Gaizka Garitanok garbi dauka euskaraz ez egiteak ondorioak dituela kirol arloan. Erantzukizuna bere egin, eta nonahi eta noiznahi egiten saiatzen da. Hori egiteak, ordea, kalte egin dio profesionalki. Eragindako olatua aberatsa izan da kirol, komunikabide eta herritarren artean, uste, aurreiritzi eta ezarritako hizkuntza arauak auzitan jarri baititu. Gaizka Garitano eredu izan da gutariko askorentzat, bere balioekin koherente eta ausart. Eibar taldean bertan ere utzi du bere alea, prentsa arduraduna alboan izan baitu hizkuntzaren dema horretan.

356281921_bbbdd9675c_o

Argazkia: flickr

Eta Kittok maiatzaren 25ean antolatutako Euskararen transmisioaren inguruko mintegian bere esperientzien berri eman zigun Gaizka Garitanok beste askorekin batera.

Horietako beste esperientzia bat Gipuzkoako Foru Aldundiak Udal<>ekin egitasmoan Emunen laguntzarekin landutako ikerketa izan da. Biak euskaldunak izanda, bikotekidearekin gaztelaniaz aritzen diren gurasoen bizipen, uste eta iritziak bildu dituzte ikerketa kualitatibo horretan.

Gurasoak, Gaizka Garitano bezala, hizkuntzaren transmisioan duten erantzukizunaren jabe dira, eta horregatik egiten diete seme-alabei euskaraz. Baina bikotekide euskaldunari gaztelaniaz egiteagatik, zer, ezer gertatzen al da? Hor ere eredu izan behar al dute? Gaiak erpin asko ditu baieztapen borobilak egiteko. Hona ondorio aipagarrienak:

a) Hizkuntza ohiturak aldatzea zaila dela barneratuta dute ikerketan parte hartu duten gurasoek. Batzuk ez dira saiatu ere egin bikotekidearekin euskaraz egiten. Saiakerak egin dituztenen artean, batzuek harreman hizkuntza euskalduntzea gatazka-iturri bihurtzeko arrazoi izan daitekeela sumatu dute, gehienetan batek euskara maila baxuagoa duelako. Halakoetan, penaz, saiakera alde batera uztea erabaki dute.

b) Azkenaldian kanpainak egin dira gurasoak eredu direla azpimarratzeko eta ohartarazteko gurasoek euskaraz jakin arren gaztelaniaz egiten badute, seme-alabek etorkizunean ere ez dutela egingo. Horren aurrean, gurasoek aipatu dute hizkuntza arloan, beste arloetan bezalaxe, seme-alabentzat eredu direla. Baina bat du, ordea, baieztapen horrek. Ez dute uste euren jokaera determinatzailea denik. Lagunarteak, auzoak, eskolak, teknologia berriek ere eragiten dute seme-alaben hizkuntza ohituretan.

c) Gune euskaldunetako zenbait guraso kezkatuta daude seme-alaben gaztelania mailarekin. Horrek eskola eta familia batzuetan nahasmena sortzen du, eta gaztelaniaz praktikatzeko guneak eta uneak sortzea eragiten ari da. Esaterako, asteburuetan tarte bat hartzea familian gaztelaniaz egiteko, 4-5 urteko umeari batek gaztelaniaz egitea, eta abar.

Ez dakigu joera horiek ohikoak diren ala ez, horretarako ikerketa kuantitatiboak egin beharko genituzkeelako. Hori bai, lehentasuna du bigarren hizkuntzaren ikaskuntzaren prozesua zein den argitzea familia eta eskoletan. Nahasmen handia dago. Ikaste prozesua adin eta gune soziolinguistikoaren arabera nola gertatzen den azaltzeak saihestuko du esperimentuak egitea eskola eta familia batzuetan.

d) Familietan hizkuntza ohiturak erdaldundu daitezke seme-alabak nerabezarora iristean. Aldaketa seme-alaben aldetik zein gurasoen aldetik etor litekeela uste dugu, mahaiaren bueltan hizkuntzak nahasten hasi eta erdalduntzen has daitezkeela ikusi baitugu.

Komeniko litzateke fenomeno horren zabalpena eta joera zein den ikusteko ikerketak egitea etorkizun hurbilean.

Ikus daitekeen moduan, pasatu, gauza asko pasatzen ari dira etxeko hizkuntzan. Buruz buru jokatzea dagokigu orain, jakinda bikotekideen harremanak aldatzen saiatzea baino lehenagoko lanak baditugula.

Bidaltzailea:  Amaia Balda (EMUNeko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...

Iragan urriaren 1ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak bultzaturiko Udal<>ekin egitasmoaren muina diren Proiektu Elkartuen azken berriak entzun ahal izan genituen.

proiektu_Elkartuak_3.mintegia

Gotzon Egia, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskara Zuzendaritza Nagusiaren zerbitzuburuaren esanetan, Proiektu Elkartuak egitasmoak emaitza aplikagarriak ematen dituzten ikertzeko guneak dira; ikerketa eta garapenaren bulegoak, hain zuzen ere. Hauek dira orain arte emaitza aplikagarriak emateko sortu diren proiektuak:

  1. Helduen euskalduntze-alfabetatzerako diru laguntzen kudeaketa
  2. Kontratuetako hizkuntza irizpideen jarraipena
  3. Lanlekuko ahozko harremanak euskalduntzea
  4. Gurasoen erabilera handitzea
  5. Hizkuntza hautua aplikazioetan

Proiektu Elkartu bakoitzean talde sendo bat aritu da elkarlanean, 46 lagun 5 proiektu horietan buru-belarri; gehienak euskara teknikariak, baina baita zinegotziak eta euskaltegietako partaideak ere. Lantalde bakoitzak sortzen duen lana eta materiala euskara teknikari eta arduradun politiko guztien eskura jartzen du, gainerako udaletan ere aplika dadin. Horixe da, hain justu, Proiektu Elkartuen muina, taldean sortu, gero udal guztietara hedatzeko.

Zigor Etxeburuak, Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskarako zuzendariak, azpimarratu zuen beste erakunde batzuk euskalduntzeko traktore lana egin beharra dagoela, eta hori elkarrekin eginda, beti dela eraginkorragoa. Sarea zabaltzen joatea beharrezkotzat jo zuen, era horretan ahaleginak biderkatuko baitira. Beraz, datozen urteetako iparrak, besteak beste, ondorengoak izango dira: helduen euskalduntze-alfabetatzean doakotasunerako bidea jorratzea, kontratuetako irizpideekin jarraipena hobetzea arlo sozio-ekonomikoa euskalduntzen joan dadin, administrazioan zerbitzu eta lan hizkuntza euskara bihurtzeko ahozko harremanak euskalduntzea, arnasguneetako gurasoen arteko erabilera handitzea eta, azkenik, IZFEko aplikazioetan hizkuntza kudeaketa hobetzea. Horiek jarraipen fasean sartu ahala, berriei ekingo zaie.

Amaitzeko, mintegian aipatutako hitzik esanguratsuenak gogora ekarri zituen Zigor Etxeburuak:  inertziak apurtu, gogoeta egin, kontzientzia, jarrera aldaketa, ohitura aldaketa eta jarraipenaren garrantzia, besteak beste.

Irakurtzen jarraitu...

Udalekin egitasmoaren barruan, Lorea Agirrek ikastaroa eman zuen diskurtsoei buruz. Haren laburpentxo bat dakargu gurean hona.

DISKURTSOA DENA DA, isilik egotea ere bai.

Zertarako diskurtsoak? Harremanak edo harreman ezak ematen dio balioa diskurtsoari. Harremanek baldintzatzen dute esan behar dugun hori. Diskurtsoek balio dute komunitate bat, talde bat egiteko, iritziak eta pentsamenduak konpartitzen direnean sortzen da komunitatea. Talde batek diskurtso bat konpartitzen duen neurrian komunitatea egiten du (hedabideek hori bera egiten dute neurri batean).

EUSKARAK ZER?

Euskara esan eta horri zein adjetibazio edo hitz jartzen diogun jakitea garrantzitsua da. Diskurtsoek ekibalentzia kateak sortzen dituzte. Diskurtsoa gizartean dago, berak aldatu, bortxatu egiten du. Kate horiek inportanteak dira praktikarako bidean jartzen dituelako, eltzea sutan jartzen dute.

ZERGATIK EUSKARAZ EGIN?

Diskurtso bakarrak ez du balio. Diskurtso asko erabili behar ditugu, taldearen eta kontzientzia mailaren arabera, eta kasu askotan, aldiro bat baino gehiago.

DISKURTSO MOTAK

Legediaren diskurtsoa: autoritateak legez egin behar dela dionean.

Arnasguneen diskurtsoa: “euskaraz, nola bestela?” euskarak oxigenoa hartzen duen gunean dagoena. Hegemonia egoeran dagoen gizatalde baten egoera, ez du hizkuntza hautua behar. Erne, egoera hau aldatzea oso erraza da.

Kontzientziaren diskurtsoa: euskaraz egin behar dugu

Diskurtso militantea, identitatea: euskarak behar zaitu, euskara zu zara…

Kultur identitatea, naziogintza: kultura hizkuntzaren elikagai sinbolikoa da eta elkar lotuta joan behar dira. Kultura hizkuntzaren bitartez deskubritzen duzuena mundu bat irekitzen zaizu.

Hizkuntzak eskubideak dituzte, komunitate baten bitartez bizitzeko eskubidea dute.

Hizkuntza ekologia: hizkuntza guztiak berdinak eta aniztasunaren aldarria.

Gizarte erantzukizuna: desberdinak gara baina aukera eta eskubideetan berdinak, edo aukera gehiago behar ditugu.

Diskurtso estetikoa: hizkuntzaren gozagarritasunarekin du zerikusia, ligatzeko, ondo pasatzeko baliagarri behar du izan. Lotura zuzena du honek gaitasunarekin.

Diskurtso politikoa: hizkuntza lur puska baten truke. Koldo Izagirrek dio hizkuntza zentralidadean jarri behar dela.

Diskurtso hegemoniko, inperialista: hizkuntza normala, jasoa, noranahikoa gaztelania/ingelesa da.

Irakurtzen jarraitu...

Gipuzkoako Foru Aldundiaren Udal<>ekin egitasmoaren babespean “Administrazio kontratuetan bete behar diren hizkuntza-baldintzen prozedura, klausulak eta jarraipenerako estandarizazio-proposamena” osatu berri dute Aretxabaleta, Azpeitia, Bergara, Eskoriatza, Lezo, Oiartzun, Tolosa eta Zarauzko udalak, Uema eta Gipuzkoako Foru Aldundiak.

 

Nekane Jauregi (GFA) ,Maje Umerez (Aretxabaleta eta Eskoriatza), Patxi Saez (Azpeitia), Joxemari Iraola (Lezo), Aitziber Arnaiz (Oiartzun), Miren Aburuza eta Imanol Haro (Uema), Maripi Laskurain (Bergara), Iñaki Azaldegi (Tolosa) eta Maite Etxaniz (Zarautz) izan dira lantalde honetan aritu diren administrazioko teknikariak.

Gipuzkoako Foru Aldundiko teknikari den Nekane Jauregik labur zerrendatu ditu egitasmo honen xehetasun orokorrak eta, taula batean jaso ditu, zehatz-mehatz, enpresek bete behar dituzten hizkuntza baldintzak.

Irakurtzen jarraitu...

Gipuzkoako Foru Gobernuaren asmoa da euskararen normalizazioaren aldeko lana eraginkortzea eta bide horretan udalak nahitaezko aliatutzat ditu. Konplizitatea eta lankidetza bultzatu nahirik, ezaugarri eta behar berdintsuak dituzten udalen arteko elkarlana sustatu du, Udal<>ekin egitasmoaren bidetik. Horretarako, hiru tipologiako lankidetza eredua jarri dugu abian, biztanle kopuruaren eta euskaldunen ehunekoaren arabera antolatuta.

Batetik, UEMAn biltzen diren eta ezaugarri berdinak dituzten udalak (biztanle gutxien eta, ehunekoetan, euskaldun gehien dituztenak; > %80). Bestetik, euskaldunen bataz bestekoa altua (%60-80 artean) duten herri kozkorrak (4.600-22.000 biz.). Eta azkenik, euskaldunak %60 baino gutxiago diren herri eta hiriak.

Ezaugarri eta behar berdintsuak dituzten udalek proiektu elkartuen bidez irtenbideak elkarrekin diseinatzea proposatu dugu, praktika-komunitateak antolatzeko beste abiapuntu bat izango da. Tipologia bakoitzeko bizpahiru proiektu diseinatzea aurreikusi da.

Lankidetza eredu hau dagoeneko aurkeztu zaie udal ordezkariei eta euskara teknikariei, legegintzaldirako Foru Gobernuaren asmoak aurkezteko berariaz antolatutako bilkuretan eta begi honez hartua izan da ikuspegi hau.

Horretaz gain, funtsezkoa iruditzen zaigu arduradun politikoen babesa eta inplikazioa lortzea, eta ziur gaude horretarako prestasun osoa izango dela denon partetik. Euskara teknikaria-zinegotzia binomioak garrantzia berezia hartuko du, beraz.

Iruditzen zaigu lankidetza eredu hau egokia izan daitekeela euskararen normalizazioaren aldeko lana eraginkortzeko eta horretan saiatuko gara.

Bidaltzailea: Zigor Etxeburua (Gipuzkoako Foru Aldundiko Euskarako zuzendari nagusia)

Irakurtzen jarraitu...