Fagor Industrialen, Oñatin, 2016tik talde batean baino gehiagotan jarri izan da martxan hizkuntza ohiturak aldatzea helburu duen Eusle metodologia; baina 2017an lehen aldiz bi taldetan probatu genuen Soziolinguistika Klusterrak gidatutako ikerketaren baitan. Taldeetako bat bulegoko 11 langilekoa izan zen, eta bestea, tailerreko 22 lagunekoa. Taldeek, ezagutzari dagokionez, antzeko ezaugarriak dituzten arren, emaitzak ezberdinak izan dira.

Bulegoko taldeko langileek, esperientzia hasi aurretik, euren arteko elkarrizketen %59 euskaraz izaten zela adierazi zuten. Ezagutzari erreparatuta, %82 elebidun osoak dira, eta %18 elebidun hartzaileak. 3 lagunek aritu behar izan zuten une oro euskaraz 8 aste horietan zehar txandaka, eta bi hilabeteren ondoren, aitortutako erabilerak %14,5 egin zuen gora. Metodologiak zehaztutako eran, esperientzia amaitu eta 3 hilabetera berriro galdetu zitzaien taldekideei gainerakoekin, bikoteka, euskara zenbateraino erabiltzen zuten, eta, datuak bigarren neurketatik apur bat behera egin bazuen ere, %12ko igoerari eustea lortu zuten.

Tailerreko 22 pertsonako taldean ere, %86 elebidun osoak dira eta gainerakoak elebidun hartzaileak. Hasieran esan dugun moduan, nahiz eta ezagutza datuak antzekoak edo hobexeagoak izan, Eusle metodologia aplikatu aurretik aitortu zuten erabilera % 34koa zen. Guztira, 6 Eusle izan zituzten (une oro euskarari eusteko zeregina zuten langileak), txandaka, eta 8 asteak pasatutakoan, erabilerak %17 egin zuen gora. Hala ere, talde honen kasuan, lortutakoari eusteko zailtasun handiagoak izan zituzten, eta esperientzia amaitu eta 3 hilabetera, guztira, %4ko igoerari baino ezin izan zioten eutsi.

Zenbakiak ikusita eta langileekin izandako esperientziaz aurrez aurre hitz eginda, honako ondorio hauekin laburbil daitezke bi esperientziak:

– Talde handian lorpena txikiagoa izan da.

– Hasi aurretik erabilera baxuena zuen taldeak ezin izan dio esperientzian zehar erabileran egindako aurrerapenari eutsi.

– Euskarari eusteko zeregina izan duten langile ia guztientzat oso zaila izan da elkarrizketa elebidunetan amorerik ez ematea.

– Bi kasuetan, bikote batek baino gehiagok aldatu dute euren arteko hizkuntza ohitura; bai Eusle izan direnek, eta baita izan ez direnek ere.

Amaitzeko, kontuan izatekoa da metodologia honi esker langileak inplikatzea lortu dela: Pello Jauregik eta Pablo Suberbiolak gidatutako bileran parte hartu zuten guztiek, talde bakoitzak koordinatzaile bat izan du SLKrekin harremana izan duena, Eusleak euren artean izendatu dituzte, astero berrespen fitxa bete behar izan dute… Baina ez hori bakarrik; gainera, hizkuntza ohiturak aldatzeko pausoa emateko ez ezik, euren artean nortzuekin egiten duten euskaraz eta nortzuekin ez jabetzeko balio izan die. Orain, emaitzok aztertu eta aurrera begira erabileran eragiten jarraitzeko zer egin nahi duten eta zertarako prest dauden hausnartzeko garaia da.

Eresti Oiarbide (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Zegama. Gipuzkoa hegoaldeko herri bat da, Goierri eskualdean. Doi-doi 1.500 biztanleko langa gainditzen du. Sarrera hau euskararen ezagutzari eta erabilerari buruzko datuekin osatuko dugu: euskaldunak %83 dira, ia-euskaldunak %6 eta erdaldunak %10 (Eustat, 2016). Erabilera, berriz, %68koa zen 2011n.

Aurtengo martxoan deitu zuen Zegamako Udaleko Euskara Batzordeak EUSKARALDIA antolatzen hasteko lehen bilera. Lehen erabaki esanguratsua antolaketa taldea herritar gehiagori zabaltzea izan zen. Hori horrela, 10-12 laguneko talde motorra lanean hasi zen. Adinez, jatorriz, generoz eta lanbidez talde anitza osatzea lortu da, udala eta herritarrak bat eginik lehen unetik. Hau indargune garrantzitsua izan da orain arteko ibilbidean.

EUSKARALDIAren egitasmoari lotuta, orain arte, honako ekimen hauek nabarmenduko genituzke:

-Maiatzaren 10ean EUSKARALDIAren aurkezpen publikoa egin genuen berrogeita hamar bat herritarren aurrean Aitziber Garmendia aktorearen laguntzaz. Herriko hiru gazte izan ziren saioa gidatu zutenak eta horrek ekitaldiari beste balio bat erantsi zion.

-Ekainaren 23an San Juan bezperako suaren inguruan Desioak sutan ekimena prestatu zuten batzordekideek. Hots, herritarrek euskararekiko dituzten desioak jaso, kutxa batean sartu eta sutan erre desio horiek bete daitezen.

-Honi guztiari EUSKARALDIAren irudia sozializatzeko herriko hainbat ekintzetan egin den ahalegina erantsi behar zaio, toki askotan agertu da EUSKARALDIAren logotipoa herriko elkarteen borondate onari esker.

Orain opor osteko garaia dator eta lanak ugaritu egingo dira baina horrek ez gaitu kezkatzen. Taldekideek erakutsi duten gogo eta ilusioarekin ondo joango den uste sendoa baitaukagu. Azpimarragarria da Zegamaren moduko herri bat erakusten ari den indarra tamaina honetako erronkari eusteko. Hunkigarria ere bai, herritarrak auzolanean ikusita.

Opor osteko garaia herriko jaietan, San Bartolometan, hasiko dugu Irten armairutik ekintzarekin: izena eman nahi duten herritar guztiei argazkia aterako zaie (bakarka, binaka nahiz taldeka) berariaz prestatutako armairu batetik irtetera doazela irudikatuz. Hori eta gauza gehiago izango dira jaietan izena emateko garaia badatorrela gogoratzeko. Horren ondoren, egitasmoan izen-ematea antolatzen eta hamaika egunak prestatzen jarraituko dugu. Esan gabe doa, Zegamako Talde Motorra zabalik dagoela borondate onarekin datorren herritarren ekarpenei leku egiteko.

Zuk pentsatu al duzu zer izango zaren, ahobizi edo belarriprest?

Inaxio Usarralde (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Badira urte batzuk Araban kirol eta aisialdiko elkarte zein federazioetan euskararen erabilera sustatzeko planak martxan jarri zirela. Egitasmoak probintzia mailan eta hiriburuan izan du zabalkunde handiena, baina poliki-poliki zenbait udalerritara ere hedatzen hasi da euskararen erabilera sustatzeko mikroplanen egitasmoa.

Kirol federazio eta elkarte horietan guztietan, euskararen ezagutza eta erabileraren gaineko diagnostikoa egin dugu eta ondoren, ekintza plan bat diseinatu dugu bakoitzaren beharretara egokitutakoa, eta konpromiso zehatzak hartzeko proposamena egin diegu. Kasu askotan, konpromiso horiek hizkuntza irizpideen oinarrizko dokumentuetan jaso ditugu, lortutakoetan atzerapausorik ez egiteko. Gainera, elkarteetako entrenatzaileekin hizkuntzaren kudeaketaren eta eguneroko jardunean euskararen erabilera areagotzeko metodoen inguruko formazio saioak egin ditugu, eta administrazio nahiz koordinazio lanetan aritzen diren kideekin hausnarketa eta esperientzien trukea bultzatzeko saio bateratuak ere egin ditugu. Mikroplanei jarraipena egitearekin batera, berau inplementatzeko aholkularitza eskaini diegu.

Arabako Foru Aldundiarekin lankidetzan, Emunetik orotara 13 taldetako (federazio zein kirol elkarte) mikroplanei egiten diegu egun jarraipena, azken urteotan martxan jarritakoez gain, aurtengoan 2 kirol elkartetan ere abiatu baitira planak.

Foru Aldunditik sustaturiko planez gain, ordea, Gasteiz eta Asparreneko udalek ere AFAk irekitako bidea jarraitzea erabaki dute;

Gasteizko udalean, 4 talde berrirekin hasi ginen iaz, eta aurten inplementaziorako laguntza eskaintzen jarraitzen dugu; eta beste 3 elkartetan eta federazio batean mikroplanak diseinatu berri ditugu, guztira 7 elkartetan.

Asparreneko udalean, berriz, Araian kirol eta aisialdiako 9 elkarterekin egin genuen iaz mikroplanen diseinua eta aurtengoan, horiei guztiei aholkularitza eskaintzearekin batera, elkarte berri bat gehituko da proiektura.

Bestalde, Arabako Foru Aldundiarekin eta Gasteizko nahiz Asparreneko Udalekin elkarlanean, lurraldean antolatutako jardunaldi eta ekimenetan parte hartzera bultzatu ditugu elkarte eta federazioetako kideak; 2016ko Artiumeko “Euskara, marka eta erronka” jardunaldian, eta 2018ko azaroan egingo den Euskaraldian, esaterako.

Orotara, urte hauetan guztietan euskararen erabilerarako mikroplanak abian jarri dituzten federazio, elkarte eta pertsonak zenbakietara ekarrita, hauek dira datu nagusiak:

EUSKARAREN ERABILERA SUSTATZEKO MIKROPLANAK

Arabako Foru Aldundia

6 federazio eta Kirol Federazioen Elkartea

7 elkarte

Gasteizko Udala

7 kirol elkarte

Asparreneko Udala

6 kirol elkarte, aisialdiko elkarte 1, guraso elkarte 1 eta kirol zerbitzuetako enpresa 1.

GUZTIRA

29 taldetarako diseinatu dira euskara sustatzeko mikroplanak, eta diagnostikoan, diseinuan eta inplementazioan 70 langile, zuzendaritzako kide, koordinatzaile, entrenatzaile eta idazkarik hartu dute parte.

Eresti Oiarbide (Emuneko kidea)

 

 

Irakurtzen jarraitu...

Tosepan eta Garabide aspalditxotik dabiltza elkarlanean eta Emunengana jo zuten Tosepaneko kooperatibetan nahuatl hizkuntza biziberritzeko planak egin nahi zituztelako. Hori dela eta, Emuneko Txerra Rodriguez aholkularia eta Garabideko Juan Luis Arexolaleiba hiru aste egon dira Mexikon, Cuetzalanen.

Hiru aste horietan lau hizkuntza plan diseinatu ditugu. Horietatik hiru plan intentsiboagoak dira eta laugarrena kooperatiba talde osoan eragina izan duen plan orokorra izan da. Azken honek kooperatiba guztietan aplikatzeko moduko oinarrizko printzipio batzuk ezartzen ditu.

Lau plan hauek 2018 eta 2019rako diseinatu dira. Izan ere, plan hauek esperimentuak dira, proba pilotuak. Lehendabiziko aldiz probatuko da Euskal Herrian landutako metodologia gurea ez den beste herriren batean. Metodologia apur bat moldatu dugu, baina nahi dugu testatu, probatu eta ikusi zer emaitza eta zer hutsune izan duen.

Hortaz, plan pilotu horiek testatu ostean, helburua da metodologia prototipatu bat egin eta hurrengo urteetan progresiboki taldeko beste kooperatiba guztietan aplikatzea eta martxan jartzea tankera honetako planak.

Beste bi lan ere egin ditugu Ameriketan. Batetik, plan hauek gidatuko dituen pertsona zelanbait gaitu dugu. Berari formazio pilulak eman dizkiogu eta bi urte hauetan jarraipena eta laguntza eman diogu Euskal Herritik. Bestetik, talde motorra eratu dugu. Talde honek Tosepan barruan hizkuntzaren biziberritzeko proiektu guztiak (planez gain, irratia, murgiltze ereduko eskola eta corpusa batzea) koordinatuko ditu eta, etorkizunean, proiektu berriak jarriko ditu martxan.

Hainbat gauza ikasi dugu han. Interesgarria da beti gure esperientzia destilatzea, interesgarria da beti hemen erabat barneratuta ditugun egiteko moduak beste nonbaiten probatzea, interesgarria da beti egiten duguntxoa beste lurralde bateko errealitatera moldatzea. Horrek gauzek beti dakarte zer ikasia eta, kasu honetan ere, horrela izan da.

Tira, hau laburpen bat baino ez da. Txerrak zein Juan Luisek egindako kroniketan beste hainbat gai jorratzen dira. Eta gonbidatu nahi zaituztegu horiek guztiak irakurtzera.

Txerra Rodriguez (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Azken garaian “arnasgune” hitza asko entzuteaz gain, euskarari eusteko ezinbesteko guneak direla ere aipatu izan da. Arnasguneak herriak edota eskualdeak izan daitezke, baina baita bestelako gune batzuk ere; adibidez, lantegi bat edota lantegi bateko gune txikiago bat. Eta zalantzarik gabe, nire ustez euskararen normalizazioan aurrera egiteko ezinbestekoak dira. Horren harira, Fagor Elektronikako esperientzia konpartitu nahi dut zuekin.

Fagor Elektronikak, Emunen eskutik,urteak daramatza euskara normalizatzeko ahaleginetan. Aurrerapenak egin ditugula ezin da ukatu, nabarmenak direlako, baina, hala eta guztiz ere, sakon-sakonean galdera bat datorkigu behin eta berriz: zer egin dezakegu atzerapausorik ez egiteko? Erantzuna ez da erraza, baina bide onetik goazela uste dut. Fagor Taldeko lan ildoetariko batek arnasguneak bultzatu behar direla esaten du eta horretan ari gara.

Iaz lantegiko 5 gune izendatu genituen arnasgune. Euskara hutsean funtzionatzen dute. Gune horietako kideen arteko hartu-emana euskaraz da ahoz zein idatziz eta harreman informaletan zein bileretan. Eta printzipioz gune edo sail horietara ezingo da sartu lanera euskara normaltasunez erabiltzeko prest ez dagoen inor.

Jakina, horrek ez du esan nahi beste gune batzuetan euskara ez dela erabiltzen. Baina, gune bat arnasgune izendatzeak gune hori ahaldundu egiten du eta aurrera begira babestu. Era berean, erabaki horrekin norabide bat eta mezu garbi bat ari gara bidaltzen: borondate irmoa dugu euskarak bere lekua har dezan.

Iaz, Elektronikako sailkako edota gunekako analisia egin ostean, langileen %10 arnasguneetan aritzeko moduan zeudela ikusi genuen. Abiapuntua hori izanda, plan estrategikoan urtero gune horietan % 4 gehiagok lan egitea aurreikusi genuen. Urtebeteko ibilbidea egin ondoren, uste dugu langa hori gainditu eta aurten arnasguneetan lan egingo duten langileak %19 izatera ere heldu gaitezkeela. Arnasgune bilakatzeko prozesua lasai egin behar dugu, baina ditugun aukera guztiak aprobetxatuta.

Bestalde, arnasguneak sortu eta hedatzeko prozesu honi jarraipena egiteko modua ere finkatu dugu: urtean hiru bilera labur egingo ditugu arnasguneetako kideekin ondo egindakoak, arazoak, zailtasunak eta abar detektatzeko, eta, behar izanez gero, aholkua eta laguntza eskaintzeko.

Horretan gabiltza, ondo ari garelakoan gaude eta ez dugu amorerik emango.

Enrike Letona (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...