Azken urteotan hizkuntz ohiturak aldatzeko dinamika herritarrak ugarituz joan dira. Hala, Donostiako Egia auzoan, Lasarten edota Agurainen martxan jarritako dinamikak hedatzen hasi arte. Herri horietako emaitzen bila Fagor Ederlanen ere heldu diote erronkari, eta hizkuntza ohiturak aldatzeko PREST dinamika jarri dute martxan.

Denbora tarte baterako, hiztunak rol bat hartu eta hori betetzea da erronka. Euskaraz ulertzea da parte hartzeko ezinbesteko gaitasun bakarra, eta, noski, euskaraz bizitzeko ahalegin txiki bat egiteko borondatea.

Erraza da ariketa: batzuk “Belarriprest” izatea erabaki dute, euskaraz entzutea izan da euren lana. Eta beste batzuk, berriz, “Ahobizi” izan dira, ulertzen duen guztiari euskaraz egin diotenak. Batzuek zein besteek hautatu duten rola ageri den txapa bana eraman dute paparrean erronkak iraun duen artean, hilabete bat, kasu honetan. Horrela, elkarri “baimen” antzeko bat eman dio batak besteari euskaraz hitz egin eta entzuteko. Eta era berean, babesa ere izan dute, bakarrik ez dihardutenaren erakusle.

Martxa onean

Hasieratik anbizioz jokatu, eta ez zuten erronka makala jarri. Fagor Ederlango negozio bakoitzean euskaraz ulertzen zutenen erdiek parte hartzea lortu nahi zuten, eta lehen helburu hori lortzeko oso gertu egon dira. 590 parte-hartzaile nahi zituzten Euskara Batzordeetako kideek, eta 560 pertsonek eman dute izena.

Zer dela eta jarri duzue martxan PREST dinamika Ederlanen?

Ruben Beitia, Emuneko aholkularia. Ederlanen euskaraz normaltasunez egitea posible izan dadin baldintzak sortzen lan handia egin da azken urteetan. Baina, badakigu, horretaz gain, erabilerari berari ere egin behar zaiola tira, erabilerak erabilera baitakar, hau da, gaur euskara erabilita bihar erabili ahal izateko baldintzak sortzen ari naiz. Horretarako baina, langileak aktibatu beharra dago eta horretan laguntzen duelako jarri dugu martxan PREST dinamika.

Zertarako balio du PREST dinamikan parte hartzeak?

Marcial Iruretagoiena, zuzendaria. Oso eroso sentitu naiz. Dinamika polita da, eta ea poliki-poliki ohiturak aldatzeko balio duen. Ikasten ari direnentzako ere balio du, eta, beraz, ezin hobe!

Aitziber Iturbe, Erabateko Kalitateko arduraduna. Oso ondo sentitu naiz “Ahobizi” izaten. Bestela ere euskaraz egiteko joera handia daukat, baina honek norbera eta ingurukoak euskaraz gehiago egitera animatu gaitu. Ohartu naiz jende askok dakiela eta ulertzen duela euskaraz, eta batzuetan behar dira horrelako dinamikak erabilera bultzatzeko. Jendeari bultzadatxo bat emanda erabilerak gora egiten du; niri “Belarriprest”ek eurek eskatu didate euskaraz egiteko, eta, beraz, horretan ari naiz.

Aitor Aspe, lehendakaria. Izugarrizko poza eman dit dinamika honekin jendea nola aktibatu den ikusteak. Horrelakoak ere oso beharrezko ditugu, eta egia esan, ni neu oso eroso sentitu naiz. Euskaraz aritzeko ateak zabalduz, ustekabeko politak izan ditugu.

Eta zer sentitu dute parte-hartzaileek?

Hilabetez dinamikak sentiarazi diena baloratzeko eskatu diete parte-hartzaileei. Lehen galdera batean nahi beste sentimendu hautatu dituzte, eta, horrela, besteak beste, %68k poza azpimarratu du. Ondotik, sentimendu horietatik guztietatik bakarra aukeratzeko esanda, honakoak izan dira emaitzak:

Balio izan du erabilerak gora egiteko?

Parte-hartzaileen erabilera aitortuari erreparatuz gero, “Ahobizien” euskararen erabilerak batez beste 13 puntu egin du gora; dinamika hasi aurretik %58koa zen, eta dinamika garatu bitartean %71koa, hain zuzen ere.  

Baina dinamikaren hilabete horretara mugatu gabe, aurrerantzean zenbat euskara erabiliko duten ere galdetu diete langileei. Eta, hor ere, langileek erronkari eustea erabaki dute, batez beste, %69 erabiliko baitute euskara, aurreko %58 atzean utzita.

FAGOR EDERLAN PREST from Fagor Ederlan Group on Vimeo.

Irakurtzen jarraitu...

Urriaren 24an, Bilbon, Alternatiben Herria egin zen. Emunek ere parte hartu zuen bertan eta, besteak beste, hizkuntza ohiturak aldatzeko kontsultorioa jarri zuen. Kontsultoriotik 12 pertsona pasatu ziren goizean zehar, eta Txerra Rodriguezek, Emuneko aholkulariak, ohitura horiek euskarara ekartzeko gomendioak eta pistak eman zizkien.

Denetariko kezkak plazaratu zituzten kontsultoriotik pasa zirenek. Hala ere, denek armairutik ateratzeko pausoa eman, baina egunerokoan zailtasunak eta trabak aurkitzen dituzte. Batzuek lagun artean, beste batzuek ikaskideekin, besteren bat kezkatuta dago haren alabekin, hurrengoak Bilbora etorri eta espazio euskaldunak ez aurkitzearekin du kezka, beste batek euskararako espazio berriak lortu nahi ditu bere familian, urliak bikotekidearekin gaztelaniaz aritzea ez du gustuko, berendiak lankideekin ohituraren poderioz gaztelaniaz aritzeko joera du, egin berri dituen lagun berriekin zelan aritu du kezka beste batek, eta abar.

Alternatiben_Herria

Kezka horiek ezagunak egiten zaizkigu denoi, eguneroko kezkak dira euskaldun askorentzat. Hizkuntza ohituren inguruko kezka nagusiak dira horiek eta, sarritan, geure burua ez dugu behar bezala trebatuta izaten horiei aurre egiteko. Horregatik, beharrezkoa zaigu horrelakoei arreta jartzea, horien gainean jardutea, eta buelta emateko esperimentuak egitea han eta hemen. Eta saiatzea, eta batzuetan asmatzea, eta beste batzuetan tronpatzea. Eta aholkua eskatzea eta besteek egin dutenarekin ikastea.

Irakurtzen jarraitu...

Urriaren 24an izango da Bilbon Alternatiben Herria. Ehunka eragilek hartuko du parte eta Emunek ere hor izango du presentzia, Arragoa izeneko auzoan, Plaza Barrian.

kontsultorioa-terapia-300x225

Beste gauza batzuen artean, hizkuntza ohiturak aldatzeko kontsultorioa izango dugu Plaza Berrian. Gure aholkulari den Txerra Rodriguezek hizkuntza ohiturak aldatzeko gomendioak eta pistak emango dizkio hara bertaratzen den edonori. Horretarako, zitak emango ditugu, 15 minutukoak. Lekua gordetzeko, izena eman beharko duzue txerra@emun.eus helbidean. Kontsultorioa irekita egongo da 10etatik 14etara.

Eta zer galdetu ahal izango da? Ba, hizkuntza ohiturak aldatzearen inguruko edozer. Adibidez, nire seme-alabek erdaraz egiten didate, zer egingo dut? Lagunartean kide batekin ez dut lortzen euskaraz egitea, zer egin beharko nuke? Euskara ikasten ari naiz, maila on samarra dut, baina ez naiz ausartzen euskaraz egiteko saltoa ematera, zer egin dezaket? Bikotekidea euskalduna izanda ere, ez dugu euskaraz egiten, zer egingo zenuke zuk?

Irakurtzen jarraitu...

Soziolinguistika Klusterrak oraintsu aurkeztu du Aldahitz izeneko ikerketa. Horren emaitzak ikusgai daude euren webgunean.

Ikerketa 2010 eta 2011. urteetan zehar garatu da, lan munduan, eta tipologia jakin bateko langileen kasuak izan ditu aztergai: heldu zirela euskara ikasi, eta lankideekin euskaraz egiterainoko ohitura finkatu duten langileak.

Ikerketa kualitatiboa izan da eta bi gai aztertu ditu bereziki: langileek bere lankideekin eguneroko hizkuntzan gaztelaniatik euskarara egin dituzten ohitura-aldaketa prozesuak batetik, eta horrekin batera, langile horiek euskara ikasteko nolako bidea egin duten.

Soziolinguistika Klusterrak proiektu hau AEK-Ahize, Elhuyar Aholkularitza, Emun Koop. E., Hernaniko Udala eta Eusko Jaurlaritzako HPSrekin lankidetzan garatu du. Pello Jauregi irakaslea (EHU) izan da zuzendaria eta Eusko Jaurlaritzak finantzatu du.

Bidaltzailea: lantalan
Irakurtzen jarraitu...

Tallers per la llengua elkarteak Torrelaviten, Penedes eskualdean, I Jornada de reflexió per la transformació dels hàbits lingüístics jardunaldia antolatu zuen urriaren 22an. Bertan Herrialde Katalanetako hainbat aditu eta hizkuntza teknikari elkartu ginen hizkuntza ohituren inguruan eztabaidatzeko eta etorkizunerako lan ildoak zehazteko. Guztira 50 pertsona baino gehiago elkartu ginen. Tallerseko lagunek gonbidatuta, Euskal Herritik EMUNeko lankideak, Topaguneko eta Soziolinguistika Klusterreko kideak eta gaiarekin interesatuak diren beste zenbait kide bertaratu ginen.

Tallers per la llenguako webgunean jardunaldiaren berri eman dute, baita David Vilak bere blogean ere.

Jardunaldia interesgarria eta berritzailea izan zen. Goizean hasierako agurra eman ziguten David Vilak (Tallers per la Llenguako lehendakariordea), Ramon Riera i Bruch (Torrelaviteko alkatea) eta Yvonne Griley Kataluniako Hizkuntza Politikako zuzendari orokorrak. Ondoren Tallers per la Llenguako lehendakariak, Ferran Suayk, jardunaldia gidatu zuen, jardunaldien ardatza hainbat galdera zehatzen inguruan gorpuztuz. Egindako galderak bildutako adituek erantzun zituzten labur-labur eta gero entzuleei aukera eman zitzaien beraien iritzia emateko. Maila altuko hainbat hizlari gonbidatu zituzten jardunaldira: Xabier Vila (Centre Universitari de Sociolingüística y Comunicació-ko zuzendaria), Carme Junyent (Bartzelonako Unibertsitateko irakaslea), Jordi Solé Camardons (soziolinguistikako hainbat libururen idazlea), Alfons Esteve (Valentziako Unibertsitateko Hizkuntza politikako zuzendaria), Pere Mayans (soziolinguista eta Katalana eta literaturako katedratikoa), Dariana Groza (voluntariar lingüístic d’Escola Valencianako koordinatzailea) eta Nel Vidal (Galiziako Coordinadora de Traballadores/as de Normalización de Linguako lehendakaria).

Goizekoa bukatu eta gero bazkaltzera joan ginen, indarrak hartu behar baikenituen arratsaldean jarraitzeko. Arratsaldeko saioan talde lanean jardun genuen. Taldeka hainbat galdera erantzuten saiatu ginen eta ondoren partaide guztien aurrean aurkeztu genituen ondoriok.

Aztertutako gaiak eta planteatutako erantzunak normalizazio bidean dagoen edozein hizkuntzari aplikatu dakizkiokeenez, hemen dituzue hainbat ideia:

Zein mezu motak eragiten ditu hizkuntza ohiturak?

  • Jendearengan hizkuntza aldaketak sortu ahal izateko pertsona talde bakoitzaren baloreei egokitutako mezuak behar dira.
  • Integrazio beharra da hizkuntza ohiturak aldatzeko motor garrantzitsua.
  • Testuinguru berriak izaten dira aldaketarako uneak: lan sail berri batean sartzea, bikote berri bat, une historiko jakin bat…
  • Etorri berriei egiten zaien harrera erabakigarria da beraien hizkuntza ohiturak finkatzerakoan.

Aurreiritziei (katalana ez da beharrezkoa Katalunian bizitzeko, burgesia/pijoen hizkuntza da, katalana derrigorrezkoa da) nola aurre egin?

  • Bertako hizkuntza errespetatzea ez da eztabaidagarria, egin beharreko gauza baizik.
  • Pertsona aukeren berdintasuna bermatzeko balio du bertako hizkuntza ezagutzeak.
  • Buelta eman behar zaio derrigorrezkotasunaren kontuari: bertako hizkuntzen alde ari garenak askatasunaren alde ari gara. Hizkuntzaren ezagutzak derrigorrezkoa izan behar du… askatasuna egon dadin. Askatasunaren aldeko diskurtsoa geureganatu behar dugu bertako hizkuntzen aldekook.

Zeintzuk dira hizkuntza ohituretan eragiteko eredu eraginkorrenak?

  • Pertsona bakoitza hizkuntza ohituren eredu da eta garrantzi handia du eremu ez formalak (bakoitzak bere bizitza pribatuan egiten duenak).
  • Bertako hizkuntza ikasi duten atzerritarrak eredu onak dira.

Katalana politizatu ala despolitizatu egin behar da?

  • Normalean, hizkuntza bat ideologikoki konnotatzea izaten da berau desagerrarazteko estrategietako bat.

TELP tailerren ebaluazioa: Posible da tailerren eragina kuantifikatzea?

  • Normalean interakzioetan norbere hizkuntza mantentzeari bi hilabetez eusten bazaio, lortzen da jokaera automatikoa egitea.

Jardunaldia bukatu eta gero, Torrelaviteko Pardas bodegako bi ardogileek upategia erakutsi ziguten eta hainbat xehetasun eman ziguten bertako ardoen inguruan. Pare bat ardo probatzeko aukera ere izan genuen. Eguna ondo bukatzeko, Euskal Herritik bertaratutakook eta Tallerseko hainbat lagunek adiskidantzako afaria egin genuen bodegan bertan. Suaren inguruan kontu kontari aritu ginen gauera arte.

Azkenik, eskerrak eman nahi dizkiegu Tallers per la Llenguako lagunei jardunaldi interesgarri honetan parte hartzeko aukera eman digutelako eta baita egin diguten harrera on eta beroagatik, ezin hobeto zaindu gaituzte eta.

Moltes gràcies per tot i fins aviat amics!

Bidaltzailea: Larraitz Madinabeitia, Josu Larrea eta Juanjo Ruiz, Emuneko teknikariak
Irakurtzen jarraitu...