Zegama. Gipuzkoa hegoaldeko herri bat da, Goierri eskualdean. Doi-doi 1.500 biztanleko langa gainditzen du. Sarrera hau euskararen ezagutzari eta erabilerari buruzko datuekin osatuko dugu: euskaldunak %83 dira, ia-euskaldunak %6 eta erdaldunak %10 (Eustat, 2016). Erabilera, berriz, %68koa zen 2011n.

Aurtengo martxoan deitu zuen Zegamako Udaleko Euskara Batzordeak EUSKARALDIA antolatzen hasteko lehen bilera. Lehen erabaki esanguratsua antolaketa taldea herritar gehiagori zabaltzea izan zen. Hori horrela, 10-12 laguneko talde motorra lanean hasi zen. Adinez, jatorriz, generoz eta lanbidez talde anitza osatzea lortu da, udala eta herritarrak bat eginik lehen unetik. Hau indargune garrantzitsua izan da orain arteko ibilbidean.

EUSKARALDIAren egitasmoari lotuta, orain arte, honako ekimen hauek nabarmenduko genituzke:

-Maiatzaren 10ean EUSKARALDIAren aurkezpen publikoa egin genuen berrogeita hamar bat herritarren aurrean Aitziber Garmendia aktorearen laguntzaz. Herriko hiru gazte izan ziren saioa gidatu zutenak eta horrek ekitaldiari beste balio bat erantsi zion.

-Ekainaren 23an San Juan bezperako suaren inguruan Desioak sutan ekimena prestatu zuten batzordekideek. Hots, herritarrek euskararekiko dituzten desioak jaso, kutxa batean sartu eta sutan erre desio horiek bete daitezen.

-Honi guztiari EUSKARALDIAren irudia sozializatzeko herriko hainbat ekintzetan egin den ahalegina erantsi behar zaio, toki askotan agertu da EUSKARALDIAren logotipoa herriko elkarteen borondate onari esker.

Orain opor osteko garaia dator eta lanak ugaritu egingo dira baina horrek ez gaitu kezkatzen. Taldekideek erakutsi duten gogo eta ilusioarekin ondo joango den uste sendoa baitaukagu. Azpimarragarria da Zegamaren moduko herri bat erakusten ari den indarra tamaina honetako erronkari eusteko. Hunkigarria ere bai, herritarrak auzolanean ikusita.

Opor osteko garaia herriko jaietan, San Bartolometan, hasiko dugu Irten armairutik ekintzarekin: izena eman nahi duten herritar guztiei argazkia aterako zaie (bakarka, binaka nahiz taldeka) berariaz prestatutako armairu batetik irtetera doazela irudikatuz. Hori eta gauza gehiago izango dira jaietan izena emateko garaia badatorrela gogoratzeko. Horren ondoren, egitasmoan izen-ematea antolatzen eta hamaika egunak prestatzen jarraituko dugu. Esan gabe doa, Zegamako Talde Motorra zabalik dagoela borondate onarekin datorren herritarren ekarpenei leku egiteko.

Zuk pentsatu al duzu zer izango zaren, ahobizi edo belarriprest?

Inaxio Usarralde (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Badira urte batzuk Araban kirol eta aisialdiko elkarte zein federazioetan euskararen erabilera sustatzeko planak martxan jarri zirela. Egitasmoak probintzia mailan eta hiriburuan izan du zabalkunde handiena, baina poliki-poliki zenbait udalerritara ere hedatzen hasi da euskararen erabilera sustatzeko mikroplanen egitasmoa.

Kirol federazio eta elkarte horietan guztietan, euskararen ezagutza eta erabileraren gaineko diagnostikoa egin dugu eta ondoren, ekintza plan bat diseinatu dugu bakoitzaren beharretara egokitutakoa, eta konpromiso zehatzak hartzeko proposamena egin diegu. Kasu askotan, konpromiso horiek hizkuntza irizpideen oinarrizko dokumentuetan jaso ditugu, lortutakoetan atzerapausorik ez egiteko. Gainera, elkarteetako entrenatzaileekin hizkuntzaren kudeaketaren eta eguneroko jardunean euskararen erabilera areagotzeko metodoen inguruko formazio saioak egin ditugu, eta administrazio nahiz koordinazio lanetan aritzen diren kideekin hausnarketa eta esperientzien trukea bultzatzeko saio bateratuak ere egin ditugu. Mikroplanei jarraipena egitearekin batera, berau inplementatzeko aholkularitza eskaini diegu.

Arabako Foru Aldundiarekin lankidetzan, Emunetik orotara 13 taldetako (federazio zein kirol elkarte) mikroplanei egiten diegu egun jarraipena, azken urteotan martxan jarritakoez gain, aurtengoan 2 kirol elkartetan ere abiatu baitira planak.

Foru Aldunditik sustaturiko planez gain, ordea, Gasteiz eta Asparreneko udalek ere AFAk irekitako bidea jarraitzea erabaki dute;

Gasteizko udalean, 4 talde berrirekin hasi ginen iaz, eta aurten inplementaziorako laguntza eskaintzen jarraitzen dugu; eta beste 3 elkartetan eta federazio batean mikroplanak diseinatu berri ditugu, guztira 7 elkartetan.

Asparreneko udalean, berriz, Araian kirol eta aisialdiako 9 elkarterekin egin genuen iaz mikroplanen diseinua eta aurtengoan, horiei guztiei aholkularitza eskaintzearekin batera, elkarte berri bat gehituko da proiektura.

Bestalde, Arabako Foru Aldundiarekin eta Gasteizko nahiz Asparreneko Udalekin elkarlanean, lurraldean antolatutako jardunaldi eta ekimenetan parte hartzera bultzatu ditugu elkarte eta federazioetako kideak; 2016ko Artiumeko “Euskara, marka eta erronka” jardunaldian, eta 2018ko azaroan egingo den Euskaraldian, esaterako.

Orotara, urte hauetan guztietan euskararen erabilerarako mikroplanak abian jarri dituzten federazio, elkarte eta pertsonak zenbakietara ekarrita, hauek dira datu nagusiak:

EUSKARAREN ERABILERA SUSTATZEKO MIKROPLANAK

Arabako Foru Aldundia

6 federazio eta Kirol Federazioen Elkartea

7 elkarte

Gasteizko Udala

7 kirol elkarte

Asparreneko Udala

6 kirol elkarte, aisialdiko elkarte 1, guraso elkarte 1 eta kirol zerbitzuetako enpresa 1.

GUZTIRA

29 taldetarako diseinatu dira euskara sustatzeko mikroplanak, eta diagnostikoan, diseinuan eta inplementazioan 70 langile, zuzendaritzako kide, koordinatzaile, entrenatzaile eta idazkarik hartu dute parte.

Eresti Oiarbide (Emuneko kidea)

 

 

Irakurtzen jarraitu...

Raul Garcia, ULMA Taldeko lehendakaria

ULMAn euskara kudeatzeko politika orokorrak zehazteko, lehenik eta behin atzera begiratu dugu, ULMAko Euskara Planek 14 urteko ibilbidean egindakoa baloratzeko. Izan ere, zenbaitetan sentitu dezakegu aurrerapausorik ez dugula ematen, baina, egungo argazkia eta hasierakoa konparatuz gero, balorazio ona egiten dugu oro har. Lan asko egin da, pertsona askok parte hartu du eraikitze eta eraldatze prozesu honetan eta lorpen garrantzitsuak ere aitortzen ditugu.

ULMAko kooperatibetan egun daukagun euskararekiko giroak ez du zerikusirik orain dela urte batzuk zegoenarekin. Euskara, poliki-poliki, barneratzen joan gara, eta horrek harrotasuna eta poza sortzen du gugan. Aldi berean, aurrerapauso horiek ematea ez da erraza izan, oztopo eta erresistentzia faktore asko egon direlako, eta honek zenbaitetan nekea sorrarazi izan du.

Gainera, bidea luzea dela ere aitortzen dugu. Obra hau bukatzeke dago, oraindik asko falta zaigu, eta politikak zehazteko egin berri dugun lanketa honek eraikin horri bultzada indartsua emateko balioko duelakoan gaude.

ULMA Taldearen berezko araudian aipatzen da euskal kultura eta hizkuntza babestu eta bultzatu egin behar ditugula, baina bakarrik horrekin ez dira bermatzen gure nahiak. ULMAn, gai sozialak eta eguneroko lanekin lotutako gaiak Talde bezala arautu eta landu egiten dira, eta hori da euskararekin ere egin nahi duguna, eta horretarako zehaztu ditugu Euskara kudeatzeko politika orokorrak. Horrekin, euskararen kudeaketak indarra eta homogeneotasuna lortuko du ULMAn. Era berean, gure kolektiboari eta gizarteari begira, talde izaera eta hizkuntzarekiko konpromisoa ere indartuko ditugu.

Euskal Herriko egoitzetan euskaraz lan egitea da gure helburua. Beste hizkuntza batzuk ere erabili eta kudeatu behar ditugu, noski, baina euskara erdian jarri nahi dugu. Badakigu bide luzea dela, eta horregatik esaten dugu progresiboki landu behar dugula. Hori bai, era proaktiboan, hau da, aurrerapausoak egiteko planak martxan jarriz eta beraien jarraipena eginez, etengabe. Hau guztia ez dugu gure lau hormen artean bakarrik egin nahi. Gure bezero eta hornitzaileei begira eta oro har gizarteari begira ere eredu eta eragile izan nahi dugu, euskararen garapen iraunkorrari gure ekarpena eginez.

ULMAko 8 kooperatibetako Batzar Nagusietan eman dugu hizkuntza politikaren berri, prozesuan parte hartu duten pertsonekin egindako bideo hau jarriz:

Euskararen normalizazio prozesuari dagokionez, gure kolektiboan landu eta lortu nahi ditugun jarrerak balio hauen isla izango dira:

– Erantzukidetasuna: denona delako euskara normalizatzeko erantzukizuna. Organoek eta batzordeek arauak, kudeaketa sistemak eta baliabideak jarriko dituzte eta eredu izango dira eta pertsona bakoitzak bere esku dagoena egiteko erantzukizuna dauka.

– Proaktibotasuna, etengabe aurrerantz tira egin nahi dugulako, planak eta ekintzak proposatuz, orain daukagun sugar hori itzali ez dadin.

– Positibotasuna: denok konbentzituta baldin bagaude, arlo sozialean zein exekutiboan, eta iparra garbi baldin badaukagu, baikortasuna, konfiantza eta barne kohesioa hobetzeko ere balio izango du arlo honetan egiten dugunak.

– Parte-hartzea: gure izaerarekin bat doalako, euskararen garapenerako denon ekarpena behar dugulako.

Politika orokorrak adostu eta zehazteko prozesuan ULMAko 100 langilek hartu dute parte. Lantalde nagusian, Taldeko Kooperatiba bakoitzeko lehendakariak eta euskara koordinatzaileak hartu dute parte. Horretaz gain, ULMA Taldeko zuzendari nagusia ere izan da lantalde horretako kidea, bere bitartez alderdi exekutiboaren partaidetza bermatzeko. Hau oso gauza positibo eta eraikitzailea izan da, lantalde honek egindako proposamenak nolabait exekutiboaren lehenengo oniritzia baitzeukan. Taldeko Motibazio Taldeak eta baita Euskarazko IKTen Batzordeak ere egin dute beraien ekarpena, bakoitzak bere ikuspegitik, eta ULMAko kooperatibetako Euskara Batzordeekin ere egin da prozesua.

Behin prozesua bukatuta, ULMAko Euskara Planen logotipoa eta lema sortu ditugu. Hitz nagusi bezala “haritza” hartzen dugu. “Hartu” eta “hitza” hitzekin jokoa egin dugu horretarako. Haritza zuhaitz indartsua da, eta horrelakoa nahi dugu izatea euskararen presentzia ULMAn: indartsua, sendoa eta ondo errotua. Haritzaren hostoek komikietako elkarrizketak irudikatzen dituzte, eta hosto bakoitzak ULMAko kooperatiba baten kolorea dauka. Horretaz gain, “ULMAn har ezazu hitza” esaten dugunean, parte hartzea sustatu eta eskatzen ari gara.

Prozesuaren eta emaitzaren balorazio positiboa egiten dugu ULMAn. Prozesua bera aberasgarria izan da. Batetik, parte-hartzaileok geneuzkan ideiak eta egonezinak antolatzeko balio izan duelako. Bestetik, Talde osoarentzat marko orokor berri bat diseinatzeko prozesuan, gure arteko kohesioa hobetu delako eta pertsona bakoitzaren euskararekiko atxikimenduari ere bultzada polita eman diogulako. Horretaz gain, ULMA Taldeko zuzendari nagusiaren parte-hartzea argi eta garbi lanketa honen arrakastarako gakoetako bat izan dela esan dezakegu.

Raul Garcia (ULMA Taldeko lehendakaria)

Irakurtzen jarraitu...

Azken garaian “arnasgune” hitza asko entzuteaz gain, euskarari eusteko ezinbesteko guneak direla ere aipatu izan da. Arnasguneak herriak edota eskualdeak izan daitezke, baina baita bestelako gune batzuk ere; adibidez, lantegi bat edota lantegi bateko gune txikiago bat. Eta zalantzarik gabe, nire ustez euskararen normalizazioan aurrera egiteko ezinbestekoak dira. Horren harira, Fagor Elektronikako esperientzia konpartitu nahi dut zuekin.

Fagor Elektronikak, Emunen eskutik,urteak daramatza euskara normalizatzeko ahaleginetan. Aurrerapenak egin ditugula ezin da ukatu, nabarmenak direlako, baina, hala eta guztiz ere, sakon-sakonean galdera bat datorkigu behin eta berriz: zer egin dezakegu atzerapausorik ez egiteko? Erantzuna ez da erraza, baina bide onetik goazela uste dut. Fagor Taldeko lan ildoetariko batek arnasguneak bultzatu behar direla esaten du eta horretan ari gara.

Iaz lantegiko 5 gune izendatu genituen arnasgune. Euskara hutsean funtzionatzen dute. Gune horietako kideen arteko hartu-emana euskaraz da ahoz zein idatziz eta harreman informaletan zein bileretan. Eta printzipioz gune edo sail horietara ezingo da sartu lanera euskara normaltasunez erabiltzeko prest ez dagoen inor.

Jakina, horrek ez du esan nahi beste gune batzuetan euskara ez dela erabiltzen. Baina, gune bat arnasgune izendatzeak gune hori ahaldundu egiten du eta aurrera begira babestu. Era berean, erabaki horrekin norabide bat eta mezu garbi bat ari gara bidaltzen: borondate irmoa dugu euskarak bere lekua har dezan.

Iaz, Elektronikako sailkako edota gunekako analisia egin ostean, langileen %10 arnasguneetan aritzeko moduan zeudela ikusi genuen. Abiapuntua hori izanda, plan estrategikoan urtero gune horietan % 4 gehiagok lan egitea aurreikusi genuen. Urtebeteko ibilbidea egin ondoren, uste dugu langa hori gainditu eta aurten arnasguneetan lan egingo duten langileak %19 izatera ere heldu gaitezkeela. Arnasgune bilakatzeko prozesua lasai egin behar dugu, baina ditugun aukera guztiak aprobetxatuta.

Bestalde, arnasguneak sortu eta hedatzeko prozesu honi jarraipena egiteko modua ere finkatu dugu: urtean hiru bilera labur egingo ditugu arnasguneetako kideekin ondo egindakoak, arazoak, zailtasunak eta abar detektatzeko, eta, behar izanez gero, aholkua eta laguntza eskaintzeko.

Horretan gabiltza, ondo ari garelakoan gaude eta ez dugu amorerik emango.

Enrike Letona (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Otxarkoaga eta Txurdinagako EISEko hezitzailea den Izaskun de la Ruari elkarrizketa

EISEko gizarte hezitzaileak argazkian. Eskuinean Izaskun de la Rua

·  Zein lan egiten duzue EISEn (Equipo de Intervención Socioeducativa)?

Otxarkoagan eta Txurdinagan bizi diren adingabe eta familiak artatzeko helburua duen prebentziozko hezkuntza-programa da gurea. Egoera zaurgarrian edo babesik gabe geratzeko arrisku arinean dauden familiak hezitzaileokin harremanetan jartzen ditu.

Gizarte Zerbitzuek komunitateko gainerako baliabideekin koordinatuta egiten dugu lan (ikastetxeak, osasun-zentroak, e.a.).

·  Zer esan ohi dizu guraso batek euskarari buruzko aipamena egiten diozuenean?

Aukera gutxi daukagu euskarari buruz hitz egiteko. Euren seme-alabekin euskaraz egiten dugunean harro sumatzen ditugu gurasoak. Haurrak euskaraz berba egiten entzutean, poztu egiten dira. Otxarkoagako auzoan, eta familia batzuekin bereziki, euskara bazterkeriarako beste eragileetako bat da, eta egoera horrekin apurtu behar daukagu.

·  Eta zuen zerbitzuan dabiltzan haur edo nerabeek zein harreman dute euskararekin?

Euskara ez da euren etxeko hizkuntza, beraz, gai pertsonaletan sakontzen dugunean erraztasun handiagoa daukate gaztelaniaz berba egiteko.

Gehienentzako euskara eskola hizkuntza baino ez da, eta eskolarekiko daukaten harremana oso ona ez denez, ba atera kontuak! Gainera, eskolarekiko harremana hobetzen da formakuntza profesionalera joaten direnean, eta auzoko formakuntza profesionaleko zentroak gaztelaniaz dira. Ondorioz, sarritan behartutako harremana dela esango nuke.

·  Eta zuek, hezitzaileek, nola bizi duzue euskararen gaia?

Azkeneko urteetan, jarrera aldaketa handia bizi ahal izan dugu lantaldean. Hezitzaileak jabetuta gaude euskara gure eskuhartzea hobetzeko eta gizarteratze helburuak lortzeko bidea dela.

·  Zer egiten ari zarete zuen zerbitzuan euskarari leku egiteko?

Lehenengo eta behin, prestakuntza, langileen euskara maila indartzeko eta beldurrak astintzeko.

Eta hortik aurrera, euskara gure egunerokotasunean sartzen ari gara: hezkuntza zentroekiko harremana pixkanaka euskalduntzen ari gara, zenbait ekintza euskara hutsean egiten ditugu, gure arteko harremanak euskalduntzen ari gara. 

Komunitate mailan, auzoan, euskara lantalde bat sortu dugu Gizarte eta Hezkuntza Mahaiaren barnean, eta parte hartzen dugun ekintzetan euskarari leku egitearen konpromisoa hartu dugu.

·  Zer eskatuko zenieke Otxarkoagako euskaldunei?

Otxarkoagako euskaldunak mugitzen hasi dira eta ideia politak dauzkate. Hala ere, kalean ia ez da euskararik entzuten, eta auzoan bertan dauden hezkuntza zentroak A eredukoak dira. Hezkuntza Sailak (eta instituzioak, orokorrean) zentro hauetan baliabideak handitu beharko lituzkete. Kontraesana da, Otxarkoagan beste auzo gehienetan baino arazo gehiago daude eta euskaraz ikasteko aukera gutxiago eskaintzen ditu administrazioak. Hemen ez dago euskara ikasteko gurasoentzako eskaintzarik eta eskola A ereduan da, juxtu inonn baino behar handiagoa dagoen auzoa izanda. Ez du zentzurik, politika honekin auzotarren bazterkeria areagotzen gabiltza, ez zaielako euskara ikasteko aukerarik eskaintzen. 

Txurdinagako egoera ezberdina da, eskolak D ereduan izanda ere,  hemen ere euskara ez da kalean entzuten. Baina, Txurdinagako gizartearen gehiengoa ijitoa eta txiroa ez denez, erakundeek daukaten jarrera oso ezberdina da.

Euskarak ekonomiarekin zerikusi handia dauka, auzo txiroetan ez da euskara ikasteko aukera ematen eta besteetan bai. Euskararekiko sentsibilitate eta egoera ezin da familien gain jarri, familiek euskaraz ikasteko eskaintzen zaizkien baliabideak urriak direnean. Baliabide ezak areagotzen du familien eta auzotarren bazterkeria eta horrekin apurtu beharra dago.

 

Amaia Balda (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...