Urtarrilaren 17an, zeinu hizkuntzak izan zituzten hizpide Oihaneder Euskararen Etxean, Hitz Adina Mintzo  egitasmoaren eskutik. Hizkuntza gutxituak ezagutzera emateko hitzaldi zikloak antolatzen dituzte Hitz Adina Mintzo egitasmoko kideek, eta 2017-18koa hirugarren aldia izan dute.

Urtarrileko hitzaldian, beraz, zeinu hizkuntzak eta gorren komunitateak izan ziren protagonista; lau “hizlari” aritu ziren:  Miren Lazkano Baltzategi arlo teorikoaz arduratu zen; Cristina Campok zeinu hizkuntzen ikastaro txiki bat eman zuen eta, horrez gainera, gor izanda, bere bizi esperientziaren eta iritzien berri eman zuen; Cristinak zeinu hizkuntza bidez adierazitakoa euskarara ekarri zuen Ainitze Laskurain interpreteak,  eta lanbideari buruzko hainbat argibide ere eman zituen; azkenik, Sheila Garcia saio osoan interprete lanetan aritu zen, euskaraz esandakoak zeinu hizkuntzara ekartzen. Horrenbestez, osoko ikuspegia izan zuen saioak.

https://www.facebook.com/Oihaneder/videos/1940127999571192/

Zeinuen hizkuntzei buruzko historia azaltzen hasi zuten saioa; argi-ilunez beteriko narrazioa da. Lehenengo erreferentziak XVI. mendekoak dira, eta horien bidez dakigu zeinuak erabiltzen zirela nobleziako seme-alaba gorrei ahozko hizkuntza irakasteko. Horren ondoren, XVII. mendetik aurrera, gorrentzako eskolak ugaritu egin ziren Europan eta Estatu Batuetan. Eskola horietan, gorrak elkartu egin ziren, komunitate gisa eratzen hasi ziren, eta horrek ekarri zuen zeinu hizkuntzak nabarmen garatzea.

1881ean, zeinu hizkuntzen normalizazioan eten nabarmena ekarri zuen gertakari bat jazo zen: Gorren Irakasleen Nazioarteko Kongresua. Bildutako irakasle gehien-gehienak entzuleak ziren, eta erabaki zuten zeinua baino askoz hobea zela hitza gorrak gizarteratzerako. Helburua zen, nolabait, gorrak entzule bilakatzea, eta horrek ondorio larriak izan zituen, eskola zein elkarte askotan zeinuak erabiltzea galarazi baitzen. Egoera hori iraultzen hasteko mugarria William Stokoe hizkuntzalariak 1960an  argitaratutako Sign language Structure lana izan zen.

Stokoe-ren lana iraultzailea izan zen; besteak beste, zeinu hizkuntzak ahozko hizkuntzen pare jartzen zituelako, “hizkuntza oso” izaera aitortuz. Gaur egun, lan horri eta horrek izandako zabalpenari esker, gero eta gor gehiagok bizi dute harrotasunez gor izatea, eta horren eraginez, gero eta ohikoagoa da zeinu hizkuntzak ama hizkuntzatzat hartzea eta horien zabalkundea sustatzea.

Bestalde, gorren eta zeinu hizkuntzen egungo egoeraz ere jardun zuten: zeinu hizkuntzek haur eta gaztetxo gorren hezkuntzan duten lekua, erkidegoko interpretaritza zerbitzuaren ezaugarriak, gorrek lan munduan bizi duten egoera, aisialdirako aukerak, teknologia berriek ekarritako iraultza…

Zati teorikoaren ondoren, bertaratutakoen galderak etorri ziren, eta elkarrizketa polita sortu zen. Cristinak erantzun zituen galdera gehienak. Azaldu zuen, esaterako, berak zorte handia izan zuela hezkuntza arloan, ikaskideen artean integratuta egon zelako eta zeinu hizkuntza jaso zuelako; izan ere, kontatu zuenaren arabera, geroago ezagutu dituen beste gor batzuek ez dute horrelako aukerarik izan. Bestalde, kritiko agertu zen interpretaritza zerbitzua jasotzeko aukera murritzekin, eta Europako iparraldeko herrialdeak jarri zituen eredu: bere hitzetan, adibidez, urtebetetze jai bat ospatzeko interprete zerbitzua jaso dezakezu doan herrialde horietan; hemen, berriz, zerbitzua jasotzeko aukerak askoz mugatuagoak omen (medikutara joateko, lan arloarekin lotutako izapideak egiteko, epaitegira joan behar izanez gero…).

Babestuko enpresetatik kanpo gorrek lana aurkitzeko izaten dituzten zailtasunak ere azpimarratu zituen Cristinak, eta adierazi maiz jaso izan dituela ezezkoak gor izate hutsagatik. Horrez gainera, nabarmendu zuen, entzuleek eta gorrek komunikatzeko beharra dutenean, oso garrantzitsua dela lasai egotea eta entzuleek poliki hitz egitea; modu horretan, ezpainak errazago ulertu ahalko ditu gorrak.

Galde-erantzunen ondoren, ikastaroa etorri zen. Oinarri-oinarrizko esaera eta hitzak erakutsi zituen Cristinak (“egun on”, “gabon”, “astegunak”, “hilabeteak”…). Amaieran, gonbidapena egin zien bertaratuei zeinu hizkuntzen ikastaroetan izena emateko.

 

Miren Lazkano (Emuneko kidea)

Irakurtzen jarraitu...

Maiz, itzulpenak eta zuzenketak egitea egokitzen zaie enpresa eta erakundeetan ari diren gure lankideei, eta, askotariko akats eta hobetzekoekin egiten dute egunerokoan topo; baina, badira batzuk behin eta berriz errepikatzen direnak.

Emunen, euskara teknikariez gain, trebatzaileak, itzultzaileak, zuzentzaileak eta euskara irakasleak ere baditugu, eta horietako bost lankideri eskatu diegu egunerokoan ikusten dituzten akats, hobetzeko eta zuzendu beharrekoetatik hiruna aukeratu eta horien gainean euren azalpena emateko. Jarraian dituzue lehen hirurak, Miren Lazkano itzultzaile eta trebatzaileak proposatutakoak:

Irakurtzen jarraitu...

Joan den irailean, Jon Sarasuak Emuneko hainbat teknikarirekin jardun zuen Hiztunpolisa liburuari buruz solasean. Hitzaldian izan ziren lau laguni eskatu diogu hitzaldiaren osteko inpresioak guri helarazteko.

Batek baino gehiagok nabarmendu du Jon Sarasuak egindako lana. “Handia da Sarasuak hausnarketarako zein etorkizunaren ikuspegia lantzeko, eta hori guztia ahoz zein idatziz azaltzeko duen gaitasuna”, Juan Luis Arexolaleibak adierazi duen moduan.

Baina, batez ere, eztabaida eragin du liburuak.

14652625842_1690a88efc_o

Aiora Filarmendik, adibidez, honako hau dio: “Amets egitetik ote gatoz? Litekeena da. Baina ametsak jarri ditu bideak, eta ametsak jarri ditu ilusioak. Seguruenik, gauzak ez dira urte hauetan lanean ibili direnek bere momentuan pentsatu zituzten bezalakoak. Baina utopia beharrezkoa ei da oinez jarraitzeko, eta gutxienez horretarako balio izan dute orduko ametsek, bidea egiteko.

Norabidea egokia izan da? Garraioa garestiegia? Jarraibideak kontraesankorrak? Baina iritsi gara. Nora? Egun bizi dugun errealitatera. Gaixorik gaudela esatera. Gaixorik gaude. Bai. Kontziente gara horretaz. Eta sendatu nahi dugu. Euskalgintzak sendatzeko desioa dauka. Baina zein da terapia? Hori da zehaztea falta zaiguna. Eta ezin dute medikuek erabaki. Euskalgintzak, berak, erabaki behar du zein den terapia. Eta protagonista izan behar da. Erabakiak eta sendatzeko egin beharreko urrats bakoitza erabakitzeko momentuan protagonista; igurtzi beharreko ukendua aukeratzean, hartu beharreko salda prestatzean eta, beharrezkoa izanez gero, egin beharreko ebakuntza zein izan behar den erabakitzeko momentuan”.

Miren Lazkanok dio, bestetik, euskalgintzak aurrera begira bere ahots propioa izan behar duela eta lotura ideologiko-politikoetatik aske. Zentzu berean, Abel Irizarrek antzeko zerbait esaten du:  “Azken 20-30 urteetan leku eta une gutxitan lortu da kolore eta ideologia anitzeko euskaltzaleak euskararen inguruan elkarrekin biltzea, kohesionatzea eta elkarrekin lan egitea. Baina, hori lortu den kasuetan, lortu da mugimendu horrek sinesgarritasuna izatea gizartearen aurrean, eta bertatik bultzatu diren proiektuek arrakastaz jardun dute”.

Juan Luis Arexolaleibak, ordea, ohartarazten gaitu: “Jonen ekarpena ezin da literarioa izan. Herrigintzan, oro har, eta euskalgintzan ari garenok liburuari xukua atera behar diogu, gure jardunean txertatzeko ideia eta proposamen ugari egiten baititu”. Zentzu berean, Abel Irizarrek dio “ametsa birpentsatzeko garai ona izan daitekeela. Orain dela 40 bat urte euskalgintzak kolektiboki amestu zuen hura egokitzeko eta amets berria adosteko garai ona izan daiteke, garai soziopolitiko berriari erreparatuta. Eta, ondoren, estrategiak ondo zehaztekoa”.

Irakurtzen jarraitu...