Pasa den asteko artikuluan azaldu genuen zertan zetzan gure esperimentua, eta honako artikulu honetan izan genituen bizipenak, eta ateratako ondorioak eta irakaspenak jaso ditugu; izan ere, eskatzen dugun hori guk geuk lehen pertsonan bizitzeak enpatizatzen, eta emozioak eta zailtasunak ezagutzen lagundu baitigu.

6262012615_fcd237de90_o

Argazkia: Flickr

Eskatutakoa, araua, hobekien bete zutenek zergatik bete zuten? Betebehar moduan ikusi zutelako (ez zen borondatezkoa), taldeak hartutako erabakia zelako (ez norbanako batzuk euren kabuz hartutakoa), jolaserako aukera gisa hartu zutelako eta liderrak, euren portaerarekin, eredu izan zirelako.

Dena den, nekea sentitu zuela ere aitortu zuen batek baino gehiagok eta ihesbide/arnasgune batzuen beharra ere bai. Adibidez, bulego batean, bazkalorduan, su-etena izan zuten; horrela, tarte batez, euskaraz hitz egiteko lizentzia eman zioten elkarri. Arratsaldean, oro har, nobedadea amaituta, saririk gabe, nekea agerikoa egin zen; ariketa lan bat gehiago bihurtu eta betetze-mailaren jaitsiera nabarmena izan zen.

Are gehiago, bazen betetzeko gogoa zeukan edo bete behar zela uste zuenik ere, baina besteak euskarara etortzen zirela ikusita, lotsa ematen zien erdaraz aritzea eta, kasu horietan, batzuk euskarara itzuli ziren. Halakoetarako TELP saioak beharko genituzke, guk gureari, euskarari… barkatu, erdarari eutsi behar diogula gogorarazteko.

Gutako askok azpimarratu zituen zailtasunak; besteak beste, alderdi emozionalarekin lotutako gaiak gaztelaniaz azaltzekoa (elkarrizketa artifizialean ari ginen sentsazioa), eta baita euskaraz erabiltzen ditugun hainbat termino gaztelaniaz esatekoa ere. Alderdi emozionala eta teknikoa izaten dira, hain zuzen ere, hizkuntza-ohiturak aldatzeko bi ohiko korapilo.

Gai konprometitua (edo serioa, garrantzitsua, presazkoa…) lantzen ari ziren bileran, “este tema que es tan delicado, ¿lo podemos tratar en euskera?” proposatzeko tentazioa izan zuela aitortu zuen beste batek; ”euskera” kenduko bagenu, eta “castellano” jarri, hori bera entzun behar izaten dugu, maiz, hainbat eta hainbat langilerengandik.

Halaber, elebitasunaren karga ere sufritu genuen gure larruan; bezeroei aurkeztu beharreko dokumentuak gaztelaniaz sortu eta gero euskarara itzuli beharrak denbora gehiago eskatuko zigula ikusita, araua hautsi eta euskaraz egitea erabaki zuen batek baino gehiagok.

Hizkuntza-ohiturak kolpera aldatzea eskatu zitzaigun; eraginkorragoa zer den baloratzen hasi gabe, erosotasunaren ikuspegitik errazagoa litzateke progresiboki eta pertsona jakin batzuekin hasi izan bagina. Gure kasuan, egun bakarreko ariketa zenez, ez genuen aklimatazio tarterik izan, eta horrek zaildu egin zuen aldaketa.

Hizkuntza-portaera aldatzen laguntzen du aldaketa horrek zein onura ekarriko dizkigun bisualizatzeak (gure hizkuntza maila handituko dela usteak, taldean integratzeko balioko didala pentsatzeak…); guk, egun bakarrean probatuta, ez genuen beste munduko espektatibarik; desberdina litzateke, adibidez, ingelesez maila hobetzeko helburuarekin, egunero, kafe-orduan, ingelesez aritzea erabakiko bagenu.

Gure inguruan ez dago euskaldun elebakarrik; bestela, errespetuaren aitzakian euskararako ihesbidea izango genuke; izan ere, errespetuaren kontu hori gaztelaniaz aritzen jarraitzeko askok erabiltzen duen arrazoia izan ohi da. Izan ere, kontuan izan behar dugu esperimentu honetan gaztelaniaz egin ohi duten euskaldunen lekuan jarri ginela, baina, erakundeetan euskaraz ez dakitenak ere izaten dira, eta horien lekuan jartzeko beste ariketa motaren bat egin beharko genuke.

Bukatzeko, Ainhoa Lasa teknikari adituak azaldu zuenez, “segurtasun-gunetik aterarazten gaituztenean erresistentziak izaten ditugu; normala da, gure burua babesteko mekanismoa baita hori”.

Irakurtzen jarraitu...

Cuando nuestros compañeros y compañeras que trabajan con Talleres de Motivación nos plantearon pasar un día de trabajo entero trabajando en castellano, hubo de todo, pero predominaron las bromas (que si es era un decretazo, que si ese día voy a coger fiesta, que si en lugar de “Arnasgune” había que decir “Respiradero”…); pero más allá de un día donde predominó el humor, también pudimos vivir en primera persona qué es lo que le pedimos a la gente cuando les animamos a cambiar sus hábitos lingüísticos.

Lo que se nos pedía: pasar un día entero (el pasado jueves) trabajando en castellano: tanto las conversaciones orales, las reuniones, los documentos de trabajo, las actas, los emails que nos intercambiamos…

Objetivos:

  • Entender y sentir en primera persona qué es lo que sienten las personas con las que trabajamos cuando les aconsejamos cambiar un hábito lingüístico.
  • Ante un cambio que no hemos decidido nosotros y se ha dado en un grupo, vivir la experiencia en primera persona, y ver qué dificultades (y qué tipo de resistencias) tenemos.

La experiencia:

En este vídeo hemos recogido cómo vivieron ese “experimento” 6 compañeros y compañeras de Emun:

Irakurtzen jarraitu...

Joan zen urriaren 7an, IMHk antolatzen duen 30+10 mintegian, Edurne Gonzalezek Emunek diseinatutako Egin salto! hizkuntza portaeretan eragiteko metodologia aurkeztu zuen lehendabizikoz.

Egin salto! hiru hilabeteko iraupena duen interbentzioa da, eta enpresako/udaleko/lagun-taldeko/bikoteko euskararen erabileran aurrerapauso nabarmena lortzeko diseinatu da.

Interbentzioaren helburua da, bikoteak abiapuntu gisa hartuta, maila desberdinekotako euskara ezagutza duten pertsonek dakiten euskara hori erabiltzeko saltoa ematea; eta Emunek salto hori emateko behar duten prestakuntza eskaintzen die. Abiapuntua bikotea izan arren, interbentzioaren eragina bikoteetatik haratago zabaltzen da, eta erakunde osoan eragiten du.

Orain arte, euskaraz ondo moldatzen ez zirenei hizkuntza trebakuntza eman izan zaie. Interbentzio honek, kontrara, hizkuntza trebakuntza baino, hizkuntza ohiturak aldatzeko trebakuntza psikolinguistikoa hobetsi du, eta euskaldunek lehen mailako eginkizunak eta lanak hartzen dituzte. Euskaldunak dira akuilu, eredu eta motor.

Interbentzio hori hainbat erakundetan egin da, hala nola, Hazi, IK4-TEKNIKER edo Tolosako Udaltzainetan; eta, beste erakunde hauetan ere abian jartzekoak dira: Sopelako Udalean, Clece-Zaintzen-en eta Mondragon Unibertsitateko Goi Eskola Politeknikoan.

Interbentzio martxan jartzen lehenengok Hazikoak izan ziren; bideo honetan Haziko Publizitate eta Diseinuko arduraduna den Amaia Asuak bere esperientzia kontatzen du:

Irakurtzen jarraitu...

Gaizka Garitanok garbi dauka euskaraz ez egiteak ondorioak dituela kirol arloan. Erantzukizuna bere egin, eta nonahi eta noiznahi egiten saiatzen da. Hori egiteak, ordea, kalte egin dio profesionalki. Eragindako olatua aberatsa izan da kirol, komunikabide eta herritarren artean, uste, aurreiritzi eta ezarritako hizkuntza arauak auzitan jarri baititu. Gaizka Garitano eredu izan da gutariko askorentzat, bere balioekin koherente eta ausart. Eibar taldean bertan ere utzi du bere alea, prentsa arduraduna alboan izan baitu hizkuntzaren dema horretan.

356281921_bbbdd9675c_o

Argazkia: flickr

Eta Kittok maiatzaren 25ean antolatutako Euskararen transmisioaren inguruko mintegian bere esperientzien berri eman zigun Gaizka Garitanok beste askorekin batera.

Horietako beste esperientzia bat Gipuzkoako Foru Aldundiak Udal<>ekin egitasmoan Emunen laguntzarekin landutako ikerketa izan da. Biak euskaldunak izanda, bikotekidearekin gaztelaniaz aritzen diren gurasoen bizipen, uste eta iritziak bildu dituzte ikerketa kualitatibo horretan.

Gurasoak, Gaizka Garitano bezala, hizkuntzaren transmisioan duten erantzukizunaren jabe dira, eta horregatik egiten diete seme-alabei euskaraz. Baina bikotekide euskaldunari gaztelaniaz egiteagatik, zer, ezer gertatzen al da? Hor ere eredu izan behar al dute? Gaiak erpin asko ditu baieztapen borobilak egiteko. Hona ondorio aipagarrienak:

a) Hizkuntza ohiturak aldatzea zaila dela barneratuta dute ikerketan parte hartu duten gurasoek. Batzuk ez dira saiatu ere egin bikotekidearekin euskaraz egiten. Saiakerak egin dituztenen artean, batzuek harreman hizkuntza euskalduntzea gatazka-iturri bihurtzeko arrazoi izan daitekeela sumatu dute, gehienetan batek euskara maila baxuagoa duelako. Halakoetan, penaz, saiakera alde batera uztea erabaki dute.

b) Azkenaldian kanpainak egin dira gurasoak eredu direla azpimarratzeko eta ohartarazteko gurasoek euskaraz jakin arren gaztelaniaz egiten badute, seme-alabek etorkizunean ere ez dutela egingo. Horren aurrean, gurasoek aipatu dute hizkuntza arloan, beste arloetan bezalaxe, seme-alabentzat eredu direla. Baina bat du, ordea, baieztapen horrek. Ez dute uste euren jokaera determinatzailea denik. Lagunarteak, auzoak, eskolak, teknologia berriek ere eragiten dute seme-alaben hizkuntza ohituretan.

c) Gune euskaldunetako zenbait guraso kezkatuta daude seme-alaben gaztelania mailarekin. Horrek eskola eta familia batzuetan nahasmena sortzen du, eta gaztelaniaz praktikatzeko guneak eta uneak sortzea eragiten ari da. Esaterako, asteburuetan tarte bat hartzea familian gaztelaniaz egiteko, 4-5 urteko umeari batek gaztelaniaz egitea, eta abar.

Ez dakigu joera horiek ohikoak diren ala ez, horretarako ikerketa kuantitatiboak egin beharko genituzkeelako. Hori bai, lehentasuna du bigarren hizkuntzaren ikaskuntzaren prozesua zein den argitzea familia eta eskoletan. Nahasmen handia dago. Ikaste prozesua adin eta gune soziolinguistikoaren arabera nola gertatzen den azaltzeak saihestuko du esperimentuak egitea eskola eta familia batzuetan.

d) Familietan hizkuntza ohiturak erdaldundu daitezke seme-alabak nerabezarora iristean. Aldaketa seme-alaben aldetik zein gurasoen aldetik etor litekeela uste dugu, mahaiaren bueltan hizkuntzak nahasten hasi eta erdalduntzen has daitezkeela ikusi baitugu.

Komeniko litzateke fenomeno horren zabalpena eta joera zein den ikusteko ikerketak egitea etorkizun hurbilean.

Ikus daitekeen moduan, pasatu, gauza asko pasatzen ari dira etxeko hizkuntzan. Buruz buru jokatzea dagokigu orain, jakinda bikotekideen harremanak aldatzen saiatzea baino lehenagoko lanak baditugula.

Bidaltzailea:  Amaia Balda (EMUNeko euskara teknikaria)

Irakurtzen jarraitu...

Biharko Taldeko Azkoitiko San Jose Egoitzan lan egiten duten langileen euskara ezagutza altua da; 2012an egindako diagnostikoaren arabera, langileen %90ek ulertzen du euskara. Erabilera, ordea, beste kontu bat da; izan ere, diagnostikoa osatzeko egin genuen ahozko neurketaren arabera, %37 ingurukoa da erabilera.

Susana_Nekane_azkena

Datuak ikusita, Euskara Batzordean lankideen arteko hizkuntza ohiturak aldatzea jarri genuen helburutzat, eta trebakuntza saioetan zebiltzanekin hasi ginen. Ekimen honetan parte hartu duten Nekane eta Susanarekin elkartu gara egin dutena azaltzeko:

–   Azalduko al diguzue hizkuntza ohiturak aldatzeko dinamikan egin duzuena?

Susana: lehenengo, eguneroko lanean, normalean gaztelaniaz zein lankiderekin aritzen ginen identifikatu genuen. Gero, euskaraz egiten genuena baino gehiago egin genezakeen aztertu eta, erantzuna baiezkoa bazen, gutako bakoitzak bi edo hiru lankide aukeratu zituen, eta lankide horiekin zer egin zehaztu zuen.

Adibidez: nik lehen Mertxerekin dena gaztelaniaz egiten nuen; bera ere trebakuntza saioetan zebilen eta euskaraz ondo egiten zuela ohartu nintzen, eta berarekin gehiena euskaraz egiteko helburua jarri nion neure buruari.

Helburua zehaztutakoan, guztiak horma-irudi batean itsatsi genituen, begien bistan izateko. Gero, urtean zehar, pare bat jarraipen bilera egin ditugu nola goazen ikusteko.

–   Eta zein izan da bilakaera?

Nekane: ohitura batzuk aldatu dira. Orain, euskara gehiago entzuten da pasilloetan. Gainera, euskaraz ez dakiten lankide batzuk euskaltegian dabiltza eta, euskaraz eginda, nolabait ikaste prozesu horretan laguntzen diegula ohartu gara.

Udazkenean berriro egin genituen ahozko neurketak, eta erabilera %68koa izan zen; beraz, bilakaera ona izan dela esan beharko dugu.

Irakurtzen jarraitu...