Emunek irabazi du aurten Hausnartu sari nagusia “Lantokietako ahozko erabileraren neurketak. Interpretaziorako eta interbentziorako hainbat gako” lanari esker. Guk Haritz Goikoetxea elkarrizketatu dugu xehetasun gehiago jakin nahian.

Lantokietako ahozko erabileraren neurketei buruzko lan batekin saria irabazi du Emunek, baina zer da neurketa hori?

Soziolinguistika Klusterrak kale neurketak egiteko erabiltzen duen antzeko metodologia erabiltzen dugu guk lantokietan.

Hala ere, desberdintasun gutxi batzuk badira; adibidez, kaleko neurketetan adina, sexua, umeen presentzia moduko aldagaiak neurtzen dira. Guk aldagai horiek ez ditugu neurtzen, gero ekintzak ez baititugu aldagai horien arabera planifikatzen.

Baina, bestalde, enpresako langileek elkar ezagutzen dutenez, neurtzen ibiltzen diren langileek badakite elkarrizketan parte hartzen dutenak euskaldunak ala erdaldunak diren eta, kale neurketetan ez bezala, neurtzaileek hori bai neurtzen dute. Horrek informazio interesgarri pila bat ematen digu: bakarrik euskaldunez osatutako elkarrizketak asko diren, elkarrizketa horietan euskaldunak leialak garen…

Saritutako lanak zer ekarpen egiten duela esango zenuke?

Orain arte, euskaldunak %80 diren enpresa batean neurketak egin eta euskarazko elkarrizketak %50 izaten zirela jakin genezakeen, adibidez; baina, ez genekien zeintzuk ziren datu on edo txar horren atzean zeuden arrazoiak. Ikerketa honekin erabilera datu horretan eragiten duten 5 aldagaiak identifikatzera iritsi gara:

  • Elkarrizketetako partaideen euskara ezagutza: elkarrizketetan zenbat euskaldunek parte hartu duen.
  • Elkarrizketetako partaide kopurua: izan ere, elkarrizketa asko talde handietan izaten direnean, euskararen ahozko erabilera jaitsi egiten da. Izan ere, talde handietan denak euskaldunak izatea zailagoa da eta, erdaldunen bat tartean denean gaztelaniaz hitz egitea da espero daitekeena.
  • Euskaldunen trinkotzea: euskaldunak euskaldunekin zein neurritan elkartzen diren; euskaldunak sakabanatuta egotearen edo euskaldunen dispertsioaren justu kontrakoa izango litzateke.
  • Euskaldunen leialtasuna: bakarrik euskaldunak egon diren taldeetan euskaraz izandako elkarrizketen proportzioa.
  • Euskaldune hiperleialtasuna: euskaldunak eta erdaldunak egon diren elkarrizketetatik zenbat izan diren euskaraz. Dena den, faktore horrek ez du besteek duten pisu berbera, hiperleialtasunik ez egotea edo oso txikia izatea baita ohikoena.

Nola erabil ditzakegu hortik ateratako datuak? Jo dezagun enpresa batean neurtaldi batetik bestera erabileran jaitsiera egon dela. Urteko plangintzan nola landuko dugu hori?

Erabilera datu orokorraz gain, begiratu beharko dugu 5 faktore horietako zeinetan gabiltzan kaxkar eta hor eragin.

  • Adibidez, euskaldunen trinkotzea baxua dela ikusten badugu, hau da, euskaldunak euskaldunekin gutxitan elkartzen direla ikusiz gero, Bazkaltegia, Arnasguneak… moduko ekintzak antolatu beharko ditugu.
  • Hiperleialtasuna bada baxua, hau da, erdaldunen bat tartean dagoenean beti-beti gaztelaniaz hitz egiteko joera dagoela baldin badakigu, TELP moduko saioak jarriko ditugu martxan.
  • Aldiz, leialtasuna bada hobetu beharrekoa, hau da, bakarrik euskaldunak elkartzen direnean erdararako joera egonez gero, hausnarketa saioak edo konpromiso kanpainak abiatuko ditugu.

Ekintzekin asmatzeko garrantzitsua da diagnostikoa zein den jakitea eta horren arabera planifikatzea ekintzak.

Irakurtzen jarraitu...

Haritz Goikoetxeak, emunkideak, IMHko 30+10 mintegian ahozko neurketen gaineko ponentzia aurkeztu zuen. Lantegietan ahozkoa neurtzeko, interpretatzeko eta erabileran eragiteko gako batzuk eman zituen. IMHkoek maisuki laburtu dute Haritzek esandakoa. Hona hemen:

Ahozko erabilera enpresetan: nola neurtu, interpretatu eta eragin.

1) Nola neurtu?

  • Lehendik sortutako metodologia lan mundura egokitu besterik ez du egin EMUN-ek
  • Aurrena enpresa guneka banatzen da, neurtzaileak izendatu eta prestatu, neurtzeko egunak eta ordutegiak zehaztu eta azkenik elkarrizketa kopurua kalkulatu. Neurketak isilpekoak behar dute izan, inork ez du jakin behar neurtzen ari dela norbait. Neurkerta fitxa estandarra sortuta dute eta berau betetzea da hurrengo pausoa. Azkenik datuak prozesatu egin behar dira.

2) Nola interpretatu eta eragin?

  • Adb: euskaldunak %77 diren enpresa batean euskarazko elkarrizketak %34koak izan badira datu onak al dira horiek? Horretarako beste enpresetako lagina hartu eta grafiko batera pasatzen dituzte. Batez bestekoa atera eta hortik gora edota behera dagoen izango da interpretatzeko balioko duena. Datu baxua dela aintzat hartuta zer egin eragiteko? 1.- Euskaldun kopurua kontutan hartuta zer egin hurrengo urtean erabilera datuek gora egiteko? Formazioa, kontratazio irizpideak zehaztu… 2.- Euskaldunen trinkotzea: euskaldunak gehiago dira baina elkarrizketa guztietan dago erdaldunen bat. Bazkaltegia, kafea euskaraz, afariak, irteerak, arnasguneak… guztiak ere euskaldunak euskaldunekin gehiagotan elkartzeko helburuarekin eginda. 3.- Euskaldunen leialtasuna: euskaldunen artean ere gaztelaniaz hitz egiten da. motibazio ekintzak, konpromiso kanpainak, jolasak, kartelak, kanpainak… 4.- Euskaldunen hiperleialtasuna: euskaldunak eta ez euskaldunak elkarrekin egonda ere euskaraz egitea. TELP tailerrak, hausnarketa saioak, euskaldun eragileen sareak… 5.- Bikotekako elkarrizketa kopurua: kide gutxiz osatutako elkarrizketak. Talde handietan zailagoa da guztiak euskaldunak izatea. Beraz, helburua talde txikiagoak sortzea izango litzateke.
  • Etxeko-lanak ere ipini ditu Haritzek: Kaleko erabilera datuak baxuagoak Elgoibarko enpresa batean kalean baino. Zergatik? Aurreko faktoreak aintzat hartuta zein da erantzuna?

Haritzek erabilitako aurkezpena ere helarazi digute: Ahozko erabilera enpresetan: nola neurtu, interpretatu eta eragin

Irakurtzen jarraitu...

HIZNETerako egindako sakontze-egitasmoan, nire ustez euskararen komunikazio estrategiak zein norabide izan beharko lukeen aztertzen dut, beti ere administrazioaren ikuspegitik. Nahiz eta helburuak, xede-taldea eta mezu nagusiak ere aipatu, motibatzaileak dira, batik bat, nire azterketan sakontzen ditudanak.

Administrazioan euskara jakitea hizkuntza-eskakizunekin, eta horrela lanpostua jabetzan lortzearekin oso lotuta zegoela ikusteak animatu ninduen, hain zuzen ere, sakontze-egitasmorako gai hau aukeratzera; langileen motibatzaile (ia) bakarra hizkuntza-eskakizuna ateratzea zela ikusteak, alegia. Asko eta asko dira EGA atera eta gero, euskaraz sekula hitz erdirik ere egin ez duten langileak, eta hurrengo lerroetan langile horiengana nola iritsi eta euskara nola saldu jakiteko pista batzuk ematen saiatuko naiz.

Irakurtzen jarraitu...