Euskararen normalizazioa hizpide, hainbat kooperatibak hartu zuen parte uztailaren 18an MONDRAGONek antolatutako euskara topaketan.

Jarraibideen esparruan sakontzea da MONDRAGONeko euskararen plan estrategikoaren ildoetako bat. Zentzu horretan, Korporazioak ezarrita dituen Euskara Normalizatzeko Oinarriei eutsiaz batera, normalizaziorantz zenbait bide planteatu ziren Topaketan, hala nola euskaraz sortzea, ulermena bermatzea, euskararentzat funtzio propioak zehaztea eta eragileak sortzea. Finean, helburua da euskara normalizatzeko oinarrietatik euskararen normalizazio eredura bideak urratzen jarraitzea.

Ander Etxeberria MONDRAGONen hedapen kooperatiboaren arduradun eta euskara koordinatzaileak ireki zuen topaketa. Printzipio kooperatiboen artean jasotakoa gogora ekarriz –”Euskara, hizkuntza nazionala den aldetik, eta euskal kulturaren bereizgarriak suspertzen laguntzea”–, Korporazioak euskararen inguruan eginiko ibilbidea laburbildu zuen, zenbait mugarri azaldu eta 2006an onartutako Euskara Normalizatzeko Oinarriak azpimarratu zituen helburuari erreparatuta: lankideek zein hornitzaile eta bezeroek euskararen aukera bermatuta izatea.

Euskara Planak, Ziurtagiriak…

Oinarrion baliagarritasuna eta emaitza gogora ekarri ondoren (62 euskara plan Korporazioan, 28 Bikain ziurtagiri, Euslan eta Euskaragile egitasmoetan partaide gehienak kooperatiba kideak), normalizazioaren kontzeptuak iradokitzen duenaren gainean gogoeta egin zuten bertaratuek. Ondoren, normalizaziorantz egin beharreko bideen erakusgarri, Eika, Kide, Orkli, Fagor Taldea eta Fagor Ederlan kooperatibek euren egitasmoen berri eman zuten.

Eika (Ima Elexpuru). Euskaraz sortzeko lan ildoa abiatzera doaz datorren plangintzaldian. Epe motzean, euskaraz sortzeko dituzten aukeren diagnostikoa egingo dute eta estrategiak zehaztuko dituzte.

Kide (Zuriñe Arakistain): Lanpostuetako hizkuntza profilak definitu dituzte eta euskara kooperatibako kudeaketa sisteman txertatuko dute.

Orkli (Andoni Zubeldia): Hizkuntza eskakizunen proiektuarekin euskara enpresako sisteman sartzeko bidea ireki dute.

Fagor Taldea (Leire Okarantza): Plangintzaldi honetan euskarari funtzio propioak emateko lan ildoa abiatu dute, arlo instituzionaletik hasita eta bazkidetza harremanei helduta.

Fagor Ederlan (Ainhoa Mendibil). Hizkuntza ohiturak aldatzeko euskara eragileak aktibatu dituzte Prest! dinamikaren bitartez.

Amaiera emateko, Eider Alustiza Emuneko berrikuntza arduradunak normalizazioaren gainean jardun zuen. ENOren helburuaren garrantziari erreparatuz, hizkuntzaren normalizazioa lan munduan adierazteko gakotzat jo zituen honako ezaugarriak: euskarak erabilera erosoa izatea, naturala eta iraunkorra.

Jatorrizko albistea: Tu Lankide

Irakurtzen jarraitu...

Azken urteotan hizkuntz ohiturak aldatzeko dinamika herritarrak ugarituz joan dira. Hala, Donostiako Egia auzoan, Lasarten edota Agurainen martxan jarritako dinamikak hedatzen hasi arte. Herri horietako emaitzen bila Fagor Ederlanen ere heldu diote erronkari, eta hizkuntza ohiturak aldatzeko PREST dinamika jarri dute martxan.

Denbora tarte baterako, hiztunak rol bat hartu eta hori betetzea da erronka. Euskaraz ulertzea da parte hartzeko ezinbesteko gaitasun bakarra, eta, noski, euskaraz bizitzeko ahalegin txiki bat egiteko borondatea.

Erraza da ariketa: batzuk “Belarriprest” izatea erabaki dute, euskaraz entzutea izan da euren lana. Eta beste batzuk, berriz, “Ahobizi” izan dira, ulertzen duen guztiari euskaraz egin diotenak. Batzuek zein besteek hautatu duten rola ageri den txapa bana eraman dute paparrean erronkak iraun duen artean, hilabete bat, kasu honetan. Horrela, elkarri “baimen” antzeko bat eman dio batak besteari euskaraz hitz egin eta entzuteko. Eta era berean, babesa ere izan dute, bakarrik ez dihardutenaren erakusle.

Martxa onean

Hasieratik anbizioz jokatu, eta ez zuten erronka makala jarri. Fagor Ederlango negozio bakoitzean euskaraz ulertzen zutenen erdiek parte hartzea lortu nahi zuten, eta lehen helburu hori lortzeko oso gertu egon dira. 590 parte-hartzaile nahi zituzten Euskara Batzordeetako kideek, eta 560 pertsonek eman dute izena.

Zer dela eta jarri duzue martxan PREST dinamika Ederlanen?

Ruben Beitia, Emuneko aholkularia. Ederlanen euskaraz normaltasunez egitea posible izan dadin baldintzak sortzen lan handia egin da azken urteetan. Baina, badakigu, horretaz gain, erabilerari berari ere egin behar zaiola tira, erabilerak erabilera baitakar, hau da, gaur euskara erabilita bihar erabili ahal izateko baldintzak sortzen ari naiz. Horretarako baina, langileak aktibatu beharra dago eta horretan laguntzen duelako jarri dugu martxan PREST dinamika.

Zertarako balio du PREST dinamikan parte hartzeak?

Marcial Iruretagoiena, zuzendaria. Oso eroso sentitu naiz. Dinamika polita da, eta ea poliki-poliki ohiturak aldatzeko balio duen. Ikasten ari direnentzako ere balio du, eta, beraz, ezin hobe!

Aitziber Iturbe, Erabateko Kalitateko arduraduna. Oso ondo sentitu naiz “Ahobizi” izaten. Bestela ere euskaraz egiteko joera handia daukat, baina honek norbera eta ingurukoak euskaraz gehiago egitera animatu gaitu. Ohartu naiz jende askok dakiela eta ulertzen duela euskaraz, eta batzuetan behar dira horrelako dinamikak erabilera bultzatzeko. Jendeari bultzadatxo bat emanda erabilerak gora egiten du; niri “Belarriprest”ek eurek eskatu didate euskaraz egiteko, eta, beraz, horretan ari naiz.

Aitor Aspe, lehendakaria. Izugarrizko poza eman dit dinamika honekin jendea nola aktibatu den ikusteak. Horrelakoak ere oso beharrezko ditugu, eta egia esan, ni neu oso eroso sentitu naiz. Euskaraz aritzeko ateak zabalduz, ustekabeko politak izan ditugu.

Eta zer sentitu dute parte-hartzaileek?

Hilabetez dinamikak sentiarazi diena baloratzeko eskatu diete parte-hartzaileei. Lehen galdera batean nahi beste sentimendu hautatu dituzte, eta, horrela, besteak beste, %68k poza azpimarratu du. Ondotik, sentimendu horietatik guztietatik bakarra aukeratzeko esanda, honakoak izan dira emaitzak:

Balio izan du erabilerak gora egiteko?

Parte-hartzaileen erabilera aitortuari erreparatuz gero, “Ahobizien” euskararen erabilerak batez beste 13 puntu egin du gora; dinamika hasi aurretik %58koa zen, eta dinamika garatu bitartean %71koa, hain zuzen ere.  

Baina dinamikaren hilabete horretara mugatu gabe, aurrerantzean zenbat euskara erabiliko duten ere galdetu diete langileei. Eta, hor ere, langileek erronkari eustea erabaki dute, batez beste, %69 erabiliko baitute euskara, aurreko %58 atzean utzita.

FAGOR EDERLAN PREST from Fagor Ederlan Group on Vimeo.

Irakurtzen jarraitu...

14 erakunde horietatik 4k urrezko Bikain lortu dute (Elgoibarko Udala, Fagor Elektronika, Fagor Automation Usurbil eta Kide), 8k zilarrezkoa eta 2k oinarrizkoa.

image

Argazkia: Tu Lankide

Iñigo Urkullu lehendakariak Donostiako Kursaal Jauregian banatu zituen atzo, abenduak 19, Hizkuntza Kudeaketako Bikain Ziurtagiriak.

Ziurtagiri horiek banatzeko ekitaldira joan ziren, baita ere, Kultura eta Hizkuntza Politika sailburu Bingen Zupiria, Enplegu eta Gizarte Politika sailburu Beatriz Artolazabal, Osasun sailburu Jon Darpon eta Hizkuntza Politika sailburuorde Patxi Baztarrika eta Confebaskeko lehendakari Roberto Larrañaga.

Aurten, guztira, 21.500 langile barnean hartzen dituzten 52 enpresek jaso dute aitorpen hori, aurreko edizioetan baino bost aldiz gehiago, jauzi garrantzitsua “bide onetik” aurreratzen ari dela ondorioztatzeko, lehendakariak ziurtatu zuenez. Hala ere, Urkulluk, autoatseginean erortzetik urrun, uste du Eusko Jaurlaritzak arrakasta-dinamikak analizatzen jarraitu behar duela -hori da, hain zuzen ere, Euslan programaren helburua- eta Eusko Jaurlaritzaren konpromisoa adierazi zuen aurrerapen positibo horri eusteko aukera emango duten neurriak planteatzen jarraitzeko.

Emunek zerbitzua ematen dien erakundeei dagokionez, 14 erakunde aurkeztu dira eta lortu dute ziurtagiria; hauxe da zerrenda:

Elgoibarko Udala (urrezkoa)

Fagor Elektronika (urrezkoa)

Fagor Automation – Usurbil  (urrezkoa)

Kide (urrezkoa)

Guggenheim (zilarrezkoa)

Carrefour Olaberria (zilarrezkoa)

Fagor Ederlan (Burdina) (zilarrezkoa)

Hazi (zilarrezkoa)

Askora (zilarrezkoa)

Zarauzko Hiribusa (zilarrezkoa)

LKS Koop. E. (zilarrezkoa)

IK4-Ideko (zilarrezkoa)

Autocares Unitravel (oinarrizkoa)

Abere (oinarrizkoa)

Irakurtzen jarraitu...

MONDRAGON Korporazioak kudeatzen duen Nafarroako enpresen Euskara Batzordeak MAPSArekin elkarlanean antolatu du Topaketa. Helburuak honako hauek izan dira: batetik, Nafarroako gizarteari kooperatibetako euskara batzordeen lanen berri ematea eta beste enpresa batzuengana iristea; bestetik, euskara planetako esperientziak eta praktika onak partekatzea; eta, azkenik, MAPSAk euskara planarekin izan duen 10 urteko ibilbidea sozializatzea eta jendarteratzea. Topaketa EMUNek gidatu du.

 img-20161122-wa0004

Juantxo Martinez-Garcirian MAPSAko lehendakariak kooperatibak euskara planarekin egin duen ibilbidea azaldu du; besteak beste, hizkuntza politika esplizitatu izanak bazkideen eskubideak eta betebeharrak zehaztea erraztu duela azpimarratu du.

Ondoren, Mikel Arregi Euskarabideako zuzendariak Euskararen Plan Estrategikoaren gaineko azalpenak eman ditu; Mikelek aipatu duenez, enpresetan euskara planak sustatzea aurreikusten du Euskarabideak, bere esanetan arlo sozioekonomikoa gakoa baita euskararen prestigiorako.

Halaber, topaketan Sagrario Aleman eta Juan Kruz Lakastak euren iritzia eman dute; biek ala biek, euskalgintza eta administrazioaren artean elkarlana beharrezkoa dela nabarmentzeaz gain, euskararen normalizazio prozesuan aurrera egiteko sinergiak batzeak duen garrantzia azpimarratu dute.

Jarraian, enpresetako euskara planei egin zaie erreferentzia, horiek izan baitira Topaketako protagonistak. Jakina da Nafarroako egoera soziolinguistikoa zein den: euskararen foru legea, euskararen erabilera… Arlo sozioekonomikoan, aldiz, enpresek hizkuntzaren normalizazio prozesuan duten esku-hartzea nolakoa den ez da hainbeste zabaldu. Izan ere, egun, Nafarroako hainbat enpresak du euskara plana; Mapsa, Fagor Ederlan Tafalla eta Altsasuko MONDRAGONeko kooperatibek, esaterako. Halaber, Nafarroan hedatuta dauden eta euskara plana duten beste kooperatiba batzuk ere badira -Laboral Kutxa, LKS eta Eroski-. Horrela, zenbait enpresatako esperientziak gertutik ezagutzeko aukera izan da Topaketan. MAPSAk azken urte hauetan izan dituen lorpenen berri eman du, besteak beste, hizkuntza politika, aldizkaria eta euskara eskolak. Bestalde, Fagor Ederlaneko errealitate ezberdinak aurkeztu dira; batetik, Fagor Ederlan Tafallaren euskara plana eta, bestetik, Fagor Ederlan kooperatibak, oro har, Euskal Autonomia Erkidegoko plantetan izan duen euskararen normalizazio prozesuaren erakundetzea.

Nafarroako enpresen Euskara Batzordeari ere egin zaio aipamena, euskararen normalkuntza helburu duten erakunde horien guztien ahaleginak partekatzeko eta esperientziak trukatzeko helburuarekin eratu zena eta MONDRAGONek gidatzen duena, hain zuzen ere. Batzordea edozein enpresarentzat irekita dagoela ere azpimarratu da, Batzordean parte hartzeko ez baita ezinbestekoa euskara plana edukitzea edo MONDRAGONeko kide izatea.

Amaitzeko, Topaketari itxiera eman dio MONDRAGONen izenean Ander Etxeberriak, Korporazioko Hedapen Kooperatiboaren zuzendari eta euskara koordinatzaileak. Anderrek, MONDRAGONek euskara normalizatzeko ezarrita dituen Oinarriak eta euskara planak garatzeko Korporazioak bideratzen dituen laguntzak aipatzeaz gain, nabarmendu du kooperatiba bakoitzaren egoera soziolinguistikora egokitutako normalkuntza plan bat abiatzeak kolektiboari dakarzkion onurak.

Irakurtzen jarraitu...