Ikerketa lan honetan, Txerra Rodriguezek, Emuneko gure lankideak, Basauriko Euskarabila euskara elkartearen inguruan garatutako aktibismoa eta diskurtsoak aztertu ditu; horretarako, hainbat gairi oratu die (komunitategintza, administrazioarekin izandako harremanak, elkartearen barne bizitza, elkartearen irudia…) eta, ikerketa lana saritua izan da Soziolinguistika Klusterrak antolatzen duen Hausnartu Sarietan. Lan honetan, diskurtsoak aztertzeaz gain, aurrera begirako proposamenak eta praktika zehatzak ere jaso ditu Txerrak, beste euskara elkarte batzuentzat baliagarriak izan daitezkeelakoan.

Dokumentu honetan daude laburtuta, hasierako hipotesiak, metodologia, ondorioak eta aurrera begirako proposamenak. Sari banaketa ekitaldiko aurkezpen bideoa ere hemen duzue ikusgai:

Eta, ikerketa lana irakurtzera gonbidatzeko, aurrerapen gisa, hemen dituzue ondorioetatik atera ditugun hainbat pasarte:

1) Euskarabilak antolatzen duen Basaurin Be Bagara egitasmoak (2012tik, urtero, Basaurin egiten den egun osoko jaiegunak) urte gutxian erreferentzialtasun handia batu du, ia-ia herriko ikono bihurtu arte. Egia da ez duela ekarri jende gehiago elkartearen eguneroko jardunera, baina, herriko hainbat elkarte eta eragilerekin konplizitateak sortu egin dira.

Sare horiek aprobetxatu beharraz aritu dira ikerketako parte-hartzaileetako bat baino gehiago, elkarte, kolektibo eta eragileetan nolabait “Euskarabila” txikiak egon edo sor daitezen; sare horiek sakondu, sare horiek sendotu, sare horiek trinkotu. Agian, zaila dauka Euskarabilak euskara “lehentasun” moduan duen jendea aurkitzea. Agian, errazago dauka Euskarabilak sare horietan euskararen aldeko lana egingo duen jendea aurkitzea.

2) Euskarabila elkartearen erdigunea osatzen duten kideek ez dute erakusten Basaurin elkarteak berak duen aniztasuna (genero aldetik, adin aldetik eta, batez ere, ideologia aldetik). Badirudi elkartearen erdigunea adin batetik gorako euskaldunek betetzen dutela; badirudi, gainera, kide horiek nola edo hala hautu politiko jakin batekin (ezker abertzalearekin) lotzen duela jende batek (ez dut esan nahi horrela denik, ezta Euskarabilak jardun alderdikoia duenik ere).

Ikerketan parte hartu duten kideetako askok esaten du Euskarabilak jarraitu behar duela jardun ez alderdikoia egiten eta kalera begira ematen duen irudia horretan datzala, eta ez horrenbeste aurpegietan. Argi dago jarduna dela funtsezkoena, baina nire ustez horrek ez du esan gura irudia zaindu behar ez denik. Gainera, Basaurin Be Bagara ekimenean Euskarabilak bai ematen du aniztasun irudia, bai islatzen du bere baitan dagoen aniztasuna.

3) Egia da Euskarabila eta Basauriko Udalaren arteko harremanak ez direla behar bezain sakon eta eraginkorrak, ez alderdi teknikoari dagokionez, ezta alderdi politikoari dagokionez ere.

Argi dago harreman naturalago batek gauzak erraztuko lituzkeela. Baina, eta ikerketa parte hartu duten kideen iritziak aintzat hartuta, ez du ematen harreman hobe batek elkartearen egunerokora jende gehiago erakarriko zuenik. Izan daiteke, baina ez du ematen bien arteko eragin zuzena egon daitekeenik.

4) Ikerketan parte hartu dutenen berbak irakurrita, ematen du Euskarabilak, bere jardunean eta pentsaeran, kontziente izan dituela norbera, taldea eta proiektua. Taldea hartu du aintzat: bazkideak informatu egin ditu, taldearen parte sentiarazteko lana egin izan du… Proiektua ere izan du Euskarabilak ikusmiran: funtzioak eta jardunak landu egin ditu, aliantzak bilatu ditu (gatzatu diren ala ez, hori beste kontu bat da), ekimen berritzaileak abian jarri eta abar. Norberaren arloa ere landu delakoan nago. Izan ere, elkarteko kideen bizipoza, autoerrealizazioa, iritziak eta abar izan ditu aintzat elkarteak bere jardunean.

Hiru faktoreak landu ditu Euskarabilak. Hala ere, lantzeak ez dakar, berez, hiru faktore horietan gura izan ziren helburuak lortzea. Eta horixe da, nire ustez, parte-hartzaile gehienek euren iritzietan islatzen dutena.

5) Ikerketan parte hartu duten kide gehienen iritziz, Basaurin, orain eta hemen, hizkuntza normalizazioaren inguruko diskurtso eta praktikak ez daude behar beste jendarteratuta.

Euskarabilak hizkuntza normalizazioaren oinarrien inguruko pedagogia lana egin behar duela iritzi diote ikerketan parte hartu duten gehienek. Eta hori bat dator nik esandakoarekin.

Baina… ikerketan parte hartu duten kideek ez dute hain argi euskaldunak aktibatzeko katalizatzaile nagusietakoa Euskarabila izan behar denik. Euskarabilak sustatu, bultzatu behar ditu euskarazko jardunak Basaurin. Baina Euskarabilak antolatu behar dituenik ez dago horren argi. Elkarteak lan egin beharko luke besteek euskarazko jardunak, euskarazko ekintzak, euskarazko harremanak sor ditzaten. Baina, agian, eraginkorragoa da Euskarabilak antolatzea baino, besteek antola dezaten lan egitea.

6) Bukatzeko, Euskarabilak 2012an egindako gogoeta-prozesua oso kide gutxik aipatu dute eta, gainera, aipatu dutenean, gainetik aipatu dute eta Basaurin Be Bagara ekimenari lotuta. Ez du ematen prozesu hark arrasto sakonik utzi zuenik elkartearen egunerokoan, eta, badirudi, gogoeta-prozesuak ekarri duen fruitu bakarra (edo nagusiena behinik behin) Basaurin Be Bagara izan dela.

Eta, bukatzeko, jarraian zerrendatu ditugu, labur-labur, Txerrak aurrera begirako egiten dituen proposamen batzuk, 3 arlotan multzokatuta:

Norbera:

  • Euskarabilako zuzendaritzako kideen zaintza gehiago landu behar du elkarteak berak.
  • Kideen prestakuntza ere landu behar da; baina, ez horrenbeste oinarrizko soziolinguistikari buruzkoa, baizik eta, hori baino gehiago, elkarte baten eguneroko bizitzan egoten diren behar praktikoei erantzutekoa: Gestio Plan bat nola egiten den, komunikazio kanpaina bat egiteko zer egin behar den…
  • Kide berriei ongietorri formala egiteko modua.
  • Bizipoza: pasioa, ilusioa… hori ere landu beharrekoa da.

Taldea edo elkartea:

  • Bazkideen zaintza, kasu honetan bai eman beharko lirateke soziolinguistikari buruzko oinarriak.
  • Parte-hartzearen zaintza egin; hau da, bazkideek zertan parte hartu dezaketen zabaldu, eta parte hartzeko modu berriak ere planteatu euskara elkartearen barruan.
  • Zuzendaritza taldea zaindu; batez ere, eraginkortasuna bilatzeko helburuarekin (bileren iraupenean zorrotz jokatzea, ardurak txandakatzea…).
  • Bazkideen prestakuntzari ere behar duen garrantzia ematea.

Proiektua:

  • Zubiak eraiki, kasu honetan, batez ere, Udala eta elkartearen artean.
  • Gazteen autonomia eta autogestio goseari bere bidea egiten uztea eta elikatzea; gazteek parte hartzea nahi badugu, utzi egin behar zaie euren erara antolatzen eta erabakiak hartzen.
  • Bizi-eredu aurreratzaileak martxan jarri; “Egia estiloa” moduko egitasmoak, hain zuzen ere.
  • Basaurin Be Bagara helburu baino, tresna moduan erabiltzea bestelako sare eta konplizitate batzuk lortzeko basauritarren artean.
Irakurtzen jarraitu...

Halaxe dio esaera zahar batek. EMUNeko bezeroek euren egunerokoan ur freskoa beharrezko dute eta, horri erantzuteko, pitxarrak berritzeko sistema indartzen dihardugu azken hamar urteetan.

lantalan

Dagoeneko 2002. urtean, I+Gko egitekoak zerrendatu genituen orrialde batean, eta baita ondorio azkar bat atera ere: baliabide eta dedikazio gabe ez goaz inora!

Beraz, 2005ean berrikuntza arduraduna izendatu –Imanol Larrea– eta erabaki organoa eta talde teknikoa jarri ziren lanean. Berezia izan zen urte hura, dena baitzegoen sortzeko. Pentsatzeko eta antolatzeko urtea izan zen. Hainbat kontzeptu ere deskubritu genituen: zaintza sistema, estandarizazioa, word-cafeak, praktika onak, hobekuntza…

Hurrengo bi urteak ikasitakoa EMUNeratu eta martxan jartzeko urteak izan ziren, eta oparoa izan da ordutik gaur egunera arte egindako bidea:

  • EMUNeko teknikari guztiek parte hartzen dute, urtero, IGBk proposatutako barne proiekturen batean. Horretaz gain Soziolinguistika Klusterra edo Langune moduko erakundeekin hainbat proiektu martxan ditugu.
  • 200 praktika on edo baliagarritik gora jaso dira.
  • Hainbat liburuxka argitaratu ditugu: Zer egin…?, Hizkuntza harrerarako gidaliburu praktikoa
  • Beste hainbat produktu merkaturatu dira: kultura planak, aniztasun zerbitzuak, ETM edo TELP saioak (azken horiek Gemma Sangines eta Ferran Suay-k sortutako saioen egokitzapena dira)…
  • 2013ko Hausnartu Sarietan 1. Saria jaso zuen I+G+Btik bideratutako “Lantokietako ahozko erabileraren neurketak. Interpretaziorako eta interbentziorako hainbat gako” lanak.
  • Une honetan 5 teknikari dabiltza I+G+Bko taldean –dedikazio desberdinekin–.

Eta oraindik ere pitxerra berritzeko langintza horretan dihardugu. Horretarako behar-beharrezkoa dugu EMUNkide guztiok berrikuntza sisteman aktibo izatea eta talde tekniko indartsu bat izatea, bideratzaile lanetan. Bide horretan jarraituko dugu, ur freskoa etengabe izan dezagun.

Bidaltzailea: Olatz Olaso (EMUNeko I+G+Bko zuzendaria)

Irakurtzen jarraitu...