Gorrekin lanean, gorrak lanean

Asteartea, 2015eko maiatzaren 26a

Lantalan-en, aurretik ere, aipatu izan ditugu gorrak eta zeinuen hizkuntzak; Miren Lazkanok, gure lankideak, bere HIZNETeko sakontze-egitasmoaren laburpen artikulua idatzi zuenean, hain zuzen ere. Oraingoan, gorrek lanean nahiz lanetik kanpo zein egoera bizi duten jakin nahi izan dugu eta, horretarako, Iñaki Madinabeitia, AransGiren Bergarako egoitzako zuzendariarengana jo dugu, eta hark argitu dizkigu zalantzak.

aspasor_que-te-puede-ofrecer

Argazkia: www.aspasor.org

Zein da gorren egoera gaur egun? Zer eskaintzen die AransGik?

Gorren komunitatea minorizatua eta ahula da, euskaldunona baino gehiago; gorrak asko izan arren –1000 pertsonatik 1 jaiotzaz gor sakona da, eta 2-3 haurtzarotik– sakabanatuta bizi baitira.

Batzuetan galdetzen digute ea zein entzumen galeratik aurrera den pertsona bat gorra. Guretzat entzumen galeraren bat duen pertsona oro gorra da, edo izan beharko litzateke; “litzateke” esaten dut, askotan familiakoei eta ingurukoei kosta egiten baitzaie euren senide edo lagun hori gorra dela onartzea.

Guri, AransGi-ri dagokionez, Bergaran, Tolosan eta Donostian ditugu egoitzak, eta gorrei –haur nahiz nagusi– arreta integrala eskaintzen diegu; horretarako, Jaurlaritzako Hezkuntza Sailarekin, eta Aldundiko eta udaletako hezkuntza eta ongizate zerbitzuekin koordinatzen gara.

Gortasuna sendatzeko edo arintzeko gaur egun merkatuan dauden bitartekoak eraginkorrak al dira?

Egia da gortasuna ez dela sendatzen, baina gero eta baliabide gehiago eta hobeak daude. Adibidez, audiofonoak ahozko mezuak filtratu eta anplifikatu egiten ditu, baina, bere mugak ditu, egoera batzuetan ez baititu jasotako mezu eta soinu guztiak ondo bereizten eta sailkatzen, eta egoera jakin batzuetan (taberna batean, esaterako) gorrak zarata baino ez du entzuten. Gor sakonei, berriz, inplanteak jartzen zaizkie; belarriko koklean (karakolean) zelulak estimulatzeko elektrodoak sartzen zaizkie, eta horri esker informazio akustikoa iristen da garunera.

Lan-munduari dagokionez, gorrek zein zailtasunekin egiten dute topo?

Gorrek azpimarratu nahi izaten dute eurak ez direla arazoa, baliabideak eskaintzen zaizkienean arazoak, neurri batean behintzat, desagertu egiten baitira. Ñabardura hori egitea garrantzitsua da.

Lan-munduan –mundu arruntean bezalaxe– laguntza bisualaren premia du gorrak. Kontuan izan behar dugu gortasunik ez duen pertsona batek jasotzen duen informazio zehatz osotik %70 inguru entzumenetik jasotzen duela; gortasuna duen pertsona baten kasuan, berriz, ikusmenak hartzen du lehentasuna ezinbestez. Itsu bat eta gor bat alderatuz gero, esango nuke gorrak itsuak baino bizi kalitatea hobea duela, baina itsu batek gor batek baino informazio gehiago jasotzen duela aldi berean.

Aipatu dudan laguntza bisuala bi motatakoa izan daiteke: azpitituluekin edo zeinuen hizkuntzarekin. Zeinuen hizkuntza erosoagoa eta eraginkorragoa da, gerta baitaiteke gorrak azpitituluak ez ulertzea, azpitituluen hizkuntza edozein dela ere. Gorrei ahozko bi hizkuntza funtzional ikastea (demagun euskara eta gaztelania) ikaragarri kostatzen zaie; bakarra ikasteko ere esfortzu handia egin behar izaten dute. Are gehiago, ia seguru nago, ez bagenu gor bat hizkuntza funtzional bat ikastera bultzatuko, bera ez litzatekeela hizkuntza hori menperatzera iritsiko, hau da, ikasi bai, baina ez luke hizkuntza baliabide aberastasun handiegirik izango.

Ondorioz, gorrek ez dituzte euskara edo gaztelania moduko hizkuntza funtzionalak menperatzen. Arrazoia? Guk bizitza osoa daramagu hizkuntza horiek etengabe jasotzen eta erabiltzen, eta horrek baliabide aberastasun handia ematen digu; gorrak, berriz, entzuleentzat prestaturiko gizarte honetan, ikasketan atzeratuta joaten dira maiz, eta askoz baliabide gutxiago menperatzera iristen dira, bai ahozkoan, bai idatzizkoan; bai jasotzerakoan, bai adierazterakoan.

Beraz, gorrak informazio osoa jasotzen duela ziurtatzeko arreta berezia jarri behar da, bestela informazioa jasotzerakoan gaizki-ulertu asko gertatzen baitira, lantegietan ere bai; lagundu egin behar zaie, eta informazioa modu ulerterrazean eman. Idatzizkoarekin errazagoa da (adibidez, idatzia etxera eraman eta etxekoek azaldu ahal diote), baina ahozkoarekin eta bat-batekoa baldin bada, askoz zailagoa da konponbideren bat topatzea.

Enpresetan lan egiteko aukerak mugatu egiten al zaizkie?

Gorren %50 inguru lantegi estandarretan ari da lanean, eta beste %50 enpresa babestuetan (Gureak, Katea…).

Enpresa estandarrei dagokionez, oraindik ere bide luzea dago egiteko, nahiz eta tarteka ikusten diren kasu eredugarri batzuk; adibidez, Soralucen, Batzar Nagusian zeinuen hizkuntzaren aldibereko itzulpena egin izan dute Eskuaire zerbitzua baliatuz. Baina aitzindaria eta enpresa guztien artean eredugarriena aipatu beharko banu, Elay aipatuko nuke, 10-15 urteko elkarlana izan baitugu eurekin. 5 langile gorrek egiten dute bertan lan, gor horietako bakoitza gortasun maila desberdinarekin, eta enpresak laguntza asko eta askotarikoa eskaintzen die. Gainera, enpresa osoko langileei eskaintzen zaizkie zeinuen hizkuntza ikasteko ikastaroak. Guretzat ere oso lagungarria eta aberasgarria izan da eurekin izan dugun elkarlana, ekintza eta estrategia desberdinak probatzeko aukera eskaini baitugu Elayk.

Erantzun