Urtarrilaren 17an, zeinu hizkuntzak izan zituzten hizpide Oihaneder Euskararen Etxean, Hitz Adina Mintzo  egitasmoaren eskutik. Hizkuntza gutxituak ezagutzera emateko hitzaldi zikloak antolatzen dituzte Hitz Adina Mintzo egitasmoko kideek, eta 2017-18koa hirugarren aldia izan dute.

Urtarrileko hitzaldian, beraz, zeinu hizkuntzak eta gorren komunitateak izan ziren protagonista; lau “hizlari” aritu ziren:  Miren Lazkano Baltzategi arlo teorikoaz arduratu zen; Cristina Campok zeinu hizkuntzen ikastaro txiki bat eman zuen eta, horrez gainera, gor izanda, bere bizi esperientziaren eta iritzien berri eman zuen; Cristinak zeinu hizkuntza bidez adierazitakoa euskarara ekarri zuen Ainitze Laskurain interpreteak,  eta lanbideari buruzko hainbat argibide ere eman zituen; azkenik, Sheila Garcia saio osoan interprete lanetan aritu zen, euskaraz esandakoak zeinu hizkuntzara ekartzen. Horrenbestez, osoko ikuspegia izan zuen saioak.

https://www.facebook.com/Oihaneder/videos/1940127999571192/

Zeinuen hizkuntzei buruzko historia azaltzen hasi zuten saioa; argi-ilunez beteriko narrazioa da. Lehenengo erreferentziak XVI. mendekoak dira, eta horien bidez dakigu zeinuak erabiltzen zirela nobleziako seme-alaba gorrei ahozko hizkuntza irakasteko. Horren ondoren, XVII. mendetik aurrera, gorrentzako eskolak ugaritu egin ziren Europan eta Estatu Batuetan. Eskola horietan, gorrak elkartu egin ziren, komunitate gisa eratzen hasi ziren, eta horrek ekarri zuen zeinu hizkuntzak nabarmen garatzea.

1881ean, zeinu hizkuntzen normalizazioan eten nabarmena ekarri zuen gertakari bat jazo zen: Gorren Irakasleen Nazioarteko Kongresua. Bildutako irakasle gehien-gehienak entzuleak ziren, eta erabaki zuten zeinua baino askoz hobea zela hitza gorrak gizarteratzerako. Helburua zen, nolabait, gorrak entzule bilakatzea, eta horrek ondorio larriak izan zituen, eskola zein elkarte askotan zeinuak erabiltzea galarazi baitzen. Egoera hori iraultzen hasteko mugarria William Stokoe hizkuntzalariak 1960an  argitaratutako Sign language Structure lana izan zen.

Stokoe-ren lana iraultzailea izan zen; besteak beste, zeinu hizkuntzak ahozko hizkuntzen pare jartzen zituelako, “hizkuntza oso” izaera aitortuz. Gaur egun, lan horri eta horrek izandako zabalpenari esker, gero eta gor gehiagok bizi dute harrotasunez gor izatea, eta horren eraginez, gero eta ohikoagoa da zeinu hizkuntzak ama hizkuntzatzat hartzea eta horien zabalkundea sustatzea.

Bestalde, gorren eta zeinu hizkuntzen egungo egoeraz ere jardun zuten: zeinu hizkuntzek haur eta gaztetxo gorren hezkuntzan duten lekua, erkidegoko interpretaritza zerbitzuaren ezaugarriak, gorrek lan munduan bizi duten egoera, aisialdirako aukerak, teknologia berriek ekarritako iraultza…

Zati teorikoaren ondoren, bertaratutakoen galderak etorri ziren, eta elkarrizketa polita sortu zen. Cristinak erantzun zituen galdera gehienak. Azaldu zuen, esaterako, berak zorte handia izan zuela hezkuntza arloan, ikaskideen artean integratuta egon zelako eta zeinu hizkuntza jaso zuelako; izan ere, kontatu zuenaren arabera, geroago ezagutu dituen beste gor batzuek ez dute horrelako aukerarik izan. Bestalde, kritiko agertu zen interpretaritza zerbitzua jasotzeko aukera murritzekin, eta Europako iparraldeko herrialdeak jarri zituen eredu: bere hitzetan, adibidez, urtebetetze jai bat ospatzeko interprete zerbitzua jaso dezakezu doan herrialde horietan; hemen, berriz, zerbitzua jasotzeko aukerak askoz mugatuagoak omen (medikutara joateko, lan arloarekin lotutako izapideak egiteko, epaitegira joan behar izanez gero…).

Babestuko enpresetatik kanpo gorrek lana aurkitzeko izaten dituzten zailtasunak ere azpimarratu zituen Cristinak, eta adierazi maiz jaso izan dituela ezezkoak gor izate hutsagatik. Horrez gainera, nabarmendu zuen, entzuleek eta gorrek komunikatzeko beharra dutenean, oso garrantzitsua dela lasai egotea eta entzuleek poliki hitz egitea; modu horretan, ezpainak errazago ulertu ahalko ditu gorrak.

Galde-erantzunen ondoren, ikastaroa etorri zen. Oinarri-oinarrizko esaera eta hitzak erakutsi zituen Cristinak (“egun on”, “gabon”, “astegunak”, “hilabeteak”…). Amaieran, gonbidapena egin zien bertaratuei zeinu hizkuntzen ikastaroetan izena emateko.

 

Miren Lazkano (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

UEMAk eta Soziolinguistika klusterrak antolatutako Arnasguneak eta udalerri euskaldunak: gaurko eta biharko erronkak  jardunaldian izan ginen asteazkenean Donostiako Carlos Santamaria zentroan.

Argazkia: www.uema.eus

Laburpen ederra egin dute antolatzaileek beraiek eta geuk ideia nagusi bat bakarrik azpimarratuko dugu sarrera honetan:

Arnasguneak euskaraz bizi diren udalerriak dira, euren egunerokoa euskaraz egiten dutenak. Ezagutza da erabileraren oinarria, baina faktore asko eta askotarikoek eragiten dute arnasgunea indartu nahiz ahultzeko. Denak hartu beharko ditugu aintzat udalerri euskaldun horiek indartu eta haien eredua Euskal Herrian zehar zabaltzeko: demografia, lantokia, hirigintza, euskal hiztunen aktibazioa eta ahalduntzea, prestigioa, aisialdi ohiturak, mugikortasuna…

Hiriak salbatzen baditugu bakarrik salbatuko omen dugu euskara, baina aitzindari izan  daitezke arnasgune txiki eta handiagoak euskararen erabilera handitzen, aitzindari eta eredu.

Karmele Etxabe (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Aurtengo Eskola Hiztun Bila jardunaldiaren barruan, Ulibarri programan parte hartzen duten ikastetxeetako hizkuntza proiektu arduradunekin, Ikastetxeetako Hizkuntza Normalkuntza Proiektuez jarduteko aukera ederra izan genuen urriaren 17an. Gaiak duen garrantziaren berri ematen du Azpeitiako Soreasu antzokia, ikastetxeetan euskararen erabilera normalizatzen ari diren lagunekin, bete-bete eginda ikusteak. Bihoakie guzti-guztiei egiten ari diren lanaren errekonozimendua eta baita aurrera jarraitzeko animoak ere. Asko da egindakoa eta oparoagoa izango da datorrena.

Ikastetxeak bete-betean sartuta daude datozen lau urteetarako euren hizkuntza normalkuntza proiektuak zehazteko fasean. Horren harira, planifikatzeaz jardun genuen. Helburuak, estrategiak, ekintzak, adierazleak, arduradunak… izan genituen aipagai. Eta elementu horiek guztiak jasotzen dituen dokumentuaren (proiektuaren) garrantzia azpimarratu genuen. Analisiak egiten, ideiatzen, pentsatzen, erabakitzen… emandako denbora irabazitako denbora da. Gainera, hau guztia erakundeko eragile guztien parte hartzeaz egiten bada, askoz hobeto. Izan ere, horrek norabide argia eta adostua izatea dakar.

Argazkia: @Ulibarri_info

Proiektua arrakastaz aurrera eramateko egiturak zer-nolakoa izan behar duen ere aztertu genuen. Egitura orok, eraginkorra izateko, 5 funtzio bete behar ditu: proposatu, komunikatu, erabaki, exekutatu eta ebaluatu. Eginkizun horiek betetzen direla ziurtatu behar dugu baina, beti, ikastetxearen egiteko moduetara, kulturara, egokituta. Egitura berria sortzea baino eraginkorragoa da lehendik dagoena baliatzea, erakundearen sisteman bertan txertatzea hizkuntza normalkuntza proiektuak eskatzen dituen funtzioak.

Azkenik, hizkuntza normalizatzeko prozesuari begira jarrita, erabakiak hartzeko eta gauzatzeko ahalik eta markorik egokiena eraiki beharraz aritu ginen, erakundeko kide guztien inplikazioa lortzeaz, alegia. Batak bestea elikatzen duen hiru multzotan bana dezakegu komunitatea: erakundea, taldea eta norbanakoa. Eragiteko hiru esparru ditugu, beraz, erabakiak (konpromisoak) ere hiru mailatan hartu behar dira.

Horrela bada, ikuspegi sistemikoa oinarri hartuta; hau da, euskara normalizatzearen zentzua osotasunak ematen digula onartuta, bi ordutan proiektuari berari eta berau diseinatzeko prozesuari begirako zenbait gako aztertu genituen.

Datorren astean, urriaren 25ean, beste lan-saio bat izango dute datozen lau urteetan zer urrats eta nola eman gura dituzten zehazten jarraitzeko.

Elias Zumalde (Emuneko proiektu arduraduna)

Irakurtzen jarraitu...

Astigarragan gurasoekin harremana duten erakundeek bat egin dute aurrerantzean haiekin izaten diren bileretan euskararen presentzia areagotzeko. Guztira 7 erakundek onartu dute Udalak luzatutako proposamena eta gurasoekin hemendik aurrera izaten dituzten bilerak euskaraz izateko neurriak praktikan jarriko dituzte. Eginkizun horretan Udalaren babesa eta laguntza teknikoa izango dute aipatu erakundeok.

Astigarragan gurasoekin harremana duten elkarte eta  erakundeetako ordezkariak

Joan den astean, irailaren 7an, elkartu ziren Astigarragako Herri Eskola, Gaztelekua, Guraso Batzordea, Kirikieta Haurreskola, Mundarro Kirol Elkartea, Musika Eskola eta Xaguxar aisialdi taldeko ordezkariak, Astigarragako Udaleko Pleno aretoan, Udaleko Euskara Zerbitzuaren proposamenaren berri gertutik entzuteko.

Erakundeotan gurasoekiko harremanetan euskara zenbat eta nola erabiltzen den aztertu ondoren, ondorio nagusia euskara gehiago erabil daitekeela izan da. Helburu hori nola lortu eta zein neurri abian jar daitezkeen izan dira Udalaren proposamenaren oinarriak eta horiek arretaz entzun dituzte erakundeotako ordezkariek. Astigarragako ezagutza datuei erreparatuz gero, biztanleen %83 da euskara ulertzeko gai (2011ko datuak dira),  datu honen arabera, euskara erabiltzeko aukerak uste baino handiagoak dira.

Praktikan hobetu behar dugu, ordea, eta bilerak antolatzerakoan zer eta nola egiten dugun erreparatu behar dugu: publikoaren hizkuntza identifikatzeko zer egiten dugun, erabiltzen dugun irizpidea publiko horrentzako egokia den, bileraren hizkuntza esplizitatzen dugun, zer nolako aurreiritziekin jokatzen dugun…

Udalak lantalde edo talde eragile bat eratu du erakunde hauei laguntza eskaintzeko, orain hasi eta 2018an ere jarraipena izango du ekimenak.

Irakurtzen jarraitu...

Oraingoan Juan Luis Bidarte “Hantxu” Emuneko euskara irakasle eta trebatzailearen proposamenak bildu ditugu. IZO, Euskara Jaurlaritzaren Itzultzaile Zerbitzu Ofizialaren itzulpen- eta berrikusketa-irizpideak, erabakiak eta gomendioak dokumentutik aukeratutakoak dira Juan Luisen proposamenak (aurretik beste lankide batzuek argitaratutakoak hemen dituzue kontsultagai: I, II, III eta IV)

Irakurtzen jarraitu...