munduan, ez daukagu zertan guztiok/guztia hizkuntza bakarrean egin behar, bestearentzat ez dauka zertan traba izan behar, lagungarria baizik, agian besteak hala nahi du, ez da errespetu eza, gaiaz hitz egitea lagungarria izan daiteke, ez dauka zertan gatazkatsua izan behar…

Azken finean, elkarrizketa elebiduna probatu, praktikatu, kalera atera, normalizatu…egin beharko genuke, eta aukera daukagunean baliatu.

Horrela, hasierako galderari erantzunez, erabilerarako jauzia emateko bide horretan, euskara ikasten ari den horri laguntzeko modu bat izan daiteke eta euskaraz bizi nahi dugunontzat gure hizkuntza erabiltzeko aukera ezin hobea.

Irakurtzen jarraitu...