Lan-mundua euskalduntzearekin lotura zuzenik ez badu ere, ohikoa da EMUNen aholkularitza jasotzen duten erakundeetako eta enpresetako langileek euskarazko liburuak gomendatzeko eskatzea; maiz, etxeko txikienekin edo txikienek irakurtzeko.

Hori dela-eta interesgarria iruditu zaigu Mondragon Unibertsitateko Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateko Haur Liburu Mintegitik iritsi zaigun gida; mintegi horretan unibertsitateko irakasleek, eta Debagoieneko ikastetxeetako eta udal liburutegietako profesionalek parte hartzen dute, eta 2001 eta 2014 urteen artean argitaratutako 1.614 haur eta gazte literatura libururen irakurketa partekatua egin dute; eta, irakurketa horretatik oso gomendagarriak direnak gida honetan jaso dituzte. Gidaren sarreran adierazten denez, mintegiko kide direnak ere harrituta daude euskaraz zenbat liburu on ditugun ikusita; bitxikeri gisa, 1.614 liburu horietatik 686 jatorriz euskaraz argitaratuak dira.

Haur eta Gazte Literatura Irakur Gida 2001-2014-1

Iturria: http://www.mondragon.edu

Irakurtzen jarraitu...

Emunen etengabe ari gara euskara normalizatzeko metodologia berritzen. Horretarako berrikuntza proiektuak abiatzen ditugu; baina ez horiek bakarrik, ezagutza partekatzearekin batera metodologia berritzeko (eta hobetzeko) bestelako gune edo foro batzuk ere antolatzen baititugu. Jarraian azalduko ditugu bakoitzaren ezaugarriak eta xehetasunak.

2752099532_f037d28f8b_o

Argazkia: Flickr

Emunen, urtero, enpresa planetako metodologia hobetzeko dozena bat berrikuntza proiektu izaten ditugu, eta proiektu horietan Emuneko euskara teknikari guztiak aritzen gara.

Berritzeko premiak iturri askotatik jasotzen ditugu, baina iturri garrantzitsuena bezeroa da; izan ere, bere proiektuan dituen erronken berri emateaz gain, zerbitzua hobetzeko proposamenak ere helarazten dizkigu.

Horiei guztiei erantzuteko berrikuntza proiektuak jartzen ditugu martxan Emunen. Proiektuaren jabea bezeroarenean dabilen teknikaria izaten da, bezeroa bera ez denean. Bere ardura izaten da azkeneko produktua zein izango den bezeroarekin adostea; horretarako, oso garrantzitsua izaten da bezeroaren arazo edo erronka hori ondo ulertzea: zerk eragin duen bizi duen egoera, zein ondorio dituen…

Berrikuntza proiektua garatzeko teknikariak lantalde baten laguntza izaten du. Lantaldea beste erakunde batzuetan dabiltzan teknikariek eta proiektu arduradunek osatzen dute; normalizazio prozesuetan eskarmentua duen jendea da, eta gaian duten interesarengatik edota gaian arituak direlako parte hartzen dute. Era horretan landutako gaiak dira, adibidez: laneko mezu elektronikoen erabilera, erakunde bateko eragileen lidergoa…

Baina Emuneko berrikuntza proiektu guztiak ez dira bezero jakin bati lotutakoak, beste batzuek gure metodologiari ekarpen orokorragoa egiten baitiote. Proiektu horiek askotariko jatorriak dituzte: zaintza bidez identifikatutako nazio edo nazioarte mailako esperientziak, teknikarion iritziekin garatu beharreko metodologiak, eta abar. Era horretakoak dira, esate baterako: euskara planeko eragileen artean diren erdaldunekin nola lan egin, pertsonen motibazioan oinarritutako euskara planen diseinua…

Halaber, beste erakunde batzuekin batera ere garatzen ditugu berrikuntza proiektuak; adibidez, Soziolinguistika Klusterraren edo Kontseiluaren bidez, urtero, bi edo hiru berrikuntza proiektutan hartzen dugu parte.

Berrikuntza proiektuekin gure metodologia, gure lanerako tresnak, sortzen eta berritzen ditugu. Metodologia hori bezeroaren etxean aplikatzen dugun aldiro ikasi egiten dugu, eta esperientziatik ikasitakoa lankideen artean partekatzeko beste bitarteko batzuk ditugu: mintegiak eta praktika komunitateak.

Bien arteko alde nabarmenena iraupena da. Mintegiak gai oso zehatzen inguruko bi ordu inguruko saioak dira. Gaiak teknikariok geuk proposatzen ditugu, eta interesa dugunok elkartzen gara elkarrekin kezkak, esperientziak, jakin-minak, gomendioak… partekatzeko. Praktika komunitatean, berriz, urtean hiruzpalau saio izaten dira gai orokorrago baten inguruan; esate baterako, erakundeetan euskararen inguruko motibazioan eragiteari buruzkoa da praktika horietako bat.

Euskararen normalizazioak adar asko ditu eta kontzeptu ikaragarri konplexua da. Beraz, guretzat ezinbestekoa da gure jarduna hobetzeko eta berritzeko lan egitea; bai proiektuen bidez, eta baita bezeroari zerbitzua ematerakoan egiten den lanaren bidez ere.

Bidaltzailea:  Emuneko Berrikuntza Arloa

Irakurtzen jarraitu...

Gaizka Garitanok garbi dauka euskaraz ez egiteak ondorioak dituela kirol arloan. Erantzukizuna bere egin, eta nonahi eta noiznahi egiten saiatzen da. Hori egiteak, ordea, kalte egin dio profesionalki. Eragindako olatua aberatsa izan da kirol, komunikabide eta herritarren artean, uste, aurreiritzi eta ezarritako hizkuntza arauak auzitan jarri baititu. Gaizka Garitano eredu izan da gutariko askorentzat, bere balioekin koherente eta ausart. Eibar taldean bertan ere utzi du bere alea, prentsa arduraduna alboan izan baitu hizkuntzaren dema horretan.

356281921_bbbdd9675c_o

Argazkia: flickr

Eta Kittok maiatzaren 25ean antolatutako Euskararen transmisioaren inguruko mintegian bere esperientzien berri eman zigun Gaizka Garitanok beste askorekin batera.

Horietako beste esperientzia bat Gipuzkoako Foru Aldundiak Udal<>ekin egitasmoan Emunen laguntzarekin landutako ikerketa izan da. Biak euskaldunak izanda, bikotekidearekin gaztelaniaz aritzen diren gurasoen bizipen, uste eta iritziak bildu dituzte ikerketa kualitatibo horretan.

Gurasoak, Gaizka Garitano bezala, hizkuntzaren transmisioan duten erantzukizunaren jabe dira, eta horregatik egiten diete seme-alabei euskaraz. Baina bikotekide euskaldunari gaztelaniaz egiteagatik, zer, ezer gertatzen al da? Hor ere eredu izan behar al dute? Gaiak erpin asko ditu baieztapen borobilak egiteko. Hona ondorio aipagarrienak:

a) Hizkuntza ohiturak aldatzea zaila dela barneratuta dute ikerketan parte hartu duten gurasoek. Batzuk ez dira saiatu ere egin bikotekidearekin euskaraz egiten. Saiakerak egin dituztenen artean, batzuek harreman hizkuntza euskalduntzea gatazka-iturri bihurtzeko arrazoi izan daitekeela sumatu dute, gehienetan batek euskara maila baxuagoa duelako. Halakoetan, penaz, saiakera alde batera uztea erabaki dute.

b) Azkenaldian kanpainak egin dira gurasoak eredu direla azpimarratzeko eta ohartarazteko gurasoek euskaraz jakin arren gaztelaniaz egiten badute, seme-alabek etorkizunean ere ez dutela egingo. Horren aurrean, gurasoek aipatu dute hizkuntza arloan, beste arloetan bezalaxe, seme-alabentzat eredu direla. Baina bat du, ordea, baieztapen horrek. Ez dute uste euren jokaera determinatzailea denik. Lagunarteak, auzoak, eskolak, teknologia berriek ere eragiten dute seme-alaben hizkuntza ohituretan.

c) Gune euskaldunetako zenbait guraso kezkatuta daude seme-alaben gaztelania mailarekin. Horrek eskola eta familia batzuetan nahasmena sortzen du, eta gaztelaniaz praktikatzeko guneak eta uneak sortzea eragiten ari da. Esaterako, asteburuetan tarte bat hartzea familian gaztelaniaz egiteko, 4-5 urteko umeari batek gaztelaniaz egitea, eta abar.

Ez dakigu joera horiek ohikoak diren ala ez, horretarako ikerketa kuantitatiboak egin beharko genituzkeelako. Hori bai, lehentasuna du bigarren hizkuntzaren ikaskuntzaren prozesua zein den argitzea familia eta eskoletan. Nahasmen handia dago. Ikaste prozesua adin eta gune soziolinguistikoaren arabera nola gertatzen den azaltzeak saihestuko du esperimentuak egitea eskola eta familia batzuetan.

d) Familietan hizkuntza ohiturak erdaldundu daitezke seme-alabak nerabezarora iristean. Aldaketa seme-alaben aldetik zein gurasoen aldetik etor litekeela uste dugu, mahaiaren bueltan hizkuntzak nahasten hasi eta erdalduntzen has daitezkeela ikusi baitugu.

Komeniko litzateke fenomeno horren zabalpena eta joera zein den ikusteko ikerketak egitea etorkizun hurbilean.

Ikus daitekeen moduan, pasatu, gauza asko pasatzen ari dira etxeko hizkuntzan. Buruz buru jokatzea dagokigu orain, jakinda bikotekideen harremanak aldatzen saiatzea baino lehenagoko lanak baditugula.

Bidaltzailea:  Amaia Balda (EMUNeko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...

Lanbide Heziketako Prestakuntza modulua (LP) euskaraz egin ahal izateko neurriak hartzeko 120 pertsona bildu ginen Elgoibarko IMHn urtero antolatzen dugun enpresen hizkuntza-kudeaketaren inguruko 30+10 mintegian. Haien artean izan genituen gaiarekin lotura duten eragile nagusien ordezkariak: Lanbide Heziketa eta Hizkuntza Politika Sailburuordetzak, Aldundia, Elgoibarko Udala, Berritzeguneak, ikastetxeak, enpresak eta enpresa elkarteak, hizkuntza-aholkularitzak, sindikatuak, alderdi politikoak. Hausnarketan 300 proposamen inguru jaso ziren, Gehitu ikerketa oinarri hartuta. Horien berri eman nahi dugu hurrengo  lerroetan.

3713441792_5ca0fde724_b

Argazkia: https://www.flickr.com/photos/lawprier/3713441792

Gehitu ikerketa IMHk, Lanekik eta Ahize-AEK hizkuntza aholkularitzak egin dute, Gipuzkoako Foru Aldundiak lagunduta,  eta agerian utzi du Gipuzkoan 10 ikasletatik 8 gai direla euskaraz lan egiteko, 6k hala egin nahiko luketela eta 4k egiten dituztela praktikak euskaraz. Izan ere, Ikaslan, Hetel, Izea-Aice eta Ikastolen Elkarteko 39 ikastetxetako 1.457 ikaslek emandako erantzunen arabera, D ereduko 747 ikasletatik 289k gaztelaniaz nagusiki egin dituzte praktikak. 3 instruktoretatik 2 euskaraz aritzeko gai badira ere (1.014, instruktoreen %69,5), kasu batzuetan, euskara ez zekiten instruktoreak egokitu zaizkie, eta, beste kasu batzuetan, euskal hiztuna izanik ere, gaztelaniaz egin dute (197 kasu, instruktore euskaldunen %19,4).

Gauzak horrela, hauek dira LP inguruan egindako hausnarketan jasotako ideia giltzarrietako batzuk: Eusko Jaurlaritzari eskatu zaio LP arautzea eta sistematizatzea, eredugarri eta sustatzaile izatea, eta errekonozimendu eta pizgarriak eskaintzea. Horretarako, proposatu zaio, batetik, LP arautzen duen 156/2003 dekretuan hizkuntza irizpideak txertatzea eta araudia betearaztea, eta, bestetik, hori gauzatzen laguntzeko, ikastetxeak garapen mailaren arabera elkartzea eta LP euskaraz egitea sistematizatuko duen egitasmoa jartzea martxan.  Ikastetxeei proposatu zaie  hizkuntza proiektuan txertatzea LP, helburu zehatzak finkatzea, eta LP prozedura hizkuntzaren ikuspegitik sistematizatzea. Enpresei eta Enpresa-elkarteei, gaiarekiko sentiberatzea eta aukera bermatzea eskatzen zaie. Euskara plana duten enpresek gaian sakondu, eta gainontzekoentzat euskara sustatzeko kanpaina periodikoak egin bazkideen artean, enpresek duten erantzukizunaz jabetzeko. Komeniko litzateke baldintzak sortzeko protokolo bat definitzea, hezkuntzarekin elkarlanean: instruktore euskaldunak lehenetsi, ikasleari harrera euskaraz egin eta hizkuntza kudeaketari buruz duten jarrera azaldu, tutorearekin bilerak euskaraz egin, paisaia linguistikoa eta dokumenturik erabilienak euskaratu, lan zirkuitu euskaldunak zehaztu…

Badira proposamenak jaso dituzten eragile gehiago ere. Esate baterako: Berritzeguneei koordinazio eta zubi-lana egitea eskatu zaie, erakunde publikoei eredugarriak izatea haiek kudeatutako praktiketan, eta babesa, sustapena eta sari-bideak jartzea; sindikatu, alderdi politiko eta besteei, baliabideak ipini eta zaintza lanak egitea…

Amaitzeko,  esker ona eman 30+10 mintegian eta Gehitu proiektuan parte hartu duten guztiei, 2015 urtean bide-orriko proposamenak gauzatzeko deia egin, eta gogorarazi hemen laburtutako ekarpen guztiak bere osotasunean argitaratu direla IMHren webgunean.

Edurne Bilbao (IMH – Makina Erremintaren Institutua)

Irakurtzen jarraitu...

Abenduan, Bilboko Bizkaia Jauregian, 180 lagun inguru batu ziren Eusko Jaurlaritzak euskarazko IKTen –Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak– inguruan antolatutako lehen mintegian, eta bertan aurkeztu zituen Joxe Mari Larrañagak, Fagor Automationeko barne merkatuko eta Portugaleko salmenta buruak, euskarazko CNCak –zenbakizko kontrolak–.

15430130223_c4084cd738_o

Argazkia: codesyntax

–  Noiztik erabil daitezke FAGOR CNCak euskaraz?

Orain dela 12 urtetik; lehendik genituen Europako beste 5 hizkuntz nagusien ondoan euskara gehitu genuen. Euskal Herriko ikastetxeetan eta unibertsitateetan zenbakizko kontrola zuten makina erremintak nola erabili ikasten ari ziren eta ari dira ikasleak; ikasle horiek aurreko ikasketak euskaraz eginda zituzten eta, pentsatu genuen, zenbakizko kontrolak euskaraz egonda, errazago ikasiko zutela funtzionamendua.

Ikuspegi komertzialetik, garbi daukagu gaurko ikasleak biharko bezero potentzialak direla; eta ikasleak Fagor CNCa erabiltzen ohitzen badira, gero, lantokian, makinak erosterakoan, Fagor CNCa nahiagoko dute.

–  Zer garrantzi dauka CNCa euskaraz egoteak?

Gure garaian, ikasketak erdaraz egiten genituen eta, lanean hasten ginenean, erdaraz jarraitzen genuen eta kosta egiten zaigu euskara erabiltzea. Gaur egungo gazteek, berriz, hasieratik euskaraz ikasi dute, eta lanean ere euskaraz pentsatuko dute eta, ondorioz, baita erabili ere. Eta hori da gakoa: erabiltzea.

– Euskarazko CNCak nolako harrera izan du, baduzue daturik?

Langile batzuk bai ikusi izan ditugu zenbakizko kontrolaren menuak euskaraz jarrita, baina enpresa gutxitan, eta ikastetxeetan beste horrenbeste, euskarazkoa gutxi erabiltzen dute.

Makinaren ekoizleak CNCa erosten du bere makinan jartzeko eta, CNCaren hizkuntza konfiguratzerakoan, erdara aukeratzen du normalean, hala ailegatzen da enpresara edo ikastetxera, eta horrela jarraitzen du. Ikastetxeen kasuan, irakasleak euskaraz ez badaki edo erabiltzeko ohiturarik ez badu, ez du kontrolean hizkuntza aldatuko eta erdaraz irakatsiko du.

Euskaraz jartzeko nahikoa da parametro bat aldatzea, eta doan da. Aukera hori hedatu beharra dago. Euskararen erabileraren beharra gizartean geroz eta gehiago zabalduz, eta gero eta jende gehiago kontzientziatuz, euskararen erabilera handituko da.

– Aurrera begira zer erronka duzue, bertsio gehiagotan euskara sartzea?

Bai, duela 12 urtetik hona garatutako modelo guztiek euskara dute barne: CNC 8055, CNC 8037, CNC 8070, CNC 8065 eta CNC 8060k.

– Zer moduz joan zen Bilboko mintegia?

Jende asko joan zen, eta hizlari gehienok “erabilera” hitza behin eta berriro aipatu genuen. Helduenok borondatea eta gogoa jarri behar dugu ohiturak aldatzeko, eta gazteei euskara erabiltzeko aukera erraztu, gero gazte horiek “automatikoan” joango dira-eta.

Irakurtzen jarraitu...