Elgoibarko Udala urteetan dabil euskararen erabilera Udal barruan normalizatzen; hasieratik hona urrats handiak egin dira eta, hori, Udaleko langileen ahaleginaz gain, bertako Euskara Sailak egindako lanari eta Udalak eskainitako babesari esker izan da bereziki. Azken 2-3 urteetan Udaleko langileen eta politikoen protagonismoa indartu nahi izan da Erabilera Planaren barruan, poliki-poliki eguneroko zereginetan euskara txertatzeko asmoz.

Elgoibarko hizkuntza normalizatzaileek Emunen laguntza eta aholkularitza jasotzen dute eta, besteak beste, hainbat sailetako langileez osatutako Euskara Lantaldea gidatzen dute. Egiten duten lana hobeto ezagutzeko Kristina Zuatzubizkar eta Itziar Agirregomezkortarekin elkartu gara:

argazkia

Euskara Taldeko kideak ETM saioan

1. Azken bi urteotan egindako lanari esker, zein urrats nabarmenduko zenukete Udal barruko Erabilera Planean egindako lanari dagokionez? Zerekin zaudete gustura?

Langileek Euskara Plana eta Erabilera Plana daudela jakin arren, bakoitza bere lanean murgilduta egoten denez, Euskara Zerbitzuan pentsatu genuen horiek ere parte-hartze aktiboa izan behar zutela plan horietan. Hori dela eta, Euskara Taldea sortu genuen sail bakoitzetik langile bat aukeratuz. Langile horiek aukeratzeko irizpideak era askotakoak izan ziren: euskaldun zaharren eta euskaldun berrien arteko oreka, sail bereko langileak ez izatea. Parekidetasunaren aldetik ere saiatu ginen oreka mantentzen; baina, egia esan, ez zitzaigun kopuru bera atera, eta emakume gehiago daude taldean. Gure asmoa da talde horretatik ahalik eta langile gehien pasatzea, ikusi baitugu eurek ere eskertzen dutela kontuan hartu izana, eta era horretan inplikazio maila ere altuagoa izango da.

2. Langileak inplikatzeko gakoak zeintzuk diren asmatu duzue?

Helburu egingarriak jartzea, hau da, eurei aukera ematea ekintzak proposatzeko, euren kezkak entzutea… Dena den, tamalez, ez da beti asmatzen, horregatik uste dugu ETM bezalako saioak oso onak direla inplikazio maila areagotzeko. Konturatu gara langileek asko dutela esateko eta, eurek hala aitortuta, oso laburra egin zaie eskaini diegun 3 jarduneko ikastaroa. Gure ustetan jarraitu beharko genuke horrelako saioak antolatzen.

3. Zeintzuk dira aurrera begirako erronkak?

  • Erronkarik handiena Udaleko langile guztiak Euskara Plana eurenganatzea izango litzateke.
  • Ordezkari politikoak ere jabetzea beharko lirateke euskararen normalizazioan dituzten ardurez eta egitekoez, betiere, Udalaren hizkuntza-politika kontuan hartuta.
  • Azken finean, Elgoibarko Udalean euskara lan-hizkuntza ere izatea, eta horretarako baliabideak eskaini behar dizkiegu, gaur egungo teknologietara egokitzeko.
  • Euren lanean trebatzeko beharra daukaten langileei trebakuntza eskaintzen jarraituko dugu.
Irakurtzen jarraitu...

Carmelo Urdangarin (Deba, 1932) ekonomialaria eta kultur arloko pertsona ezaguna da. Danobat kooperatiban egin zuen lan, baina berak egindako lana oparoa da. Horren erakusgarri, 20 liburu inguru ditu argitaratuta; antzinako ofizioen arlokoak dira liburu horietako asko. Bere ibilbidearengatik errekonozimendu asko jaso ditu, besteak beste, Debegesak ematen duen Gure Balioak saria. Guk, Elgoibarko makina-erremintak ospatu berri duen 100 urteurrenaren aitzakian, Carmelorengan jo dugu lehen urte haiek nolakoak izan ziren jakin asmoz.

7c4dc916-7643-43c8-8450-a13f6659b910

Argazkia: Debegesa

Nola izan zen makina-erremintaren sorrera Elgoibarren?

Elgoibarren makina-erremintaren sorrera ez zen egun batetik bestera gertatu, prozesu baten emaitza izan zen; Fundiciones San Pedro* labe garaiak, adibidez, aurretik zeuden. Horrez gain, erlojugintzan edo burdinsareak egiten ospe handia zuten Elgoibarko fabrikatzaileek, eta estatu osoan saltzen zituzten euren produktuak. Beste horrenbeste esan dezakegu Eibarko armagintzari buruz ere, ia 700 urteko ibilbidea egin baitu. Beraz, garai hartan, duela 100 urte, know-how handia zegoen metatuta Elgoibar eta inguruko herrietan, eta hori guztia baliatu zen makina-erremintako lehen tailerrak martxan jartzeko.

Nortzuk izan ziren lehen aitzindari haiek? Nolakoak ziren?

Esango nuke bi tipologiatako jendea zegoela: batetik, oso ohikoa zen tailer batean lanean ari zen langile batek lana uztea eta bere tailer propioa jartzea. Horrela, eta denbora gutxian, asko ugaritu ziren makina-erremintako tailerrak. Bestetik, beste sektore batzuetako enpresariek makina-erremintan negozioa egon zitekeela ikusi zuten, eta dirua inbertitzen hasi ziren. Urte batzuk beranduago, frankismoa egoteak ere lagundu egin zuen neurri batean; izan are, beste herrialdeekin hartu-emanik ez zegoenez, Elgoibarko eta Euskal Herri osoko enpresak babestuta egon baitziren.

Hizkuntzei dagokionez, zein zen hasierako urte haietan nagusi?

Elgoibarren jende gehiena euskalduna zen, eta hitz egin ere euskaraz hitz egiten zuten; eta, lantegietan kaleko errealitatea islatzen zenez, lantegietan ere euskaraz hitz egiten zen nagusiki. Eta bezeroekin eta hornitzaileekin beste horrenbeste; gehienak Euskal Herrikoak zirenez, haiekin ere gehienetan euskaraz izaten zen harremana. Idatzizkoari dagokionez, estatutuak eta halako idatzi formalak gaztelaniaz egoten ziren, nahiz eta, gero, oharrak idazterakoan edo apunteak hartzerakoan askotan euskara erabili; erremintak aipatzerakoan ere, barautsa edo mailuka (mailua) esaten zen, euskarazko izenak erabiltzen ziren, alegia.

Hizkuntzen erabilerarekin jarraituz, 100 urte hauek bereizi beharko bazenitu, zein garai aipatuko zenituzke?

Lau garai bereiziko nituzke: 1) aipatu dudan bezala, lehen urteetan euskara zen nagusi; 2) 1930. urteko hamarkadan, enpresak Espainian saltzen hasi zirenean, estatuko bezeroekin gaztelania erabiltzen hasi ziren, eta zer esanik ez frankismoa iritsi zenean, orduan barne harremanetan ere gaztelania nagusitu baitzen; 3) 1960. urteko hamarkadan nazioartekotze prozesua hasi zen; lehendik inguruko herrialdeetan (Frantzia, Italia…), eta poliki-poliki beste herrialde batzuekin hartu-emanak izaten hasi ziren enpresak. Horrekin batera ordura arte arrotzak ziren hainbat hizkuntza gure enpresen egunerokoan agertzen hasi ziren; 4) azken urteetan euskara berriz bueltatzen ari da lantegietara, eta gero eta gehiago erabiltzen da, nahiz eta atzerriko hizkuntzen presentzia eta hizkuntza kopurua ere areagotu egin diren nabarmen.

* “La Fábrica de Hierros y Aceros San Pedro de Elgoibar – Más de un siglo de Historia 1876-1990”, Carmelo Urdangarin

Irakurtzen jarraitu...

Elgoibarko IMH Makina Erremintaren Institutuak tailerrean lanean jarduteko txirbil-harroketari buruzko oinarrizko eskuliburua kaleratu du euskara hutsean.

Lana Iñigo Unanue teknikariak prestatu du. Duela lau urte Elgoibarko Makina Erreminta Institutuan langileentzako ikastaroak ematen ari zela, ondoko honekin ohartu zen: eskuartean erabiltzen zituzten apunte eta eskuliburuak zaharkituta zeudela eta liburu berri baten premia zuela.

Bera euskalduna izanik eta ikastaroak gaztelaniaz eman behar zituela ikusita, eskuliburu hau euskaraz egitea pentsatu zuen. Gainera, txirbil mekanizazio gaietan euskara hutsean dagoen eskuliburu kopurua urria denez, ahalegintxoak mereziko zuela pentsatu zuen.

Irakurtzen jarraitu...