Otxarkoaga eta Txurdinagako EISEko hezitzailea den Izaskun de la Ruari elkarrizketa

EISEko gizarte hezitzaileak argazkian. Eskuinean Izaskun de la Rua

·  Zein lan egiten duzue EISEn (Equipo de Intervención Socioeducativa)?

Otxarkoagan eta Txurdinagan bizi diren adingabe eta familiak artatzeko helburua duen prebentziozko hezkuntza-programa da gurea. Egoera zaurgarrian edo babesik gabe geratzeko arrisku arinean dauden familiak hezitzaileokin harremanetan jartzen ditu.

Gizarte Zerbitzuek komunitateko gainerako baliabideekin koordinatuta egiten dugu lan (ikastetxeak, osasun-zentroak, e.a.).

·  Zer esan ohi dizu guraso batek euskarari buruzko aipamena egiten diozuenean?

Aukera gutxi daukagu euskarari buruz hitz egiteko. Euren seme-alabekin euskaraz egiten dugunean harro sumatzen ditugu gurasoak. Haurrak euskaraz berba egiten entzutean, poztu egiten dira. Otxarkoagako auzoan, eta familia batzuekin bereziki, euskara bazterkeriarako beste eragileetako bat da, eta egoera horrekin apurtu behar daukagu.

·  Eta zuen zerbitzuan dabiltzan haur edo nerabeek zein harreman dute euskararekin?

Euskara ez da euren etxeko hizkuntza, beraz, gai pertsonaletan sakontzen dugunean erraztasun handiagoa daukate gaztelaniaz berba egiteko.

Gehienentzako euskara eskola hizkuntza baino ez da, eta eskolarekiko daukaten harremana oso ona ez denez, ba atera kontuak! Gainera, eskolarekiko harremana hobetzen da formakuntza profesionalera joaten direnean, eta auzoko formakuntza profesionaleko zentroak gaztelaniaz dira. Ondorioz, sarritan behartutako harremana dela esango nuke.

·  Eta zuek, hezitzaileek, nola bizi duzue euskararen gaia?

Azkeneko urteetan, jarrera aldaketa handia bizi ahal izan dugu lantaldean. Hezitzaileak jabetuta gaude euskara gure eskuhartzea hobetzeko eta gizarteratze helburuak lortzeko bidea dela.

·  Zer egiten ari zarete zuen zerbitzuan euskarari leku egiteko?

Lehenengo eta behin, prestakuntza, langileen euskara maila indartzeko eta beldurrak astintzeko.

Eta hortik aurrera, euskara gure egunerokotasunean sartzen ari gara: hezkuntza zentroekiko harremana pixkanaka euskalduntzen ari gara, zenbait ekintza euskara hutsean egiten ditugu, gure arteko harremanak euskalduntzen ari gara. 

Komunitate mailan, auzoan, euskara lantalde bat sortu dugu Gizarte eta Hezkuntza Mahaiaren barnean, eta parte hartzen dugun ekintzetan euskarari leku egitearen konpromisoa hartu dugu.

·  Zer eskatuko zenieke Otxarkoagako euskaldunei?

Otxarkoagako euskaldunak mugitzen hasi dira eta ideia politak dauzkate. Hala ere, kalean ia ez da euskararik entzuten, eta auzoan bertan dauden hezkuntza zentroak A eredukoak dira. Hezkuntza Sailak (eta instituzioak, orokorrean) zentro hauetan baliabideak handitu beharko lituzkete. Kontraesana da, Otxarkoagan beste auzo gehienetan baino arazo gehiago daude eta euskaraz ikasteko aukera gutxiago eskaintzen ditu administrazioak. Hemen ez dago euskara ikasteko gurasoentzako eskaintzarik eta eskola A ereduan da, juxtu inonn baino behar handiagoa dagoen auzoa izanda. Ez du zentzurik, politika honekin auzotarren bazterkeria areagotzen gabiltza, ez zaielako euskara ikasteko aukerarik eskaintzen. 

Txurdinagako egoera ezberdina da, eskolak D ereduan izanda ere,  hemen ere euskara ez da kalean entzuten. Baina, Txurdinagako gizartearen gehiengoa ijitoa eta txiroa ez denez, erakundeek daukaten jarrera oso ezberdina da.

Euskarak ekonomiarekin zerikusi handia dauka, auzo txiroetan ez da euskara ikasteko aukera ematen eta besteetan bai. Euskararekiko sentsibilitate eta egoera ezin da familien gain jarri, familiek euskaraz ikasteko eskaintzen zaizkien baliabideak urriak direnean. Baliabide ezak areagotzen du familien eta auzotarren bazterkeria eta horrekin apurtu beharra dago.

 

Amaia Balda (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

MONDRAGON korporazioko euskararen mahai teknikoak zehaztu ditu aurtengo zereginak. Plan estrategikoaren misioa oinarri –proaktiboki aurrera egitea hizkuntzaren normalizazioan–, hiru erronka hauei helduko die MONDRAGONek: jarraibide esparruan sakontzea eta hedatzea, ezagutza partekatzea eta baliabideak kudeatzea.

  • ENOrekiko autoebaluazioa eskatzea kooperatibei
  • Normalizazio egoerara iristeko bideak edota estrategiak lantzen jarraitzea
  • Hobetzekoak identifikatzea eta bideratzea, estraneteko Iradokizun Postontziaren bitartez
  • Euskara planik ez dutenengana jotzea, euskararantz urratsak eman ditzaten.
  • MONDRAGONen irudi eta lidergo euskalduna zabaltzea. Horretarako, batetik, GFArekin eta hainbat erakunderekin sinatutako “Gipuzkoa berdinago·” adierazpena garatuko da eta, bestetik, Euskaraldia egitasmoa bultzatuko du (esperientziak biltzea eta zabaltzea eta proposamen aukerak bideratzea)
  • Euskara koordinatzaileen komunitatea berrabiatzea eta euskara planen ezaugarri nagusiak biltzea.
  • Bilkura edo topaketak antolatzea berariazko gaien gainean
  • KHSF fondoa birdefinitzea
  • Ikasketa amaierako lanak euskaraz MONDRAGON MU sariaren 8. edizioa garatzea eta hurrengo edizioetako irizpideak eta baldintzak birformulatzeko azterlana egitea.  

Albiste hau oso-osorik garatu du TU Lankide aldizkariaren lehen hiruhileko  zenbakiak (38. orrialdean)

Jon Zuazabeitia (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

1994. urtean merkataritzan euskararen presentzia indartzeko plan bat jarri zen martxan: Euskara Merkataritzara Plana. Hasiera batean Burlatan jarri zen abian, eta, arian-arian, herri gehiago joan dira gehitzen. Gaur egun, 9 herritan dihardu planak: Berriobeiti, Berriozar, Zizur Nagusia, Antsoain, Burlata, Atarrabia, Uharte, Aranguren eta Gares

250 saltoki baino gehiago ari dira euskararen erabilera areagotzeko urratsak ematen: tabernak, tailerrak, okindegiak, hotelak, ile apaindegiak, botikak, harategiak, loradendak… Horiei guztiei, doako itzulpen zerbitzua zein euskara ikasteko edo errotuluetan euskara erabiltzeagatiko diru laguntzak eskaintzen zaizkie, besteak beste, aipatutako udaletako euskara zerbitzuetatik

Plan horren baitan, entzute handiko suertatu izan da, iaz zein aurten, hiztegitxoen egitasmoa. Baina, zertan datza proiektu hori?

Hiztegitxoen egitasmoa

Gabon bueltan planteatzen den zozketa bat da, sasoi horretan salerosketa kopuruak gora egiten duela baliatuta. Planean parte hartzen duten saltokietan guztira 25.000 hiztegitxo banatu dira, 5 motatakoak: arrosak, urdinak, berdeak, laranjak eta horiak. Eduki ezberdina du bakoitzak.

Urtarrilaren 31ra bitartean bezeroek kolore bakoitzeko hiztegitxo bana bildu behar izan dute (erosketa bakoitzeko hiztegitxo bat hartuta saltokitik). 5 hiztegitxoak eskura izandakoan, guztiei argazkia atera eta, whatsapp bidez, 692 730 246 zenbakira bidali dute argazkia. 420 partaidetik gora izan ditugu!

Argazkia bidali duten guztien artean 100 euroko baliodun 3 bono zozkatu dira, planean parte hartzen duten aukeratzen dituzten saltokietan erabiltzeko. Saridunak Uharteko Javier Borda eta Gonzalo Fernández eta Barañaingo Itxaso del Río izan dira. Joandako martxoaren 2an egin genuen sari banaketa Iruñeko Karrikiri elkartearen aurrean (behean argazkia). Saridunek martxoa bukatu arte erabili ahal izango dute erdietsitako bonoa.

 

Itxaso Telleria (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Danobateko erabaki organoek Aginte Panelaren bidez egiten diote jarraipena euskararen erabilerari.

Aginte panel hau Zuzendaritza Batzordeak, Kontseilu Errektoreak eta Kontseilu Sozialak hilero erabiltzen duen tresna da erakundearen kudeaketa helburuen jarraipena egiteko. Txertatzen diren gaien artean daude eskaerak, fakturazioa, proiektu estrategikoen jarraipena, pertsonen bilakaera eta abar.

Erabaki organoek euskararen erabileraren jarraipen sistematikoa egiteko helburuarekin, 2017an 3 adierazle txertatu dira aginte panel honetan. Adierazleak definitzerako orduan, kontuan hartu dira Danobaterako esanguratsuenak diren arloak:

·    Lanpostuko euskara eskakizuna betetzen duten kontratatu berrien kopurua

·    Bileretan euskararen erabilera ahoz eta idatziz

Adierazleak Euskara Batzordeak proposatu ditu eta Zuzendaritzak bere horretan onartu.

Hilero adierazle bakoitzari dagokion ehunekoa txertatzen da tresnan eta erabaki organoetan kopuruen bilakaeraren jarraipena egiten da.

Pausu hau emateko ezinbesteko izan da Euskara Batzordearen eta Zuzendaritzaren arteko elkarlana.

2018ko helburuen artean egongo da organo hauetan bilakaerari buruzko hausnarketa bultzatzea.

Saioa Amuriza (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Idatzian euskara bultzatzeko ekimenak martxan jarri izan ditugunetan, maiz sumatu izan dizkiegu ezerosotasunak, ez horiei soilik baina, hezkuntza-sistemetatik euskara idatzia lantzeko aukerarik eman ez zaien euskal hiztunei. Datozen hauek, esaterako, aurrez aurre entzundakoak dira:

Inoiz semeari oharren bat utzi izan diot euskaraz, baina, gaizki egiten dudala esaten dit”

Erosketa-zerrenda gaztelaniaz egiten dut, ingurukoek barre egingo didaten beldurrez”

Nire erreleboaren ondoren datorrenak oso ondo daki euskaraz, eta ez naiz ausartzen berari argibideak euskaraz idazten”

Behin e-maila euskaraz bidali nion, eta zuzenduta erantzun zidan”

Txiste honek baditu urteak: umea itotzeko zorian atera dute itsasotik hondartzara. Gurasoa, konturatu denean, zuzen umearengana joan, belarrondokoa eman, eta esan dio: “igerian ikasi arte, ez zara berriro uretara sartuko”.

Txistea baino berrixeagoa da, baina ez hain berria ere, Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Aholku Batzordeak eskatuta, Joserra Garziak, Kike Amonarrizek eta Andoni Egañak landutako Euskararen kalitatea: zertaz ari garen, zergatik eta zertarako txostena. Besteak beste, kalitatea/kantitatea eta zuzentasuna/jatortasuna/egokitasuna kontzeptuak aletu zituzten bertan.

Esperientziak, txisteak eta txostenak kokatu ondoren, azpiko esakuneak, aipatutako testuinguruetan, egokiak gutxienez badira:

Seme-alabei oharra: “Egun afaria izanen dut. Frigorificuan ttuzu arrautzak ta chistorra

Erosketa-zerrenda: “Azenariok, lechugak, esnea, zortzi yogur ta arrozcoleche bat, chocolatea eta ogie”.

Lankideari oharra: “Robotan aldeko atia esin da sarratu. Pasatu avisua mantenimientuai

Ortografian arriskuak hartzea egokia da, beraz, baita bilera-dei bati e-mailez erantzuteko ere: “Ni hordubitan hiritxiko nahiz”.

Goiko gomendio horiek, zuzenean, euskara idatzian hezteko aukera izan ez dutenentzat dira, erosoago idatz dezaten, eta, zeharka, aukera izan dutenentzat, erosoago irakur dezaten.

Asier Iriondo (EMUNeko langilea, euskara eskoletan)

Irakurtzen jarraitu...