Hizkuntza normalizatu gabe egotearen beste ondorioetako bat baino ez da: antzemandako hizkuntza eskubide urraketaren gainean dagokion salaketa, iradokizun edo eskaera egin ahal izateko webgune, telefono edo postontziak abiatzea.

Gogora dezagun Kontseiluak Behatokia zerbitzua abiatu zuela 2001eko ekainean eta Eusko Jaurlaritzak Elebide 2006ko azaroan. MONDRAGONek, bestalde, barne kontsumorako baina, taldeko kooperatiba kideentzat euskararen Iradokizun Postontzia prestatu zuen 2014an; harrezkero estranet korporatiboan erabilgarri dagoena. Eta, zentzu horretan ere, asko dira, euskararen presentzia eta erabilera hobetze aldera, intzidentzien gainean barne sistemaren bat abian duten kooperatibak.

image_large

MONDRAGONen Iradokizun Postontzia

Postontzia MONDRAGONen Euskara Batzordeak eta bere gidaritzapean diharduen Mahai Teknikoak abiatutako egitasmoa da, eta helburutzat du, kooperatibek elkarri eraginez, Korporazioko kooperatibetan euskararen presentzia eta erabilera hobetzea.

Korporazioko kooperatibaren baten euskararen inguruan zer hobeturik antzematen duen MONDRAGONeko bazkide orok erabil dezake Postontzia horren berri emateko. 

Postontzia norberarena ez den beste kooperatiba bati buruzko zer hobetuak iradokitzeko tresna da. Beraz, Postontzia ez da norberaren kooperatibaren zer hobetuak iradokitzeko, horiek kooperatiba bakoitzaren barruko bideetatik joan beharko lirateke eta.

Halaber, Iradokizun Postontzia euskararen aldeko jokaeren aurrean esker ona adierazteko ere erabil daiteke.

Jasotako iradokizun edota eskaera aztertu ondoren, eta MONDRAGONen Euskara Normalizatzeko Oinarriak aintzat hartuta, dagozkion eginbideak garatzen dira, eta horien berri ematen zaio iradokitzaileari. Erabateko konfidentzialtasunaz jokatzen da eta ez dira iradokitzailearen datuak zabaltzen.

Orain arte denetariko eskaerak jaso dira Iradokizunen Ponstontzian; honakoak, besteak beste: kooperatiba bateko segurtasun langileak euskaraz ez ulertzea eta erdaraz egin behar izatea, webgunea erabat erdaraz egotea, zerbitzua euskaraz ematen duten profesionalak (edo soilik erdaraz ematen dutenak) identifikatzeko eskaera, Politika Sozioenpresarialean euskararen normalkuntza ildotzat hartzea, Zentro Korporatibotik zabaldutako dokumentu jakin bat erdara hutsen zabaldu izana, eta bezerotzat kontsumitzailea duen filial batek telefono erantzungailua erdara hutsen izatea.

Irakurtzen jarraitu...

Lanbide Heziketako Prestakuntza modulua (LP) euskaraz egin ahal izateko neurriak hartzeko 120 pertsona bildu ginen Elgoibarko IMHn urtero antolatzen dugun enpresen hizkuntza-kudeaketaren inguruko 30+10 mintegian. Haien artean izan genituen gaiarekin lotura duten eragile nagusien ordezkariak: Lanbide Heziketa eta Hizkuntza Politika Sailburuordetzak, Aldundia, Elgoibarko Udala, Berritzeguneak, ikastetxeak, enpresak eta enpresa elkarteak, hizkuntza-aholkularitzak, sindikatuak, alderdi politikoak. Hausnarketan 300 proposamen inguru jaso ziren, Gehitu ikerketa oinarri hartuta. Horien berri eman nahi dugu hurrengo  lerroetan.

3713441792_5ca0fde724_b

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/lawprier/3713441792

Gehitu ikerketa IMHk, Lanekik eta Ahize-AEK hizkuntza aholkularitzak egin dute, Gipuzkoako Foru Aldundiak lagunduta,  eta agerian utzi du Gipuzkoan 10 ikasletatik 8 gai direla euskaraz lan egiteko, 6k hala egin nahiko luketela eta 4k egiten dituztela praktikak euskaraz. Izan ere, Ikaslan, Hetel, Izea-Aice eta Ikastolen Elkarteko 39 ikastetxetako 1.457 ikaslek emandako erantzunen arabera, D ereduko 747 ikasletatik 289k gaztelaniaz nagusiki egin dituzte praktikak. 3 instruktoretatik 2 euskaraz aritzeko gai badira ere (1.014, instruktoreen %69,5), kasu batzuetan, euskara ez zekiten instruktoreak egokitu zaizkie, eta, beste kasu batzuetan, euskal hiztuna izanik ere, gaztelaniaz egin dute (197 kasu, instruktore euskaldunen %19,4).

Gauzak horrela, hauek dira LP inguruan egindako hausnarketan jasotako ideia giltzarrietako batzuk: Eusko Jaurlaritzari eskatu zaio LP arautzea eta sistematizatzea, eredugarri eta sustatzaile izatea, eta errekonozimendu eta pizgarriak eskaintzea. Horretarako, proposatu zaio, batetik, LP arautzen duen 156/2003 dekretuan hizkuntza irizpideak txertatzea eta araudia betearaztea, eta, bestetik, hori gauzatzen laguntzeko, ikastetxeak garapen mailaren arabera elkartzea eta LP euskaraz egitea sistematizatuko duen egitasmoa jartzea martxan.  Ikastetxeei proposatu zaie  hizkuntza proiektuan txertatzea LP, helburu zehatzak finkatzea, eta LP prozedura hizkuntzaren ikuspegitik sistematizatzea. Enpresei eta Enpresa-elkarteei, gaiarekiko sentiberatzea eta aukera bermatzea eskatzen zaie. Euskara plana duten enpresek gaian sakondu, eta gainontzekoentzat euskara sustatzeko kanpaina periodikoak egin bazkideen artean, enpresek duten erantzukizunaz jabetzeko. Komeniko litzateke baldintzak sortzeko protokolo bat definitzea, hezkuntzarekin elkarlanean: instruktore euskaldunak lehenetsi, ikasleari harrera euskaraz egin eta hizkuntza kudeaketari buruz duten jarrera azaldu, tutorearekin bilerak euskaraz egin, paisaia linguistikoa eta dokumenturik erabilienak euskaratu, lan zirkuitu euskaldunak zehaztu…

Badira proposamenak jaso dituzten eragile gehiago ere. Esate baterako: Berritzeguneei koordinazio eta zubi-lana egitea eskatu zaie, erakunde publikoei eredugarriak izatea haiek kudeatutako praktiketan, eta babesa, sustapena eta sari-bideak jartzea; sindikatu, alderdi politiko eta besteei, baliabideak ipini eta zaintza lanak egitea…

Amaitzeko,  esker ona eman 30+10 mintegian eta Gehitu proiektuan parte hartu duten guztiei, 2015 urtean bide-orriko proposamenak gauzatzeko deia egin, eta gogorarazi hemen laburtutako ekarpen guztiak bere osotasunean argitaratu direla IMHren webgunean.

Edurne Bilbao (IMH – Makina Erremintaren Institutua)

Irakurtzen jarraitu...

Abenduan, Bilboko Bizkaia Jauregian, 180 lagun inguru batu ziren Eusko Jaurlaritzak euskarazko IKTen –Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak– inguruan antolatutako lehen mintegian, eta bertan aurkeztu zituen Joxe Mari Larrañagak, Fagor Automationeko barne merkatuko eta Portugaleko salmenta buruak, euskarazko CNCak –zenbakizko kontrolak–.

15430130223_c4084cd738_o

Argazkia: codesyntax

–  Noiztik erabil daitezke FAGOR CNCak euskaraz?

Orain dela 12 urtetik; lehendik genituen Europako beste 5 hizkuntz nagusien ondoan euskara gehitu genuen. Euskal Herriko ikastetxeetan eta unibertsitateetan zenbakizko kontrola zuten makina erremintak nola erabili ikasten ari ziren eta ari dira ikasleak; ikasle horiek aurreko ikasketak euskaraz eginda zituzten eta, pentsatu genuen, zenbakizko kontrolak euskaraz egonda, errazago ikasiko zutela funtzionamendua.

Ikuspegi komertzialetik, garbi daukagu gaurko ikasleak biharko bezero potentzialak direla; eta ikasleak Fagor CNCa erabiltzen ohitzen badira, gero, lantokian, makinak erosterakoan, Fagor CNCa nahiagoko dute.

–  Zer garrantzi dauka CNCa euskaraz egoteak?

Gure garaian, ikasketak erdaraz egiten genituen eta, lanean hasten ginenean, erdaraz jarraitzen genuen eta kosta egiten zaigu euskara erabiltzea. Gaur egungo gazteek, berriz, hasieratik euskaraz ikasi dute, eta lanean ere euskaraz pentsatuko dute eta, ondorioz, baita erabili ere. Eta hori da gakoa: erabiltzea.

– Euskarazko CNCak nolako harrera izan du, baduzue daturik?

Langile batzuk bai ikusi izan ditugu zenbakizko kontrolaren menuak euskaraz jarrita, baina enpresa gutxitan, eta ikastetxeetan beste horrenbeste, euskarazkoa gutxi erabiltzen dute.

Makinaren ekoizleak CNCa erosten du bere makinan jartzeko eta, CNCaren hizkuntza konfiguratzerakoan, erdara aukeratzen du normalean, hala ailegatzen da enpresara edo ikastetxera, eta horrela jarraitzen du. Ikastetxeen kasuan, irakasleak euskaraz ez badaki edo erabiltzeko ohiturarik ez badu, ez du kontrolean hizkuntza aldatuko eta erdaraz irakatsiko du.

Euskaraz jartzeko nahikoa da parametro bat aldatzea, eta doan da. Aukera hori hedatu beharra dago. Euskararen erabileraren beharra gizartean geroz eta gehiago zabalduz, eta gero eta jende gehiago kontzientziatuz, euskararen erabilera handituko da.

– Aurrera begira zer erronka duzue, bertsio gehiagotan euskara sartzea?

Bai, duela 12 urtetik hona garatutako modelo guztiek euskara dute barne: CNC 8055, CNC 8037, CNC 8070, CNC 8065 eta CNC 8060k.

– Zer moduz joan zen Bilboko mintegia?

Jende asko joan zen, eta hizlari gehienok “erabilera” hitza behin eta berriro aipatu genuen. Helduenok borondatea eta gogoa jarri behar dugu ohiturak aldatzeko, eta gazteei euskara erabiltzeko aukera erraztu, gero gazte horiek “automatikoan” joango dira-eta.

Irakurtzen jarraitu...

Euskararen erabilera indartzeko asmoz, eta herriko taldeekin, eragileekin eta herritarrekin elkarlanean, gaur egungo egoera aztertu eta euskara plan berria osatzeari ekin dio Ordiziako Udalak. Guk Ordiziako Udaleko Imanol Iturriotz euskara zinegotzia eta Izaskun Zubitur euskara teknikaria elkarrizketatu ditugu xehetasun gehiago jakin nahian.

P1010255

1) Zein da euskararen egoera Ordizian?

Azken hogeita bost urteetako bilakaera aztertzen badugu, euskararen ezagutzak eta erabilerak gora egin dute; horrela, 2011n euskaraz dakitenak %57,2 dira eta euskararen kaleko erabilera %39 da. Belaunaldi gazteenetan du presentzia handiena euskarak, eta hori datu positiboa da. Hala ere, euskararen hazkunde horrek geldialdi bat izan du azken urteetan, batez ere ezagutzan eta etxeko erabileran. Beste alde batetik, euskara eta gaztelania ez diren beste hizkuntza batzuek ere bere txokoa egin dute Ordiziako egoera soziolinguistikoan. Ordiziarrek euskararen aldeko jarrera badute, baina, aldi berean, askori zail egiten zaio gaztelaniaz hitz egiteko duen ohitura aldatzea.

2) Zein dira herriak dituen indargune eta ahulezia nagusiak?

Esan dezakegu zaila dela inertzia apurtzea; asko aurreratu den arren, oraindik zerbitzuen sektorean gaztelaniari lehentasuna ematen zaio, eta sektore horretan eragitea nahiko zaila da. Beste alde batetik, umeen eta gazteen aisialdi eskaintza gehiena euskaraz bada ere, gaztelerazko eskaintzak ere nahiko zabala izaten jarraitzen du. Euskararen kalitateari dagokionez, gure partaidetza prozesuan jaso ditugun ekarpenen arabera, gazteek, euren arteko elkarrizketetan askotan nahasten dituzte bi hizkuntzak, euskara soilik era freskoan erabili beharrean.

Hala ere, Ordiziak euskararen erabilera indartzeko azpiegitura sendoa du: elkarte, talde eta eragile ugari ditu herriak eta, oro har, euskararen aldeko jarrera dute guztiek, eta batzuen inplikazioa eta ahalegina handia da. Horrekin batera, euskara modu naturalean erabiltzen duten talde eta norbanako ugari dago herrian, eta erreferente dira; bukatzeko, azpimarratu nahi genuke euskara ikasteko eta erabiltzeko baliabide ugari eskaintzen dituela Ordiziak.

Irakurtzen jarraitu...