Danobateko erabaki organoek Aginte Panelaren bidez egiten diote jarraipena euskararen erabilerari.

Aginte panel hau Zuzendaritza Batzordeak, Kontseilu Errektoreak eta Kontseilu Sozialak hilero erabiltzen duen tresna da erakundearen kudeaketa helburuen jarraipena egiteko. Txertatzen diren gaien artean daude eskaerak, fakturazioa, proiektu estrategikoen jarraipena, pertsonen bilakaera eta abar.

Erabaki organoek euskararen erabileraren jarraipen sistematikoa egiteko helburuarekin, 2017an 3 adierazle txertatu dira aginte panel honetan. Adierazleak definitzerako orduan, kontuan hartu dira Danobaterako esanguratsuenak diren arloak:

·    Lanpostuko euskara eskakizuna betetzen duten kontratatu berrien kopurua

·    Bileretan euskararen erabilera ahoz eta idatziz

Adierazleak Euskara Batzordeak proposatu ditu eta Zuzendaritzak bere horretan onartu.

Hilero adierazle bakoitzari dagokion ehunekoa txertatzen da tresnan eta erabaki organoetan kopuruen bilakaeraren jarraipena egiten da.

Pausu hau emateko ezinbesteko izan da Euskara Batzordearen eta Zuzendaritzaren arteko elkarlana.

2018ko helburuen artean egongo da organo hauetan bilakaerari buruzko hausnarketa bultzatzea.

Saioa Amuriza (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Oarsoaldean lan mundua euskalduntzeko egiten ari diren ahaleginei buruzko artikulua argitaratu zuten NAIZen aurreko astean. Oarsoaldeko Euskara Saileko zuzendari Joxe Luix Agirretxek esandakoak jaso dituzte eta lanketa horren adibide gisa, ABB Niessen enpresari buruzko bideo laburra ikus daiteke.

 

2003an jarri zen indarrean eskualdean OLA plana, hau da, Oarsoaldeko Lan mundua Euskalduntzeko Plana. Garairik onenean 11 enpresa izan dira OLA planean aritu direnak. Joxe Luixen ustez, eskualdean OLA planean dauden enpresen arteko lotura egitea inportantea da, bakarrik senti ez daitezen eta egitasmo handiago baten parte direla ikus dezaten. «‘Olakaria’ izeneko berripapera igortzen diegu aldian-aldian eta hilero euskararen inguruko jakingarriez osaturiko newsletter moduko bat». Horretaz gain, jardunaldiak eta topaketak antolatu ohi dituzte enpresen artean, bai jakintza konpartitzeko bai elkarri animoak emateko.

Artikulu osoa hemen: Lan munduan euskara

Juanjo Ruiz (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Idatzian euskara bultzatzeko ekimenak martxan jarri izan ditugunetan, maiz sumatu izan dizkiegu ezerosotasunak, ez horiei soilik baina, hezkuntza-sistemetatik euskara idatzia lantzeko aukerarik eman ez zaien euskal hiztunei. Datozen hauek, esaterako, aurrez aurre entzundakoak dira:

Inoiz semeari oharren bat utzi izan diot euskaraz, baina, gaizki egiten dudala esaten dit”

Erosketa-zerrenda gaztelaniaz egiten dut, ingurukoek barre egingo didaten beldurrez”

Nire erreleboaren ondoren datorrenak oso ondo daki euskaraz, eta ez naiz ausartzen berari argibideak euskaraz idazten”

Behin e-maila euskaraz bidali nion, eta zuzenduta erantzun zidan”

Txiste honek baditu urteak: umea itotzeko zorian atera dute itsasotik hondartzara. Gurasoa, konturatu denean, zuzen umearengana joan, belarrondokoa eman, eta esan dio: “igerian ikasi arte, ez zara berriro uretara sartuko”.

Txistea baino berrixeagoa da, baina ez hain berria ere, Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Aholku Batzordeak eskatuta, Joserra Garziak, Kike Amonarrizek eta Andoni Egañak landutako Euskararen kalitatea: zertaz ari garen, zergatik eta zertarako txostena. Besteak beste, kalitatea/kantitatea eta zuzentasuna/jatortasuna/egokitasuna kontzeptuak aletu zituzten bertan.

Esperientziak, txisteak eta txostenak kokatu ondoren, azpiko esakuneak, aipatutako testuinguruetan, egokiak gutxienez badira:

Seme-alabei oharra: “Egun afaria izanen dut. Frigorificuan ttuzu arrautzak ta chistorra

Erosketa-zerrenda: “Azenariok, lechugak, esnea, zortzi yogur ta arrozcoleche bat, chocolatea eta ogie”.

Lankideari oharra: “Robotan aldeko atia esin da sarratu. Pasatu avisua mantenimientuai

Ortografian arriskuak hartzea egokia da, beraz, baita bilera-dei bati e-mailez erantzuteko ere: “Ni hordubitan hiritxiko nahiz”.

Goiko gomendio horiek, zuzenean, euskara idatzian hezteko aukera izan ez dutenentzat dira, erosoago idatz dezaten, eta, zeharka, aukera izan dutenentzat, erosoago irakur dezaten.

Asier Iriondo (EMUNeko langilea, euskara eskoletan)

Irakurtzen jarraitu...

EDERFIL-BECKER kooperatibak, 1977 urtean sortu zenetik, eroale elektrikoak egiten ditu Alegi eta Legorretan dituen lantokietan. Ingurune oso euskaldunean kokatua, 2009an ekin zion kooperatiba euskalduntzeko lanari, lankideen gogoak eta MONDRAGON taldearen hauspoak eraginda.

Ez da makala izan bederatzi urte hauetan lortutakoa. Hasierako urte haietako parte-hartze handiak eta lankideen grinak lekua utzi die poliki-poliki erakunde mailako lidergoari, eta gaur egun baiezta genezake EDERFIL-BECKEReko euskara plana heldutasun fasean aurkitzen dela: euskararen presentzia handia da lantoki eta bulegoetan, euskaraz lana egiteko aukera bermatzen da —hein handi batean—, onartuta daude hizkuntza irizpideak eta hizkuntza eskakizunak, eta bitartekoak eskaintzen dira enpresan bertan euskara ikasteko. Horren guztiaren aitortza jaso zuen enpresak 2015ean BIKAINen erdiko mailako ziurtagiriarekin.

Zein dira, baina, aurrera begira kooperatibak dituen erronka nagusiak?

Lehenengo erronka egungo heldutasun fasetik iraunkortasunerako bidea egiten joatea da: euskara plana eta bere jarraipena kooperatibako prozeduretan erabat integratzea eta erakunde mailako lidergoa sendotzea. Hori guztia kooperatibako kolektiboaren parte hartzea alde batera utzi gabe.

Bigarren erronka, erabileran: %80ko euskararen ezagutza eta %67ko hitz egiteko gaitasunarekin euskaldunen leialtasuna %100 izateko bidean jartzea da asmoa, erabilera handitzeko. Izan ere, gauza bat da euskaraz lana egiteko aukera eskaintzea, eta beste bat egunerokoan euskaraz lana egitea erabakitzea.

Eta hirugarrenik, baina ez horregatik garrantzia txikiagoarekin, euskara ikasleen erronka dago: egun hamaika pertsona ari dira euskara ikasten EDERFIL-BECKERen, eta hori langile guztien %5 da. Horren ikasle kopuru handiak izateak erakusten du lanera sartzen diren langile ez-euskaldunek euskararen beharra sentitzen dutela, eta asmatu egin dela behar horri erantzun egokia ematen. Zalantzarik gabe zaindu eta elikatzen jarraitu beharreko dinamika da, errefortzu positiboa landuz eta ezagutzatik erabilerarako saltoan lagun eginez.

Ondo egindako lanak ematen duen oinarriarekin, aukeraz betetako etorkizuna dauka kooperatibak. Jarraitu dezala urte askoan eroaleak egiten, eta euskara etorkizunera eroaten.

Ekain Zubizarreta (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Urtarrilaren 17an, zeinu hizkuntzak izan zituzten hizpide Oihaneder Euskararen Etxean, Hitz Adina Mintzo  egitasmoaren eskutik. Hizkuntza gutxituak ezagutzera emateko hitzaldi zikloak antolatzen dituzte Hitz Adina Mintzo egitasmoko kideek, eta 2017-18koa hirugarren aldia izan dute.

Urtarrileko hitzaldian, beraz, zeinu hizkuntzak eta gorren komunitateak izan ziren protagonista; lau “hizlari” aritu ziren:  Miren Lazkano Baltzategi arlo teorikoaz arduratu zen; Cristina Campok zeinu hizkuntzen ikastaro txiki bat eman zuen eta, horrez gainera, gor izanda, bere bizi esperientziaren eta iritzien berri eman zuen; Cristinak zeinu hizkuntza bidez adierazitakoa euskarara ekarri zuen Ainitze Laskurain interpreteak,  eta lanbideari buruzko hainbat argibide ere eman zituen; azkenik, Sheila Garcia saio osoan interprete lanetan aritu zen, euskaraz esandakoak zeinu hizkuntzara ekartzen. Horrenbestez, osoko ikuspegia izan zuen saioak.

https://www.facebook.com/Oihaneder/videos/1940127999571192/

Zeinuen hizkuntzei buruzko historia azaltzen hasi zuten saioa; argi-ilunez beteriko narrazioa da. Lehenengo erreferentziak XVI. mendekoak dira, eta horien bidez dakigu zeinuak erabiltzen zirela nobleziako seme-alaba gorrei ahozko hizkuntza irakasteko. Horren ondoren, XVII. mendetik aurrera, gorrentzako eskolak ugaritu egin ziren Europan eta Estatu Batuetan. Eskola horietan, gorrak elkartu egin ziren, komunitate gisa eratzen hasi ziren, eta horrek ekarri zuen zeinu hizkuntzak nabarmen garatzea.

1881ean, zeinu hizkuntzen normalizazioan eten nabarmena ekarri zuen gertakari bat jazo zen: Gorren Irakasleen Nazioarteko Kongresua. Bildutako irakasle gehien-gehienak entzuleak ziren, eta erabaki zuten zeinua baino askoz hobea zela hitza gorrak gizarteratzerako. Helburua zen, nolabait, gorrak entzule bilakatzea, eta horrek ondorio larriak izan zituen, eskola zein elkarte askotan zeinuak erabiltzea galarazi baitzen. Egoera hori iraultzen hasteko mugarria William Stokoe hizkuntzalariak 1960an  argitaratutako Sign language Structure lana izan zen.

Stokoe-ren lana iraultzailea izan zen; besteak beste, zeinu hizkuntzak ahozko hizkuntzen pare jartzen zituelako, “hizkuntza oso” izaera aitortuz. Gaur egun, lan horri eta horrek izandako zabalpenari esker, gero eta gor gehiagok bizi dute harrotasunez gor izatea, eta horren eraginez, gero eta ohikoagoa da zeinu hizkuntzak ama hizkuntzatzat hartzea eta horien zabalkundea sustatzea.

Bestalde, gorren eta zeinu hizkuntzen egungo egoeraz ere jardun zuten: zeinu hizkuntzek haur eta gaztetxo gorren hezkuntzan duten lekua, erkidegoko interpretaritza zerbitzuaren ezaugarriak, gorrek lan munduan bizi duten egoera, aisialdirako aukerak, teknologia berriek ekarritako iraultza…

Zati teorikoaren ondoren, bertaratutakoen galderak etorri ziren, eta elkarrizketa polita sortu zen. Cristinak erantzun zituen galdera gehienak. Azaldu zuen, esaterako, berak zorte handia izan zuela hezkuntza arloan, ikaskideen artean integratuta egon zelako eta zeinu hizkuntza jaso zuelako; izan ere, kontatu zuenaren arabera, geroago ezagutu dituen beste gor batzuek ez dute horrelako aukerarik izan. Bestalde, kritiko agertu zen interpretaritza zerbitzua jasotzeko aukera murritzekin, eta Europako iparraldeko herrialdeak jarri zituen eredu: bere hitzetan, adibidez, urtebetetze jai bat ospatzeko interprete zerbitzua jaso dezakezu doan herrialde horietan; hemen, berriz, zerbitzua jasotzeko aukerak askoz mugatuagoak omen (medikutara joateko, lan arloarekin lotutako izapideak egiteko, epaitegira joan behar izanez gero…).

Babestuko enpresetatik kanpo gorrek lana aurkitzeko izaten dituzten zailtasunak ere azpimarratu zituen Cristinak, eta adierazi maiz jaso izan dituela ezezkoak gor izate hutsagatik. Horrez gainera, nabarmendu zuen, entzuleek eta gorrek komunikatzeko beharra dutenean, oso garrantzitsua dela lasai egotea eta entzuleek poliki hitz egitea; modu horretan, ezpainak errazago ulertu ahalko ditu gorrak.

Galde-erantzunen ondoren, ikastaroa etorri zen. Oinarri-oinarrizko esaera eta hitzak erakutsi zituen Cristinak (“egun on”, “gabon”, “astegunak”, “hilabeteak”…). Amaieran, gonbidapena egin zien bertaratuei zeinu hizkuntzen ikastaroetan izena emateko.

 

Miren Lazkano (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...