KIDEn 2008an abiatu zuten Euskara Plana, eta oparoa izan da egin duen ibilbidea. Oparoa ez ezik, baita kasu aurreratua ere; hala aitortu zion Soziolinguistika Klusterrak 2012an. Lantalan-en aurretik ere aipatu izan ditugu KIDEko praktika onak; hizkuntza-politikaren gaineko artikulu honetan esate baterako. Oraingoan, langileen euskararekiko motibazioa nola lantzen duten azaltzeko eskatu diegu.Presentación1

KIDEn motibazioa ez dugu modu isolatuan eta inprobisatuan lantzen; planifikatuta eta ahalik eta modu integralenean egiten dugu bere lanketa.

A) Motibazioan eragiteko zuzeneko eta zeharkako pertsuasio bideak lantzen ditugu, biak baitira beharrezko eta elkarren osagarri.

a) Zuzeneko motibazioa: Joxpi Irastortzaren doktore-tesian oinarrituz, Erabilera Taldeak erabilera helburuen lanketarako ez ezik, hausnarketarako ere erabiltzen ditugu. Orain langileen gune naturalak baliatzen ditugu gero eta gehiago –Lankide Bilerak, kasu–, baina bitartekoak –hausnarketak– berdina izaten jarraitzen du.

b) Zeharkako motibazioa: lehiaketak, Euskararen Txokoa (ohar-taulan nahiz posta elektronikoz), Euskararen Eguna (KIDEn nahiz eskualde mailan), eta abar antolatzen ditugu.

Motibazio jardueretako edukiak aukeratzerakoan, berriz, bi irizpide hauek jarraitzen ditugu:

B) Momentuan esku-artean edo hizpide dituzten gertuko gaiekin lotura izatea, lanekoak izan daitezke edo bizitza arruntekoak; adibidez, kooperatiban bisioa lantzen ari garen une honetan, bisioa zer den edo Euskara Planaren bisioa zein izan beharko litzatekeen jarri dugu mahai gainean; edo, inguruko herrietako euskararen erabileraren edota ekimenen inguruan aritzen gara KIDEn antzeko egoerarik gertatzen den edo ez aztertzeko; edo, komunikabideetan euskararen inguruko berriren bat argitaratu baldin bada, lankideon artean partekatu dugu.

C) Neurketak egitea, eta neurketa horien emaitzak baliatzea; Pello Jauregik gomendatutakoari jarraiki, edozein esku-hartzeren aurretik eta ondoren neurketak egitea komeni da. Neurketa horien emaitzak motibazio jardueretan erabiliko ditugu datuak aztertu eta hausnarketa egiteko (Erabilera Taldeetan, adibidez). Jasotako informazioari arreta jarrita, eta aztertzeko edo gogoeta egiteko astia hartuz gero, eragina iraunkorragoa dela ikusi baitugu.

KIDEn, esaterako, urtean 3tan egiten ditugu isilpeko ahozko neurketak; eta, Euskararen Egunean, euskararen erabileraren marka hausteko erronka jaurtitzen diegu langileei, eta erronka lortu duten jakiteko egun horretan beste neurketa bat egiten dugu. Gero emaitzak aztertu eta konparatu egiten ditugu (erabilera, leialtasuna, hobekuntza…).

Beste adibide bat, 2 urtetik behin langileei egiten zaien erakunde kultura galdetegia da; galdetegi horretan 6 galdera Euskara Planari buruzkoak dira; 2009. urtetik galdera berberak egiten ditugu, horrela, urtez urtekoa konparatu eta bilakaerak aztertu ditugu.

Esan bezala, horiek guztiak langileak motibatzeko erabiltzen ditugu.

Lortutako emaitzek gure apustuaren egokitasuna berretsi dute, euskararen erabilera nabarmen handitu baita.

Bidaltzailea:  Urrate Etxaburu (KIDEko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...

Gaur egun 360 bazkide dituen Eika kooperatiba 1973. urtean sortu zen Etxebarrin (Bizkaia), Lea-Artibai eskualdean. Bazkide gehienak Lea-Artibai eskualdekoak edo ingurukoak izanik, %89k daki edo ulertzen du euskara. Aurretik ere kasu aurreratu gisa nabarmendua izan du, besteak beste Soziolinguistika Klusterrak. Oraingoan, praktika on bat azaltzeko eskatu diegu, makinak euskaratzen egin duten bidea, hain zuzen ere.

Aurkezpena1

Eika Mondragon Korporazioko Industria Arloko Osagaien Dibisioan dago, eta sutegi elektrikoentzako osagaiak egiten ditugu bertan: bitrozeramikentzako foku irradiatzaileak, eta labeentzako erresistentzia elektrikoak. Eika Taldeko kide ere badira Poloniako planta (EPL), Txekiakoa (CZEika) eta Mexikokoa (EMX).

Euskara Planari dagokionez, honako hau da gure helburu nagusia: Etxebarriko Eika kooperatiban lan hizkuntza eta langileok jasotzen dugun zerbitzu hizkuntza euskara izatea, eta eskualdean eragile moduan jardutea.

Hortaz, euskara planaren helburu nagusia ezagututa, eta Eika industria enpresa dela kontuan izanik, tailerreko makinen arloan aparteko esfortzu eta inbertsio pertsonal eta ekonomikoa egin dugu; izan ere, tailerrean dago langile kopuru handiena –300etik gora makina daude tailerrean, eta 360 bazkideetatik 272 zuzeneko langileak dira–.

Horren erakusgarri, Eikako prozeduretan –inbertsio berrien prozeduran zehazki–, jasota dago makinek euskarazko aukera izan behar dutela, bai botoietan, bai pantailetan. Eta hornitzaileak aukerarik ematen ez duenean, Eikan bertan euskaratzen dira.

Horrela, 15 urtez euskararen normalizatzen jardun ondoren, tailerreko makinen kasuan lortu ditugun emaitzak azpimarragarriak dira:

1) Makinen botoiak: %86 euskara hutsez daude.

Izan ere, Eikako euskararen eskuliburuan jasota dago barne errotuluak –eta, beraz, makinen botoiak– euskara hutsez jarri behar direla.

Zergatik euskara hutsez? Gaztelaniazkoa ere begi aurrean daukagun bitartean euskaldunoi gehiago kostatzen zaigulako euskarazko hitza edo adierazpena geureganatzea. Euskara hutsean jarrita, ordea, euskaldunoi gure hizkuntza ohiturak aldatzeko eta euskarazko adierazpen berriak ikasteko bidea zabaltzen zaigu.

Euskaraz ez dakitenei, bestalde, ahoz azaltzen zaizkie errotuluek zer esan nahi duten (ez da txuletarik erabiltzen); berehala ikasten dute, euskarazko hizkuntza paisaiara ohitzen dira, eta apurka-apurka eta modu errazean euskararen munduan integratzeko ateak zabaltzen zaizkie. Guztiontzako da onuragarria.

2) Makinen aginte panelak eta pantailak: %73 euskaraz ere badaude –horietatik %90ean euskarak dauka lehentasuna, pantaila automatikoki jartzen baita euskaraz–.

Oraindik ere badira euskarazko aukerarik ez duten makina gutxi batzuk, bere garaian hizkuntza bakarrean egoteko diseinatu zirelako; makina horietako gehienak zaharrak dira.

Lan eta lorpen honen oinarrian, Eikako langile guztien nahia eta inplikazioaz gain, Eikako organoen euskararen aldeko apustu argia dago: euskara Eika barruko lan hizkuntza izatea, horretarako euskaraz lan egiteko langileen gogoa eta irakaskuntza arloan egindako lana aprobetxatuz.

Bidaltzailea: Ainhoa Irureta (Eikako produkzio arduraduna eta euskara koordinatzailea)

Irakurtzen jarraitu...

Kide Berriatuan dagoen enpresa da, hotz-ganberak egiten dituzte bertan, eta 2008. urtetik dute euskara plana. Kasu aurreratua da, gainera, denbora laburrean ibilbide luzea egin baitute; besteak beste, hizkuntza-politika esplizitatzeaz gain, hizkuntza-politika hori erakundeko egituran txertatzea lortu dute.

P1080925-1

Zeintzuk izan ziren Kiden euskara plana martxan jartzeko hasierako urratsak?

Kiden euskara plana lantzen hasi ginen bazegoelako euskararen aldeko sentsibilizazioa. Euskara gure hizkuntza izanik, eta euskararen normalizaziora begira, derrigorrezkoa ikusten zen guk lana ere euskaraz egitea. Horrela, momentu hartan, taldetxo bat, Euskara Batzordea, pausoak ematen hasi zen, gogotsu baina  instituzionalizazio maila handirik gabe.

Beste urrats bat emateko helburuarekin, eta Mondragonek kooperatiba guztietarako onartu zituen oinarriak (ENO) aprobetxatuta, 2010ean politika horiek KIDEra egokitu genituen, eta Kontseilu Errektoreak onartu eta ezarri egin zituen. Bertan zehaztu zen helburua nagusia, lana euskaraz egitera iristea, hain zuzen ere. Horrela, hainbat politika, aurretik modu naturalean eta pertsona bakoitzaren jarreraren arabera egiten zirenak, esplizitatu egin ziren.

Helburu nagusia lortzera bidean emandako pausoen erakusgarri da enpresako kultura galdetegian euskara planari buruzko galderetan lortutako emaitzak. Gainera, Kide kokatuta dagoen inguruneko egoera soziolinguistikoak ere horretarako aukera aparta eskaintzen digu.

Irakurtzen jarraitu...